Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Khi Trung Quốc và Ecuador tiến gần hơn đến việc ký kết một hiệp định thương mại tự do, Washington quan ngại Hoa Kỳ sẽ mất dần ảnh hưởng của mình ở khu vực Mỹ Latinh.

Tổng thống Ecuador Guillermo Lasso cho biết các cuộc đàm phán với Trung Quốc về một hiệp định thương mại tự do (FTA) song phương “gần như đã được ký kết” vào đầu tháng 12 năm 2022, khoảng 10 tháng sau vòng đàm phán đầu tiên. Hiệp định này sẽ nâng giá trị xuất khẩu của Ecuador sang Trung Quốc lên 1 tỷ USD, trong khi các công ty Trung Quốc được tiếp cận hàng loạt nguồn nguyên liệu thô của Ecuador.

FTA với Ecuador là Hiệp định thương mại tự do thứ 4 mà Trung Quốc ký kết với khu vực Mỹ Latinh, sau khi ký thỏa thuận với Chile, Costa Rica và Peru. Vào tháng 9, Trung Quốc đã đồng ý tái cơ cấu khoản nợ lên đến 4,4 tỷ USD cho Ecuador, cung cấp khoản giảm nợ trị giá 1 tỷ USD đến năm 2025.

Mối quan hệ tốt đẹp giữa Ecuador và Trung Quốc, đã thúc đẩy Hoa Kỳ mở lại các cuộc đàm phán thương mại với Ecuador để đối phó ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc.

“Nếu không có sự cam kết, Hoa Kỳ có nguy cơ mất cơ hội thị trường cho các công ty của chúng ta và chúng ta sẽ đánh mất ảnh hưởng trong khu vực vào tay Trung Quốc”, theo Bob Menendez và Rob Portman, hai Thượng nghị sĩ cấp cao của Hoa Kỳ. 

Trung Quốc đã vượt Hoa Kỳ trở thành thị trường xuất khẩu lớn nhất của Ecuador đối với các sản phẩm phi dầu mỏ trong 7 tháng đầu năm 2022, trong đó tôm và đồng là sản phẩm dẫn đầu.

Xuất khẩu Ecuador sang Trung Quốc đạt 6,2 tỷ USD từ tháng 1 đến tháng 11 năm 2022, quốc gia Nam Mỹ có lần đầu tiên ghi nhận thặng dư thương mại. Theo dữ liệu Hải quan Trung Quốc, xuất khẩu Trung Quốc đạt 5,8 tỷ USD so với cùng kỳ.

Tổng xuất khẩu Ecuador sang Trung Quốc tăng 30% so với cùng kỳ năm 2021.

Theo ông Felipe Ribadeneira Molestina, chủ tịch Liên đoàn các nhà xuất khẩu Ecuador cho biết, xuất khẩu trái cây nhiệt đới và trái cây ngoại lai như thanh long sẽ tăng theo FTA.

Gustavo Cáceres Pazmiño, Giám đốc điều hành Phòng Thương mại Trung Quốc tại Ecuador, cho rằng thỏa thuận sẽ tạo sân chơi công bằng với các đối thủ cạnh tranh trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) khi tiếp cận thị trường Trung Quốc.

“Các nước ASEAN ở gần Trung Quốc hơn và một số nước có thuận lợi thuế quan mà chúng ta không có. Với FTA chúng tôi sẽ có cơ hội cạnh tranh tốt hơn.”

Còn đối với Trung Quốc, Mỹ Latinh sẽ mang đến cho Trung Quốc cơ hội đa dạng hóa các nguồn khoán sản chiến lược mà nước này cần để thúc đẩy nền kinh tế, trong bối cảnh quan hệ với phương Tây ngày càng xấu đi.

Ecuador là nước có tầm quan trọng đối với họ, vì trữ lượng đồng, quặng sắt và dầu mỏ mà Trung Quốc có thể khai thác được.

Sự đầu tư ổn định của Trung Quốc vào ngành khai thác mỏ và các dự án cơ sở hạn tầng được xem là yếu tố sống còn đối với Ecuador, trong khi nước này đang vật lộn để tìm các nguồn tài chính quốc tế sau khi giá dầu giảm trong những năm gần đây, theo Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế có trụ sở tại Washington DC.

“Ngành khai thác mỏ Ecuador đang phát triển” Molestina cho biết. Nó sẽ thu hút các công ty Trung Quốc đầu tư vào sau Hiệp định này.”

San Carlos-Panantza và Mirador, hai trong số mỏ đồng lớn nhất Ecuador được sở hữu bởi Tập đoàn CRCC – Tongguan, doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc.

Vào ngày 01 tháng 11 năm 2022, Hoa Kỳ công bố Nhóm công tác Thương mại công bằng với Ecuador, nhóm này đàm phán các vần đề về thương mại kỹ thuật số, lao động và môi trường.

Robert Evan Ellis, Giáo sư nghiên cứu Mỹ Latinh tại Viện Nghiên cứu chiến lược, Đại học Chiến tranh Quân đội Hoa Kỳ cho biết, chính quyền Tổng thống Biden không muốn cạnh tranh với Trung Quốc về viện trợ tài chính ở khu vực này.

Thay vào đó, Hoa Kỳ mở rộng mối quan hệ hợp tác về vấn đề di cư và an ninh.

Ngày 19 thàng 12, tại Nhà trắng Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden đã tiếp Tổng thống Ecuador Lasso, họ dành phần lớn thời gian thảo luận về vấn đề di cư, an ninh và phát triển bền vững, trong khi vấn đề thương mại thảo luận rất ít.

Theo Ellis, Ecuador là quốc gia điển hình mà Hoa Kỳ hợp tác để giải quyết các vấn đề liên quan đến hợp tác với Trung Quốc, “kể cả vấn đề môi trường hay những rủi ro liên quan đến hoàn thành dự án”.

Chẳng hạn, Hoa Kỳ đã cử các chuyên gia kỹ thuật đến Ecuador để giải quyết vấn đề hư hỏng kỹ thuật tại nhà máy thủy điện Coca Codo Sinclair do Trung Quốc xây dựng và sự xói mòn của sông Coca, Ellis cho biết.

Ông nói “Một trong những thách thức lớn của các công ty Trung Quốc là phải hợp tác với các công ty địa phương và đưa ra tính khả thi và tham vấn cộng đồng.” Nhưng các công ty Trung Quốc ngày càng làm tốt hơn về vấn đề này.

Kể từ khi nắm quyền, Tổng thống Lasso đã theo đuổi “chiến lược đa dạng hóa lành mạnh” thông qua việc thỏa thuận thương mại với cả Hoa Kỳ và Trung Quốc, Ellis cho biết.

Theo Ellis, mặc dù FTA sẽ loại bỏ những rào cản đối với doanh nghiệp Ecuador, nhưng có “hạn chế” đối với việc xuất khẩu các thực phẩm truyền thống, do “chi phí rất cao để chuyển container đi nửa vòng trái đất”.

Ông nói thêm “những sản phẩm tương tự mà họ có thể mua ở những nơi gần hơn như Việt Nam hay Thái Lan”.

Theo Molestina, một số ngành công nghiệp như giày dép, dệt may cần phải loại bỏ khỏi FTA, do phải cạnh tranh với các sản phẩm của Trung Quốc.

“Chúng tôi biết Trung Quốc cũng loại bỏ một số lĩnh vực nhất định trong những thỏa thuận trước đây với các nước Mỹ Latinh”, Molestina cho biết, thậm chí các doanh nghiệp Trung Quốc phải trả một khoản phí để thâm nhập thị trường Ecuador thì họ vẫn có “vị thế cạnh tranh”

Nguồn: SCMP

Từ khóa: Hoa Kỳ, FTA Trung Quốc – Ecuador, Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung