Đồng đô la Mỹ (USD) đã thống trị thương mại toàn cầu như thế nào?

Không có gì ngạc nhiên khi Mỹ được mọi người biết đến như là siêu cường hàng đầu thế giới, từ nền kinh tế vượt trội cho đến quân đội hùng mạnh.

ĐO LA MỸ

Trong kỷ nguyên hiện đại, vai trò quốc tế của đồng đô la Mỹ là vô song.

Có hơn 180 loại tiền tệ đang được lưu hành trên toàn thế giới nhưng chỉ một số ít đóng vai trò quan trọng trong dự trữ ngoại hối, tài chính và thương mại quốc tế của ngân hàng trung ương như Đô la Mỹ (USD).

Nhưng làm thế nào mà USD phát triển để trở thành đồng tiền dự trữ chính?

Trong bài viết này, chúng ta sẽ xem xét hành trình của USD thống trị thế giới trong khía cạnh của thương mại toàn cầu.

Làm thế nào đồng đô la trở thành đồng tiền thống trị trong các giao dịch quốc tế và thị trường tài chính

Đồng tiền dự trữ là ngoại tệ được các ngân hàng trung ương nắm giữ với số lượng đáng kể. Đồng tiền dự trữ sẽ được sử dụng rộng rãi để thực hiện các giao dịch tài chính và thương mại quốc tế, loại bỏ đượcchi phí thanh toán các giao dịch liên quan đến các loại tiền tệ khác nhau.

Đồng đô la Mỹ (USD) đã trở thành đồng tiền thống trị trong các giao dịch quốc tế và thị trường tài chính vì 5 lý do chính:

Mỹ có nền kinh tế lớn nhất thế giới

Vì USD được sử dụng làm tiền tệ quốc gia cho hầu hết các giao dịch quốc tế liên quan đến Mỹ, điều này đã giúp USD trở thành tiền tệ có mức độ thanh khoản và ổn định duy nhất mà các loại tiền tệ khác không có.

Ngoài ra, USD được xem là một loại tiền tệ trú ẩn an toàn, có nghĩa là các nhà đầu tư thường trữ USD trong thời kỳ kinh tế bất ổn. Cuối cùng, chính phủ Mỹ và ngân hàng trung ương, Cục Dự trữ Liên bang, có thành tích tốt trong việc duy trì sự ổn định của USD, điều này đã giúp xây dựng niềm tin và củng cố hơn nữa vị thế của USD để trở thành đồng tiền thống trị trên thị trường quốc tế.

Đồng đô la Mỹ là đồng tiền thống trị trong các giao dịch quốc tế và thị trường tài chính do ảnh hưởng từ nền kinh tế rộng lớn Mỹ, với tổng sản phẩm quốc nội (GDP) lớn hơn tổng GDP của ba nền kinh tế lớn nhất tiếp theo. Điều này giúp cho USD trở thành lựa chọn tự nhiên cho nhiều giao dịch quốc tế, vì nó đã trở nên phổ biến và dễ dàng chuyển đổi sang các loại tiền tệ khác.

Mỹ có một hệ thống chính trị ổn định

Cùng với một hệ thống hợp đồng và quyền sở hữu được thiết lập tốt đã hỗ trợ cho đồng USD trở thành nơi an toàn và đáng tin cậy để kinh doanh.

Sự ổn định và khả năng dự đoán này thu hút các nhà đầu tư và doanh nghiệp từ khắp nơi trên thế giới, những người sử dụng USD để mua và bán hàng hóa và dịch vụ ở Mỹ và nước ngoài.

Mỹ có một hệ thống tài chính rộng lớn và tinh vi

Mỹ tự hào có mạng lưới các ngân hàng, công ty đầu tư và các tổ chức tài chính khác có khả năng xử lý các giao dịch quốc tế phức tạp.

Cơ sở hạ tầng tài chính này giúp mọi người và doanh nghiệp dễ dàng mua và bán đô la cũng như sử dụng chúng để thanh toán và đầu tư trên khắp thế giới.

Mỹ có một lịch sử lâu dài về thương mại và đầu tư quốc tế

Trong nhiều thập kỷ, USD đã được sử dụng trong các giao dịch thương mại và đầu tư quốc tế.

Theo thời gian, USD đã trở thành một loại tiền tệ được chấp nhận rộng rãi và đáng tin cậy, đồng thời nhiều doanh nghiệp và chính phủ trên khắp thế giới đã dựa vào đồng USD để thực hiện các giao dịch tài chính.

Mỹ còn có một quân đội hùng mạnh và một vị trí thống trị trong nền chính trị toàn cầu

Điều này mang lại cho Mỹ mức độ ảnh hưởng và quyền lực nhất định trong các vấn đề quốc tế. Đồng thời cũng giúp củng cố vị trí đồng USD với tư cách là đồng tiền thống trị và gây khó khăn cho các loại tiền tệ khác thách thức sự thống trị của nó.

Lịch sử cách đồng đô la Mỹ thống trị trong thương mại toàn cầu

Trong phần lớn thế kỷ qua, vai trò nổi bật của đồng USD trong nền kinh tế toàn cầu đã được củng cố bởi quy mô và sức mạnh của nền kinh tế Mỹ, sự ổn định và cởi mở đối với thương mại và dòng vốn, pháp quyền và quyền sở hữu mạnh mẽ.

Việc sử dụng tiền giấy đầu tiên được ghi nhận ở Mỹ bắt đầu từ năm 1690 khi Khu Thuộc địa Vịnh Massachusetts phát hành tiền giấy của mình.

Mãi đến năm 1776, tờ 2 đô la đầu tiên mới được giới thiệu—9 ngày trước khi độc lập.

9 năm sau, vào năm 1785, Mỹ chính thức sử dụng ký hiệu đô la, được cho là có nguồn gốc từ ký hiệu đồng peso của Tây Ban Nha.

Chính phủ đã thành lập Văn phòng Kiểm soát Tiền tệ (OCC) và Cục Tiền tệ Quốc gia vào năm 1863. Hai cơ quan này chịu trách nhiệm xử lý tiền giấy mới.

In tập trung bắt đầu tại Cục Khắc và In vào năm 1869.

Kho bạc của Mỹ là cơ quan đảm nhận trách nhiệm phát hành hợp pháp của quốc gia vào năm 1890.

Đạo luật Dự trữ Liên bang năm 1913 cho phép thành lập Ngân hàng Dự trữ Liên bang để đối phó với sự không đáng tin cậy và không ổn định của một hệ thống tiền tệ trước đây dựa trên tiền giấy do các ngân hàng riêng lẻ phát hành. Đây cũng là thời điểm nền kinh tế Mỹ trở thành nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Việc in ấn được bắt đầu một năm sau khi thành lập Cục Dự trữ Liên bang với tư cách là ngân hàng trung ương của quốc gia khi thông qua Đạo luật Dự trữ Liên bang vào năm 1914.

Các quốc gia cố định tiền tệ của họ với Đô la sau Thế chiến thứ nhất, chấm dứt chế độ bản vị vàng. Mỹ trở thành quốc gia cho vay được lựa chọn củanhiều quốc gia mà muốn mua trái phiếu Mỹ bằng đồng đô la.

Ba thập kỷ sau, đồng USDchính thức trở thành đồng tiền dự trữ của thế giới. Nước Anh cuối cùng đã từ bỏ bản vị vàng vào năm 1931, khiến tài khoản ngân hàng của các thương gia quốc tế giao dịch bằng đồng bảng Anh bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Đến lúc đó, đồng USD đã thay thế đồng bảng Anh trở thành đồng tiền dự trữ hàng đầu trên toàn cầu.

Trong Thế chiến thứ 2, Mỹ đóng vai trò là nhà cung cấp vũ khí và các hàng hóa khác chính cho quân Đồng minh. Hầu hết các quốc gia thanh toán bằng vàng, khiến Mỹ trở thành chủ sở hữu của phần lớn lượng vàng trên thế giới vào cuối chiến tranh. Điều này khiến việc quay trở lại bản vị vàng là không thể đối với các quốc gia đã cạn kiệt nguồn dự trữ.

Thế chiến 2 đã định hình lại hệ thống tài chính toàn cầu. Khi Thế chiến 2 sắp kết thúc, các nhà lãnh đạo toàn cầu bắt đầu cân nhắc về một hệ thống tài chính ổn định cho các giao dịch quốc tế.

Năm 1944, hơn 700 đại biểu từ 44 quốc gia Đồng minh đã có cuộc họp tại Bretton Wood, New Hampshire, để đưa ra một hệ thống quản lý ngoại hối không gây bất lợi cho bất kỳ quốc gia nào. Phái đoàn đã quyết định rằng các loại tiền tệ trên thế giới sẽ không còn được liên kết với vàng nhưngcó thể được gắn kết đối với Mỹ.

Nhờ Hiệp định Bretton Woods, đồng USDđã chính thức trở thành đồng tiền dự trữ của thế giới và được hỗ trợ bởi lượng vàng dự trữ lớn nhất thế giới. Thay vì dự trữ vàng, các quốc gia khác tích trữ dự trữ USD. Đồng thời Mỹ cũng cố định giá trị của đồng USD với vàng ở mức 35 đô la/1ounce.

Các quốc gia khác sau đó cố định tỷ giá hối đoái phù hợp với đồng USD, biến nó thành phương thức trao đổi trung tâm của hệ thống.

Vào những năm 1960, Mỹ bắt đầu gánh chịu những khoản thâm hụt khổng lồ và cạn kiệt nguồn dự trữ vàng, và chính phủ nhận thấy việc duy trì lời hứa là quá tốn kém.

Hệ thống cố định tiền tệ Bretton Woods đã không còn hữu dụng. Nhật Bản và châu Âu đã xây dựng lại nền kinh tế và nhu cầu tiêu dùng ngày càng tăng khiến tỷ giá hối đoái cố định trở nên không bền vững. Điều này dẫn đến lo ngại về một cuộc tháo chạy có thể quét sạch nguồn dự trữ vàng của Mỹ.

Đến đầu những năm 1970, các quốc gia bắt đầu yêu cầu vàng thay vì số đô la mà họ nắm giữ. Các quốc gia cần phải chống lại tình trạng lạm phát. Thay vì để kho lưu trữ vàng Fort Knox bịcạn kiệt nguồn dự trữ, Tổng thống Nixon đã tách Đô la khỏi vàng.

Điều này dẫn đến tỷ giá hối đoái thả nổi và tồn tại đến ngày nay. Giá trị của đồng USDhiện được thiết lập bởi sự kết hợp của các lực lượng kinh tế và chính trị, từ việc mua và bán của các nhà giao dịch trên toàn thế giới cho đến các quyết định của ngân hàng trung ương.

Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), USD vẫn là đồng tiền dự trữ của thế giới hiện nay. Các ngân hàng trung ương nắm giữ khoảng 59% dự trữ bằng USD, nhiều hơn gấp đôi so với lượng nắm giữ chung của nước ngoài đối với đồng euro, đồng nhân dân tệ và đồng yên. Điều đó giúp cho đồng USD trở thành tiền tệ toàn cầu trên thực tế.

Đồng USD là đồng tiền được sử dụng thường xuyên nhất trên thế giới trong thương mại toàn cầu. Từ năm 1999-2019, đồng USD chiếm 96% hóa đơn thương mại ở châu Mỹ. Ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương, tỷ lệ này là 74% và 79% ở các nước còn lại của thế giới. Châu Âu là ngoại lệ duy nhất, đồng euro chiếm ưu thế.

Đồng USD có dấu ấn rất lớn trong các thị trường tài trợ nước ngoài. Tại đây, những người tham gia thị trường tài chính có được các khoản vay hoặc huy động nợ bằng ngoại tệ. Hơn 60% nợ của thế giới được phát hành bằng USD, có nghĩa là các ngân hàng nước ngoài cần rất nhiều đô la để tiến hành kinh doanh.

Năm 2015, Theo ấn phẩm của tờ The Economist tiết lộ rằng Mỹ chiếm 12% thương mại hàng hóa và 23% GDP toàn cầu.

Một phần vì vai trò thống trị của Mỹ được xem như một phương tiện trao đổi, và đồng USDcũng là đồng tiền thống trị trong ngân hàng quốc tế.

Sức mạnh tương đối của nền kinh tế Mỹ hỗ trợ giá trị của đồng Đô la. Đó là lý do đồng USD là đồng tiền mạnh nhất. Tính đến cuối năm 2020, Mỹ có 2,04 nghìn tỷ đô la lưu hành.

Đồng USD thống trị thị trường ngoại hối. Khoảng 90% giao dịch ngoại hối liên quan đến đồng đô la Mỹ. Sự thống trị của đô la Mỹ trên thị trường ngoại hối toàn cầu thường liên quan đến việc sử dụng đồng USD là phương tiện trong các giao dịch ngoại hối, nghĩa là các cặp tiền tệ không phải USD không được trao đổi trực tiếp mà thông qua USD.

Mặc dù có nhiều suy đoán rằng đồng USD sẽ bị soán ngôi bởi đồng nhân dân tệ của Trung Quốc, nhưng sự đồng thuận chung là USD sẽ vẫn là tiền tệ toàn cầu của thế giới.

Đô la Mỹ sẽ tiếp tục thống trị thương mại thế giới?

Có thể bạn nghĩ rằng sau khi nắm giữ danh hiệu “đồng tiền thống trị thế giới” quá lâu và trải qua hàng loạt biến cố ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế Mỹ, đồng USD sẽ bị thay thế. Cuối cùng thì không có đồng tiền nào thống trị mãi mãi.

Rất khó để dự đoán chắc chắn liệu Đô la Mỹ có tiếp tục thống trị thương mại thế giới trong tương lai hay không.

Những phát triển gần đây có khả năng tăng cường việc sử dụng các loại tiền tệ quốc tế khác.

Các yếu tố như thay đổi điều kiện kinh tế và chính trị, thay đổi trong hệ thống tiền tệ toàn cầu, sự phát triển công nghệ (ví dụ: tài sản tiền điện tử) và sức mạnh kinh tế ngày càng tăng của các quốc gia khác có khả năng dẫn đến sự suy giảm sự thống trị của Đô la Mỹ.

1. Sự tăng trưởng nhanh chóng của Trung Quốc

GDP của Trung Quốc đã vượt GDP của Mỹ trên cơ sở sức mua tương đương và dự kiến sẽ vượt GDP của Mỹ về mặt danh nghĩa trong những năm 2030.

Trong khi đồng USD chiếm tỷ trọng lớn trong thương mại quốc tế, thì một nhóm nhỏ các loại tiền tệ khác (đồng Nhân dân tệ, Euro, Bảng Anh, Yên Nhật và Franc Thụy Sĩ) cũng được sử dụng tích cực trong giao dịch thương mại quốc tế cùng với đồng USD.

Trung Quốc đã và đang nỗ lực quốc tế hóa đồng tiền của mình, đồng Nhân dân tệ (RMB), để cắt giảm sự phụ thuộc vào đồng USD và khẳng định quyền kiểm soát nhiều hơn đối với nền kinh tế của chính mình. Một số chuyên gia kinh tế tin rằng rốt cuộc, đồng RMB có thể thách thức đồng USD với tư cách là đồng tiền thống trị trong thương mại quốc tế.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia đồng ý rằng đồng RMB sẽ không vượt qua USD để trở thành đồng tiền dự trữ hàng đầu thế giới ngay lập tức.

2. Cuộc đua tạo ra các loại tiền kỹ thuật số phổ biến

Trong thập kỷ qua, khu vực tư nhân đã phát triển hàng nghìn loại tiền điện tử.

Tiền điện tử là một loại tiền kỹ thuật số sử dụng mật mã để bảo mật. Đây là loại hình phi tập trung và hoạt động độc lập với ngân hàng trung ương hoặc chính phủ.

Mặc dù tiền điện tử vẫn là một thị trường nhỏ, không ổn định và thích hợp, nhưng chúng đã thu hút được sự chú ý và đầu tư đáng kể trong những năm gần đây. Một số tập đoàn đa quốc gia lớn như JP Morgan tìm cách tạo ra các loại tiền kỹ thuật số ổn định hơn để sử dụng trên quy mô lớn hơn.

Các ngân hàng trung ương cũng đang khám phá khả năng phát hành các loại tiền kỹ thuật số của riêng họ, điều này cũng có thể ảnh hưởng đến tương lai của hệ thống tiền tệ.

Tuy nhiên, tình trạng suy giảm của đồng USD dường như khó xảy ra trong tương lai gần. Chỉ có một ví dụ duy nhất về việc chuyển đổi tiền tệ chiếm ưu thế trong lịch sử hiện đại—sự thay thế đồng bảng Anh bằng đồng USD.

Đồng USDvẫn có nhiều lợi ích so với các loại tiền tệ khác, chẳng hạn như sự ổn định của hệ thống chính trị của Mỹ, quy mô lớn và tính thanh khoản của nền kinh tế Mỹ cũng như chiều sâu của thị trường tài chính Mỹ. Nó cũng được sử dụng rộng rãi như một loại tiền dự trữ của các ngân hàng trung ương và các tổ chức quốc tế.

Do đó, việc đồng USD ngừng đóng vai trò quan trọng trong thương mại quốc tế trong thời gian tới khó có thể xảy ra.

Nhìn chung, sự thống trị của đồng USD trong các giao dịch quốc tế và thị trường tài chính là kết quả của sự kết hợp của nhiều yếu tố, bao gồm quy mô và sức mạnh của nền kinh tế Mỹ, sự ổn định của hệ thống chính trị, sự phức tạp của hệ thống tài chính, lịch sử của thương mại và đầu tư quốc tế, cũng như sức mạnh quân sự và chính trị. Tất cả những yếu tố này đã góp phần củng cố đồng USD trở thành loại tiền tệ thống trị nhất trên thế giới hiện nay.

Nguồn: Global Trade

Từ khoá: Mỹ, đồng USD, thương mại toàn cầu, tiền tệ