Trung Quốc thúc đẩy sử dụng đồng nhân dân tệ trong thanh toán thương mại xuyên biên giới

currency

Trong báo cáo trước Đại hội toàn quốc lần thứ 20 của Đảng Cộng sản Trung Quốc vào năm 2022, Tổng Bí thư Ủy ban Trung ương CPC Tập Cận Bình đã nói Trung Quốc sẽ thúc đẩy quốc tế hóa của dồng nhân dân tệ theo trình tự, đặc biệt là bằng cách gia tăng sử dụng đồng tiền này để thanh toán thương mại xuyên biên giới.

Thanh toán thương mại xuyên biên giới bằng đồng nhân dân tệ đã gia tăng với tốc độ nhanh chóng từ năm 2015 nhờ vào sự xuất hiện của các mô hình thương mại mới và sự tăng tốc của quá trình quốc tế hóa đồng nhân dân tệ.

Trung Quốc đã ký thỏa thuận với một số quốc gia để giải quyết thanh toán thương mại bằng đồng nhân dân tệ. Ví dụ, Trung Quốc và Brazil đồng ý sử dụng đồng tiền riêng của họ vào tháng 3 năm 2023, thay vì sử dụng đồng USD để thanh toán thương mại, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, ngân hàng trung ương của quốc gia, ký kết bản ghi nhớ hợp tác với Ngân hàng Trung ương của Brazil để đạt được điều này.

Thanh toán thương mại xuyên biên giới bằng đồng nhân dân tệ đã tăng trưởng nhanh trong những năm qua, với việc Trung Quốc ký kết thỏa thuận với Nga, Venezuela, các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Oman, Bahrain, Qatar, Kuwait và Ả Rập Xê Út về vấn đề này từ năm 2016 đến năm 2022. Trong khi PBOC đã ký kết các thỏa thuận trao đổi tiền tệ song phương với hơn 40 quốc gia và khu vực, với tổng giá trị hơn 4 nghìn tỷ nhân dân tệ (582,3 tỷ USD), chính phủ đã ủy quyền cho 31 ngân hàng thanh toán bù trừ bằng đồng nhân dân tệ ở 29 quốc gia và khu vực để tiến hành giao dịch bằng đồng tiền Trung Quốc.

Thanh toán thương mại xuyên biên giới bằng đồng nhân dân tệ được hưởng các đảm bảo về thể chế, cơ sở hạ tầng và hỗ trợ công nghệ từ chính phủ Trung Quốc, với ngân hàng trung ương phát hành một thông tư vào năm 2022 để thúc đẩy việc sử dụng đồng nhân dân tệ để thanh toán ngoại thương nhằm đảm bảo phục vụ tốt hơn cho kinh tế thực tế, thúc đẩy thương mại và đầu tư.

Trung Quốc cũng phát hành một Hệ thống Thanh toán liên Ngân hàng Xuyên biên giới bằng đồng nhân dân tệ, hoặc CIPS, vào năm 2015 nhằm xây dựng cơ sở hạ tầng tài chính ổn định và nền tảng dịch vụ thanh toán bằng đồng nhân dân tệ xuyên biên giới. Với mục đích là giảm chi phí giao dịch và thời gian xử lý, CIPS đã giúp việc sử dụng đồng nhân dân tệ hiệu quả hơn và thúc đẩy quá trình quốc tế hóa đồng nhân dân tệ. Kể từ tháng 2 năm 2023, CIPS có 1.366 người tham gia – 79 người tham gia trực tiếp và 1.287 người tham gia gián tiếp – từ 109 quốc gia và khu vực.

Cần đẩy mạnh thanh toán bằng đồng nhân dân tệ xuyên biên giới để giúp thương mại song phương hiệu quả hơn và thúc đẩy quá trình quốc tế hóa của đồng nhân dân tệ. Ví dụ, Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Brazil từ năm 2009 đến năm 2022 và kề tử năm 2018, thương mại song phương đã vượt quá 100 tỷ USD trong 5 năm liên tiếp, đạt 171,49 tỷ USD trong năm 2022, tăng 4,9% so với năm 2021. Cho rằng Trung Quốc là nhà đầu tư lớn nhất của Brazil về lĩnh lực năng lượng, khoảng sản, nông nghiệp, cơ sở hạ tầng và sản xuất, CIPS cung cấp 2 bên một giải pháp thay thế cho đồng USD để thanh toán thương mại nhằm thúc đẩy thương mại của 2 quốc gia.

Sự phát triển của CIPS có thể đẩy mạnh quá trình quốc tế hóa của đồng nhân dân tệ, bởi vì nếu như một quốc gia chủ yếu thực hiện ngoại thương bằng đồng tiền riêng, thì đồng tiền của quốc gia đó có thể trở thành tiền tệ quốc tế chuyển đổi hoàn toàn một cách nhanh chóng.

Theo Tổng cục Hải quan, ngoai thương hàng hóa Trung Quốc là 42,07 nghìn tỷ nhân dân tệ trong năm 2022. Được biết, thị phần của đồng nhân dân tệ trong tài chính thương mại toàn cầu đã tăng từ dưới 2% trong năm 2017 lên 4,5% vào năm 2023. Thực tế ngụ ý rằng CIPS sẽ phát triển mạnh mẽ hợp tác tài chính giữa Trung Quốc và phần còn lại của thế giới, đồng thời mở rộng sự ảnh hưởng toàn cầu của đồng tiền Trung Quốc.

Chắc chắn, thanh toán thương mại xuyên biên giới bằng đồng nhân dân tệ sẽ giảm sự phụ thuộc của nhiều quốc gia đối với đồng USD. Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva đã nói vào ngày 13 tháng 4 năm 2023, trong chuyến thăm Trung Quốc, các quốc gia thành viên BRICS ( Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi) nên thực hiện thương mại bằng đồng tiền của mình.

Thực tế, Ấn Độ và Malaysia đã đồng ý thanh toán thương mại song phương bằng đồng rupee của Ấn Độ vào ngày 1 tháng 4 năm 2023. Và trong cuộc họp các Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân hàng Trung ương ASEAN vào tháng 3 năm 2023, các quốc gia thành viên của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á đồng ý thúc đẩy việc sử dụng đồng tiền của họ trong thương mại khối ASEAN nhằm giảm sự phụ thuộc vào đồng USD.

Xu hướng “phi USD hóa” đang gia tăng ở nhiều nơi trên thế giới là một phản ứng đối với việc Hoa Kỳ và đồng tiền của quốc gia này đang giảm ảnh hưởng toàn cầu – thị phần của Hoa Kỳ trong GDP toàn cầu, dựa trên ngang giá sức mua, đã giảm từ 22,13% vào năm 1986 xuống 15,57% trong năm 2022.

Bên cạnh đó, chính sách nới lỏng tiền tệ kéo dài nhiều năm của Cục Dự trữ liên bang Hoa Kỳ đã dẫn đến lạm phát đạt kỷ lục ở Hoa Kỳ, giảm sự kỳ vọng của nhà đầu tư vào tài sản Hoa Kỳ và khiến nhiều quốc gia tìm đến những đồng tiền khác để thanh toán ngoại thương. Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế, thị phần dự trữ quốc tế của đồng USD đã giảm từ 71% trong năm 1999 xuống khoảng 58,4% trong quý IV của năm 2022. Vì thế, Trung Quốc nên tiếp tục mở rộng CIPS để giúp giảm phụ thuộc của các đối tác thương mại vào đồng bạc xanh.

Ngoài ra, Hoa Kỳ đã và đang sử dụng đồng USD như một vũ khí tài chính để áp đặt các biện phát trừng phạt đối với các quốc gia và khu vực khác, tác động xấu đối với hệ thống tài chính quốc tế. Ví dụ, các lệnh trừng phạt áp đặt lên Moscow sau khi nổ ra cuộc chiến Nga – Ukraine đã ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế mới nổi, thậm chí một vài đồng minh của Hoa Kỳ. Do đó, các quốc gia giao dịch bằng đồng nhân dân tệ hoặc đồng tiền riêng khác để bảo vệ chống lại “vũ khí hóa đồng USD” là hợp lí.

Hơn thế nữa, CIPS cũng sẽ giúp thúc đẩy các doanh nghiệp vừa và nhỏ, là trụ cột của thương mại điện tử xiên biên giới và cần được chính phủ hổ trợ nhiều hơn để đề phòng rủi ro tỷ giá hối đoái. Và sự cải tiến trong các giao dịch xuyên biên giới sẽ giúp cải thiện môi trường tài chính cho các SME, thương mại truyền thống và các mô hình thương mại mới, thúc đẩy sự phát triển của các công ty thương mại nước ngoài và phát triển điểm tăng trưởng mới.

Li Kun là phó giáo sư tại Trường Kinh doanh của Đại học Sư phạm Bắc Kinh, và Wei Hao là trưởng khoa Kinh tế và Thương mại Quốc tế tại Trường Kinh doanh của Đại học Sư phạm Bắc Kinh.

Nguồn: China Daily

Từ khóa: nhân dân tệ, thương mại xuyên biên giới, USD, CIPS