Chúng ta nên đề cao việc ngăn chặn biến đổi khí hậu hay bất chấp ủng hộ thương mại tự do?

Ana Swanson của tờ New York Times đã viết một bài báo có tựa đề về Biến đổi khí hậu có thể mở ra một kỷ nguyên mới của chiến tranh thương mại. Tiêu điểm của bài báo là về pháp luật và các chính sách hướng đến các cuộc đấu tranh chống biến đổi khí hậu song đồng thời cũng có thể tác động không tốt đến hoạt động thương mại tự do.

bđkh

Bà Swanson đã chỉ ra: “Một chính sách mới đang khiến các đồng minh thân cận chống lại nhau và làm gia tăng rạn nứt trong một hệ thống quản trị thương mại toàn cầu vốn đã mong manh.” Nói cách khác, “hệ thống thương mại toàn cầu hiện tại vận chuyển hàng chục triệu containers hàng hóa như ghế dài, quần áo và phụ tùng ô tô từ các nhà máy nước ngoài sang cho Mỹ mỗi năm và thường có mức giá thấp đáng kinh ngạc. Nhưng giá mà người tiêu dùng phải trả cho những hàng hóa này lại không tính đến tác hại môi trường do các nhà máy này tạo ra, hay bởi tàu container và máy bay chở hàng.”

Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vẫn ủng hộ mạnh mẽ cho hoạt động thương mại tự do. WTO đã tổ chức sự kiện thường niên ở Davos, Thụy Sĩ nơi các CEO từ các công ty đa quốc gia lớn nhất gặp gỡ các chính trị gia ưu tú và các nhà lãnh đạo nổi tiếng. Nhưng WTO cũng hiểu chỉ có luật thương mại mới là thứ cần thiết để thúc đẩy một thế giới xanh hơn. Tổng giám đốc WTO kêu gọi sư thay đổi trong các cuộc họp gần đây vào tháng 1. Bà cho biết: “Bởi vì các quốc gia có khuynh hướng đánh thuế cao hơn đối với hàng hóa cuối cùng tương đối sạch, nhưng lại áp thuế thấp hơn đối với nguyên liệu đầu vào và trung gian gây ô nhiễm, do vậy, chính sách thương mại lại nghiêng theo hướng ủng hộ các sản phẩm sản xuất bằng nguyên liệu không sạch - dẫn đến các khoản trợ cấp ngầm cho các nhà máy thải nhiều CO2 với khoảng 550- 800 đô la mỗi năm.” Bà Okonjo-Iweala cho biết, “Loại bỏ thành kiến này sẽ giúp giảm lượng phát thải carbon toàn cầu khoảng 3.6%.”

Thuế quan và trợ cấp xanh

Trong những tháng gần đây, Mỹ và Liên minh châu Âu đã đưa ra các khoản trợ cấp và các mức thuế quan nhằm giúp giảm phát thải carbon. Các mức thuế quan khác đang được xem xét. Tháng 8 năm ngoái, Tổng thống Biden đã ký Đạo luật Giảm Lạm phát. Đạo luật bao gồm 370 tỷ đô la khoản khấu trừ thuế đối với các hình thức năng lượng phát thải carbon ít ra môi trường nhằm chống biến đổi khí hậu. Có các khoản khấu trừ cho người tiêu dùng mua ô tô sạch do Mỹ sản xuất và các khoản trợ cấp hào phóng cho các công ty xây dựng nhà máy mới sản xuất thiết bị năng lượng mặt trời và năng lượng gió.

Tháng 12 năm ngoái, chính quyền ông Biden đã gửi một đề xuất cho EU về việc thành lập một liên doanh quốc tế sẽ thúc đẩy thương mại trong ngành thép và nhôm được sản xuất với ít khí thải carbon hơn. Mục đích này sẽ đạt được thông qua lệnh áp thuế đối với sản phẩm thép và nhôm và sẽ tác động không ít lên Trung Quốc và các nước không gia nhập liên minh này.

Đồng thời, Liên minh châu Âu đang chuẩn bị thông qua luật thuế carbon “sẽ áp thuế lên hàng nhập khẩu từ các nước không thực hiện các bước nghiêm ngặt để hạn chế lượng phát thải nhà kính.” Luật này sẽ trừng phạt những nước phát thải nhiều nhất khí đốt làm nóng hành tinh nhằm giúp ngăn chặn thảm họa khí hậu toàn cầu.

Những chính sách này không chỉ giúp giảm phát thải nhà kính, chúng còn giúp bảo vệ việc làm tại các nước đang tích cực giải quyết thực trạng biến đổi khí hậu. Nói cách khác, trong tương lai, việc làm có thể dịch chuyển sang các nước ít hạn chế mức phát thải nhà kính.

Các cuộc chiến thương mại khởi xướng dưới thời ông Trump và vẫn tiếp diễn đến nay, đã bắt đầu quá trình làm xói mòn thương mại tự do và đưa thế giới hướng tới các khối thương mại song phương. Trong thế giới mới này, các nền dân chủ sẽ ngày càng thắt chặt hợp tác kinh doanh với nhau. Tương tự, các chế độ độc tài và nền dân chủ rởm sẽ gia tăng giao thương với nhau.

Trong quá khứ, thương mại tự do đã bị phá hủy bởi những lo ngại về Trung Quốc. Khi Mỹ đồng ý ký một hiệp định thương mại tự do với Trung Quốc vào năm 1999; về mặt lý thuyết, khi ngày càng nhiều người Trung Quốc gia nhập vào tầng lớp trung lưu, Trung Quốc sẽ trở nên dân chủ hơn. Điều đó đã không xảy ra. Thay vào đó, những gì xảy ra là hành vi trộm cắp tài sản trí tuệ, thâm hụt thương mại lớn, tầng lớp trung lưu ở châu Âu và Bắc Mỹ ngày càng ít đi và sự trỗi dậy của chính trị theo chủ nghĩa bản địa.

Thương mại tự do có hợp lý không?

Những lời hoa mỹ xung quanh thuế quan của Trung Quốc trong 6 năm qua khiến người ta dễ dàng quên đi triết lý làm nền tảng cho thương mại tự do. Nhìn chung, các nhà kinh tế ủng hộ thương mại tự do. Có sự đồng thuận giữa các nhà kinh tế học rằng chủ nghĩa bảo hộ có tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế, cản trở tiến bộ công nghệ và khiến giá tiêu dùng tăng cao.

Ví dụ, về mặt tiến bộ công nghệ, những tiến bộ nhanh chóng về hiệu suất của tuabin gió đã tăng tốc nhờ thương mại tự do. Thương mại tự do đã cho phép các bộ phận quan trọng của tuabin được sản xuất bởi các công ty khác nhau tại các quốc gia khác nhau. Các công ty từ khắp nơi trên thế giới có thể tập trung nghiên cứu và phát triển ở những bộ phận mà họ có thể đạt được tiến bộ cao nhất- những lĩnh vực mà họ có lợi thế so sánh.

Điều mà các nhà kinh tế học tranh luận là có một cách đúng để hỗ trợ một thế giới xanh hơn và một cách sai lầm. Cách đúng đắn hỗ trợ, nếu không phải là thương mại tự do, ít nhất phải là thương mại tự do hơn. Cách sai lầm làm giảm lợi thế của cơ chế thương mại tự do. Cách đúng đắn sử dụng biểu thuế carbon tính ra lượng carbon từ khâu sản xuất đầu đến cuối và vận chuyển hàng hóa quanh thế giới. Biểu thuế carbon xác định mức thuế rõ ràng đối với phát thải nhà kính (GHG). Mức thuế 100 đô la cho mỗi tấn phát thải đến nay vẫn bị bàn tán.

Kết luận

Tại Mỹ, theo bà Swanson của tờ New York Times, sự ủng hộ ngày càng tăng trong cả Đảng Cộng hòa và Đảng Dân chủ đối với “các chính sách dân tộc chủ nghĩa hơn sẽ khuyến khích sản xuất trong nước và ngăn cản nhập khẩu hàng hóa sản xuất không sạch - nhưng điều đó cũng sẽ vi phạm nguyên tắc của Tổ chức Thương mại Thế giới. Phần lớn các đảng viên Cộng hòa không ủng hộ sáng kiến giá carbon quốc gia. Nhưng họ tỏ ra sẵn sàng hơn trong việc tăng thuế quan đối với các sản phẩm nước ngoài được sản xuất theo cách gây hại cho môi trường.” Dường như cũng có sự hội tụ giữa Đảng Cộng hòa và Đảng Dân chủ trong sáng kiến về việc sử dụng “các công cụ thương mại để ngăn chặn việc nhập khẩu các sản phẩm bẩn từ nước ngoài.”

Nguồn: Forbes

Từ khóa: chính sách, biến đổi khí hậu, thương mại tự do