Sự khác nhau giữa ‘friendshoring’ và các từ thông dụng trong thương mại toàn cầu khác

Thương mại toàn cầu và sự phụ thuộc của hoạt động giao thương vào các chuỗi cung ứng là một vấn đề phức tạp khó giải thích.

Một số từ ngữ về thương mại có thể khó nắm bắt. Mặc dù từ ngữ như ‘onshoring’, ‘reshoring’ và ‘nearshoring’ được sử dụng phổ biến trong một thời gian, nhưng trong vài năm qua, một thuật ngữ mới đã xuất hiện – ‘friendshoring’.

Vậy từ này nghĩa là gì, nó có mối quan hệ thế nào với những từ thương mại thông dụng khác và điều này báo hiệu gì cho tương lai chuỗi cung ứng?

1. Friendshoring

Thuật ngữ thương mại đang thịnh hành này đã xuất hiện từ các cuộc khủng hoảng kinh tế gần đây và những căng thẳng về chuỗi cung ứng toàn cầu do các cú sốc khác nhau gây ra cho nền kinh tế toàn cầu, bao gồm cả đại dịch COVID- 19 và cuộc xung đột Nga- Ukraine.

Về cơ bản, friendshoring đề cập đến việc dịch chuyển chuỗi cung ứng đến các nước được coi là an toàn về chính trị và kinh tế hay có rủi to thấp, để tránh gián đoạn dòng chảy kinh doanh.

Thực tế này làm dấy lên mối lo ngại trong cộng đồng quốc tế về khả năng sự chia rẽ địa chính trị và chống đối toàn cầu hóa hơn nữa của nền kinh tế thế giới - việc giảm sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các quốc gia, thể chế và doanh nghiệp toàn cầu.

Ví dụ, chính phủ Mỹ đã nhấn mạnh mục đích để có được thành phần và nguyên liệu thô từ các nước “thân thiện” với các giá trị chung nhằm tăng cường an ninh cho hoạt động sản xuất trong nước.

Năm ngoái, bộ trưởng Tài chính Hoa Kỳ, bà Janet Yellen đã công bố cách tiếp cận mới của Washington về thương mại: “Thay vì phụ thuộc nhiều vào các quốc gia nơi chúng ta có căng thẳng địa chính trị và không hy vọng nguồn cung cấp sẽ liên tục, chúng ta cần đa dạng hóa nhóm các nhà cung ứng của mình.”

“Friendshoring có nghĩa rằng chúng ta có một nhóm quốc gia tham gia mạnh mẽ vào một loạt giá trị và quy tắc…và chúng ta cần thiết lập quan hệ sâu sắc với những đối tác đó và làm việc cùng nhau nhằm đảm bảo chúng ta có thể được cung cấp nhu cầu nguyên liệu cần thiết.”

Gã khổng lồ công nghệ Apple của Mỹ gần đây đã thực hiện các hoạt động friendshoring, chuyển một số hoạt động sản xuất iPhone từ Trung Quốc sang Ấn Độ. Theo báo cáo Reuters, hiện tại, chỉ có 5% sản phẩm Apple được sản xuất bên ngoài Trung Quốc, nhưng phân tích gần đây của JP Morgan cho thấy con số có thể tăng lên ¼ trước năm 2025.

2. Nearshoring

Thuật ngữ mô tả quá trình một công ty chuyển hoạt động kinh doanh sang một quốc gia lân cận, thường có chung đường biên giới. Trang SupplyChainBrain giải thích: “Nearshoring đảm bảo tốc độ tiếp cận thị trường nhanh hơn và quá trình vận chuyển từ nhà sản xuất đến khách hàng tốc độ hơn.”

Quá trình trên đang diễn ra trên khắp thế giới. Economist Impact viết trong báo cáo toàn cầu Trade in Transition 2023: “Nearshoring/ regionalization đã tăng lên 8% và reshoring tăng lên 10% kể từ cuộc khảo sát năm 2021 của chúng tôi.”

Reshoring: là xu hướng “thu về” hay chuyển hoạt động sản xuất trở lại quốc gia xuất xứ của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh khủng hoảng chuỗi cung ứng toàn cầu, ngày càng có nhiều công ty đầu tư vào vị trí của các nhà máy gần với thị trường mục tiêu của họ. Các hoạt động của nearshoring sang các nước láng giềng cũng có thể mang lại những lợi ích tài chính. Chúng bao gồm việc tránh phải trả thuế nhập khẩu cho hàng hóa cũng như chi phí vận tải rẻ hơn.

Theo Visual Capitalist, Mexico và Canada là hai đối tác thương mại hàng đầu của Mỹ. Năm 2021, thị phần của hai nước chiếm hơn 1.2 nghìn tỷ đô la tổng thương mại của Mỹ.

Trong khi đó, ở châu Âu, doanh nghiệp đang ngày càng tìm cách áp dụng nearshore chuyển một phần hoặc toàn bộ hoạt động sản xuất sang các nước như Thổ Nhĩ Kỳ, Morocco và Romania. Theo báo cáo Manufacturing & Logistics IT, đây là kết quả của nhiều tháng chuỗi cung ứng bị gián đoạn do lệnh phong tỏa ở châu Á và xung đột ở Ukraine.

3. Reshoring

Còn được gọi là inshoring hay onshoring, reshoring là khi một doanh nghiệp chuyển hoạt động sản xuất trở lại quốc gia gốc. Theo Manufacuring.Net, điều này có thể là một giải pháp thu hút dành cho các công ty có chuỗi cung ứng bị gián đoạn do các vấn đề về địa chính trị.

Điều này giải thích rằng “bằng cách mang nhà cung ứng lại gần quốc gia xuất xứ hơn, các công ty có thể giảm thiểu rủi ro từ bên ngoài… Họ có thể chọn lọc hơn trong việc hợp tác với ai, chọn các nhà sản xuất với mạng lưới nhà cung ứng đáng tin cậy ở các quốc gia nơi đang kinh doanh.

Theo nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Capgemini, 89% giám đốc điều hành được khảo sát ở 15 quốc gia vào năm 2022 coi sự gián đoạn chuỗi cung ứng là một rủi ro ngắn hạn lớn nhất đối với tổ chức của họ. Báo cáo cũng tiết lộ rằng 72% các tổ chức đang tìm cách reshore (hay nearshore) đưa hoạt động sản xuất trở lại gần hơn với các nguồn nhu cầu.

4. Offshoring

Dịch chuyển hoạt động kinh doanh sang một quốc gia khác thường được gọi là offshoring. Điều này có thể làm giảm chi phí nhân công và đảm bảo cung cấp sẵn sàng các kỹ năng nhất định. Nó cũng có thể có nghĩa là gần hơn với một số nguyên liệu thô.

Offshoring không giống như việc thuê lao động ngoài; cụ thể, công việc được ký hợp đồng với một tổ chức bên ngoài. Nghĩa là một công ty chuyển một số hoạt động hiện có của mình ra nước ngoài.

Theo Srinivasan Seshadri, of HCLTech, tuy nhiên, những thay đổi gần đây đối với toàn cầu hóa như chúng ta biết đang làm offshoring trở nên kém hấp dẫn hơn cho doanh nghiệp. Viết trên Diễn đàn Kinh tế Thế giới, ông cho biết “tác động rõ ràng nhất của xu hướng phi toàn cầu hóa sẽ là cần thiết phải khám phá các thị trường địa phương, xây dựng sự gần gũi với khách hàng, và các nhà cung ứng và hoạt động re-shore và near-shore. Ông cho biết thêm “quan trọng nhất là reshoring và nearshoring sẽ giúp họ được xã hội và chính phủ chấp thuận đồng thời đơn giản hóa việc tuân thủ.”

Tăng cường hợp tác toàn cầu

Năm nay, cuộc họp thường niên của Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos tập trung vào chủ đề ‘Hợp tác trong một Thế giới chia rẽ’. Diễn đàn chỉ ra rằng dòng chảy vốn, hàng hóa, dịch vụ và con người đã thúc đẩy năng suất lao động và mức sống, làm tăng gấp ba lần quy mô kinh tế toàn cầu trong ba thập kỷ qua. Tuy nhiên, những căng thẳng về thương mại và đầu tư đang làm suy yếu tăng trưởng và đầu tư.

Trong một cuộc họp hàng năm, “Khởi động lại Thương mại, Tăng trưởng và Đầu tư”, bà Ngozi Okonjo-Iweala, Tổng Giám đốc Tổ chức Thương mại Thế giới kêu gọi thúc đẩy hợp tác toàn cầu. Và, một động thái hướng tới “tái toàn cầu hóa” thay vì chia rẽ thương mại và friendshoring. Bà cảnh báo: “Một người bạn hôm nay chưa chắc là một người bạn vào ngày mai.”

Nguồn: WEF

Từ khóa: friendshoring, nearshoring, reshoring, offshoring, hợp tác toàn cầu