Trung Quốc mở cửa, ai hưởng lợi?

Việc Trung Quốc mở cửa trở lại dự báo sẽ thúc đẩy nhẹ tăng trưởng GDP của Việt Nam trong năm 2023.

Trung Quốc sẽ mở cửa biên giới và bỏ cách ly sau khi hạ cấp phòng COVID-19 vào ngày 8/1/2023. Trung Quốc hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam nên động thái này có nhiều tác động đối với kinh tế Việt Nam.

“Chúng tôi kỳ vọng việc Trung Quốc mở cửa trở lại sẽ thúc đẩy tăng trưởng GDP của Việt Nam hơn 2% vào năm tới do lượng khách du lịch Trung Quốc trở lại vào nửa cuối năm 2023. Chúng tôi cũng dự đoán Trung Quốc mở cửa trở lại trong năm tới sẽ chỉ tác động đến lạm phát ở mức thấp và lưu ý rằng lạm phát của thế giới đã đạt đến đỉnh điểm và hiện đang giảm dần.

Cuối cùng, trong khi ảnh hưởng quan trọng nhất của việc Trung Quốc mở cửa trở lại đối với Việt Nam là lượng khách du lịch Trung Quốc có khả năng trở lại bình thường trong nửa cuối năm 2023, thì tác động tức thời nhất là sự cải thiện về tâm lý đối với đồng Việt Nam”, ông Michael Kokalari, CFA, Kinh tế trưởng VinaCapital, nhận định.

Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam nhưng mức độ tiếp xúc của Việt Nam đối với nền kinh tế nội địa của Trung Quốc khá khiêm tốn. Do đó, dù các hạn chế COVID-19 của Trung Quốc ảnh hưởng đến 1/4 nền kinh tế trong năm nay nhưng tăng trưởng GDP của Việt Nam không bị tác động nhiều. Tăng trưởng xuất khẩu sang Trung Quốc gần như không đổi trong 9 tháng năm 2022 nhưng chỉ có 14% hàng xuất khẩu được bán sang Trung Quốc, nên GDP của Việt Nam tăng 8,8% so với cùng kỳ bất chấp lệnh phong tỏa của Trung Quốc. Việc này một phần là do xuất khẩu sang Mỹ và EU chiếm gần một nửa xuất khẩu của Việt Nam, tăng 25% so với cùng kỳ trong 9 tháng đầu năm.

Một số công ty Việt Nam sẽ được hưởng lợi từ việc Trung Quốc mở cửa trở lại, nhưng xuất khẩu các sản phẩm được tiêu thụ ở Trung Quốc chỉ chiếm khoảng 5% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Theo đánh giá của Công ty Chứng khoán VNDirect, một số lĩnh vực xuất khẩu được hưởng lợi từ sự mở cửa của Trung Quốc như gạo, thủy sản, xi măng, thép, sợi, bán lẻ, điện tử tiêu dùng... Chẳng hạn, Trung Quốc là thị trường xuất khẩu lớn nhất của xi măng Việt Nam khi chiếm tới 54% tổng sản lượng năm 2021. Trung Quốc cũng là thị trường tiêu thụ cao su tự nhiên lớn nhất của Việt Nam, luôn chiếm khoảng 70-80% tổng kim ngạch xuất khẩu cao su.

Một số nhà đầu tư lo ngại nền kinh tế Trung Quốc mở cửa trở lại có thể làm giảm sức hấp dẫn của Việt Nam cho đầu tư FDI. “Chúng tôi thấy điều này không có khả năng xảy ra vì một số lý do. Thứ nhất, Trung Quốc đã mất đi sức hấp dẫn đối với các công ty đa quốc gia đến đầu tư. Thứ 2, căng thẳng thương mại Mỹ - Trung đã leo thang đáng kể trong năm nay”, ông Michael Kokalari nhận định.

Thực tế, căng thẳng thương mại Mỹ - Trung đã thúc đẩy các công ty đa quốc gia chuyển cơ sở sản xuất từ Trung Quốc sang Việt Nam hoặc thành lập nhà máy mới tại Việt Nam. Bằng chứng là thặng dư thương mại của Việt Nam với Mỹ tăng gấp 3 lần (từ 25 tỉ USD trong 9 tháng đầu năm 2018 lên 75 tỉ USD trong 9 tháng đầu năm 2022); trong khi thâm hụt thương mại của nước này với Trung Quốc tăng từ 19 tỉ USD lên đến 52 tỉ USD trong cùng khoảng thời gian đó.

Những yếu tố cơ cấu mạnh mẽ thúc đẩy dòng vốn FDI đổ vào Việt Nam cũng đã xuất hiện trước căng thẳng thương mại Mỹ - Trung. Theo khảo sát của Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật (JETRO) và các tổ chức khác, mức lương tại nhà máy ở Việt Nam chỉ bằng khoảng 2/3 so với ở Trung Quốc, nhưng chất lượng lao động của Việt Nam tương đương với Trung Quốc.

Vì là nhà mua hàng hóa lớn, cũng có những lo ngại việc Trung Quốc mở cửa gây áp lực lên giá lương thực và năng lượng ở Việt Nam (chiếm gần 1/2 trong rổ CPI của Việt Nam). Tuy nhiên, sự bùng nổ khi Trung Quốc mở cửa sẽ không mạnh mẽ như ở Mỹ và châu Âu. Bởi vì, không giống như chính phủ ở phần lớn các nước phát triển, Trung Quốc không kích thích quá mức nền kinh tế bằng cách in tiền và gửi tiền hỗ trợ cho người dân. Do đó, tăng trưởng cung tiền của Trung Quốc, tác nhân gây lạm phát giá tiêu dùng, vẫn ở mức khiêm tốn trong suốt thời gian COVID-19 và có ít “khoản tiết kiệm trong dân” ở Trung Quốc để thúc đẩy tiêu dùng và giá tiêu dùng tăng đột biến.

“Tác động tức thời nhất của việc Trung Quốc dỡ bỏ các hạn chế COVID-19 là VND tăng khoảng 5% vì nhân dân tệ tăng 5%. Dù vậy, lợi ích chính mà Việt Nam sẽ có được khi Trung Quốc mở cửa trở lại có thể là mức tăng khoảng 2% cho tăng trưởng GDP vào năm 2023 tạo ra bởi lượng khách du lịch Trung Quốc quay trở lại”, đại diện của VinaCapital nhận định.

vnd

Ông Nguyễn Xuân Thành, thành viên Tổ Tư vấn Kinh tế của Thủ tướng Chính phủ, giảng viên Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, cho rằng, khi Trung Quốc tự tin mở cửa, ngành du lịch Việt Nam sẽ có cú hích lớn. Trước đại dịch, tại Đông Nam Á, Việt Nam đứng thứ 2 về đón khách Trung Quốc với hơn 5,8 triệu lượt năm 2019 (chiếm 32,7% tổng khách quốc tế) và gần 5 triệu lượt trong năm 2018 (32%). Trong đó, doanh thu từ nhóm khách này năm 2018 là 94.700 tỉ đồng (24,7% tổng doanh thu).

Nguồn: Nhịp cầu đầu tư

Từ khóa: Trung Quốc, zero covid