Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Theo Đại diện Thương mại Mỹ Katherine Tai, vì Mỹ muốn mở ra một “phiên bản mới” cho toàn cầu hóa hướng đến khả năng phục hồi, tính toàn diện và tính bền vững, nước này ngày càng chú trọng đến mối quan hệ kinh tế với các nước châu Phi.

Hôm 2/12/2022, tại sự kiện Hội đồng Đại Tây Dương, bà Tai đã có cuộc nói chuyện với tổng thư ký Khu vực Thương mại Tự do Lục địa châu Phi (AfCFTA), Wamkele Mene. Bà giải thích hình thức toàn cầu hóa hiện nay đã giúp mở rộng quy mô của chiếc bánh kinh tế, nhưng hình thức này “đã không làm tốt việc chia sẻ cái bánh”, vì các công ty lớn đã giành được phần lớn nhất đổi lại làm tăng chi phí của các công ty SME. Bà cho rằng: “Chúng ta cần phải điều chỉnh và tái cân bằng nền kinh tế trên nhiều mặt.”

Ông Mene và bà Tai sẽ tham dự Hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo Hoa Kỳ- châu Phi tại Nhà Trắng vào cuối tháng này, theo đó, các nguyên thủ quốc gia và chính phủ sẽ cùng thảo luận vấn đề hợp tác về biến đổi khí hậu, an ninh kinh tế- và sẽ ký một bản ghi nhớ về mối quan hệ Hoa Kỳ- châu Phi. Ông Mene cho rằng bối cảnh toàn cầu hiện nay như cuộc xung đột giữa Nga- Ukraine và đại dịch- cho thấy cách thế giới “đang đối mặt với việc buộc phải đổi mới công cụ chính sách sẽ áp dụng vào thời điểm khủng hoảng” có lẽ “công cụ quan trọng nhất” là chính sách kinh tế phụ thuộc vào dòng thương mại và đầu tư.

Dưới đây là những điểm nổi bật từ sự kiện, do Giám đốc cấp cao của Trung tâm châu Phi, Rama Yade điều phối, bao gồm những nỗ lực của Mỹ đối với AfCFTA và cách các chính sách thương mại tính đến sự đóng góp của thanh niên, phụ nữ và cộng đồng người châu Phi ở nước ngoài.

Đầu tư vào quan hệ hợp tác

• Bà Tai cho biết các cuộc thảo luận tại hội nghị về kinh tế sẽ tập trung vào việc “mở khóa tiềm năng mối quan hệ của hai bên, nhưng quan trọng nhất, là tiềm năng dành cho người dân hai nước.” Ông Mene cho biết thêm tại buổi nói chuyện, ông mong muốn hội nghị sẽ là nơi cập nhật các cơ hội mà AfCFTA mang lại cho cả chính phủ và doanh nghiệp Mỹ.
• Với những ảnh hưởng kinh tế từ xung đột Nga- Ukraine và đại dịch toàn cầu, bà Tai cho biết thế giới “thực sự cần đổi mới”, đặc biệt trong thương mại và phục hồi chuỗi cung ứng. Bà lưu ý “Những thách thức này” mang đến cho thế giới cơ hội để “tìm ra cách làm việc tốt hơn” nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng như cuộc chiến chống biến đổi khí hậu toàn cầu.
• Khi được hỏi liệu sự tham gia ngày càng nhiều của các công ty Trung Quốc tại châu Phi có đang tác động đến chiến lược của Hoa Kỳ tại lục địa, bà Tai khẳng định có “một triệu lý do” để Mỹ tập trung vào việc cải thiện mối quan hệ với châu Phi. Quan hệ đối tác giữa Hoa Kỳ với châu Phi “vốn có giá trị”, vì vậy mặc cho sự hiện diện của Trung Quốc ngày càng tăng trên thế giới, bà cho rằng đây “hoàn toàn không phải là nguồn động lực chính thúc đẩy Mỹ”  
• Bà Tai khuyến khích Quốc hội Hoa Kỳ tiếp theo sẽ nhóm họp vào tháng Một năm sau để “gắn kết với châu Phi” về hoạt động thương mại. Bà đã chỉ ra tiến độ của Đạo luật Cơ hội và Tăng trưởng châu Phi (AGOA), được Quốc hội thông qua lần đầu vào năm 2000, đã mang lại cho các nước vùng hạ Sahara được hưởng ưu đãi thuế khi xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ và tin rằng “sự tiếp cận này sẽ kích thích sự phát triển của các đối tác nước đang phát triển.” Về việc Đạo luật sẽ hết hiệu lực vào năm 2025, bà Tai đã xin Quốc hội “xem xét về những lợi ích sẽ xảy ra sau khi AGOA ban hành” và chính sách cần thay đổi như thế nào trong phiên bản toàn cầu hóa mới.

Một câu chuyện thương mại mới: Hòa nhập và hội nhập

• Khi thảo luận về cách toàn cầu hóa tạo ra sự bất bình đẳng giữa châu Phi và một số đối tác thương mại, ông Mene nói thêm rằng cũng có sự bất bình đẳng giữa các nước thuộc AfCFTA. Các thỏa thuận thương mại mới “phải tính đến nhu cầu giải quyết tình trạng bất bình đẳng”. Ông Mene cũng chỉ ra một số “bước cụ thể” để thực hiện, như cách AfCFTA kêu gọi loại bỏ thuế quan đối với phần lớn hàng hóa vào năm thứ mười lăm, việc này sẽ làm giảm đáng kể doanh thu của một số quốc gia. Cuối cùng, AfCFTA bao gồm một Quỹ Điều chỉnh để giúp bù đắp phần doanh thu thuế bị mất.
• Nói về cộng đồng kinh tế khu vực châu Phi- như Thị trường chung cho Đông và Nam Phi hoặc Cộng đồng kinh tế của các nước Tây Phi- ông Mene cho biết AfCFTA sẽ giúp hội nhập những khu vực này, qua đó làm tăng quy mô dòng thương mại trên khắp lục địa. Ông cho biết: “Nhiệm vụ của chúng ta là hỗ trợ cộng đồng kinh tế khu vực.”
• Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng “hội nhập kinh tế không thể đạt được nếu chúng ta chỉ quanh quẩn giao thương trong khu vực.” Ví dụ, AfCFTA đã thiết lập bộ quy tắc xuất xứ, mặc dù các cuộc đàm phán về những lĩnh vực nhất định vẫn đang diễn ra.
• Ông Mene đã giải thích rằng ở châu Phi, các doanh nghiệp vừa và nhỏ, nhiều doanh nghiệp do phụ nữ lãnh đạo, đóng góp phần lớn vào tổng sản phẩm quốc nội và cung cấp hàng trăm triệu việc làm trên toàn lục địa. Theo đó, các doanh nghiệp mang lại cơ hội cho những người trẻ châu Phi, những người đi đầu trong đổi mới công nghệ kỹ thuật số. Do vậy, ban thư ký AfCFTA đang phát triển một Nghị định thư về Phụ nữ và Thanh niên trong Thương mại để “hệ thống hóa các nghĩa vụ ràng buộc pháp lý … đối với sự hòa nhập của người trẻ và đối với sự hòa nhập của doanh nghiệp vừa và nhỏ.”  
• Bà Tai cho biết, khi nghĩ về các chính sách kinh tế đổi mới để khai thác tiềm năng của người châu Phi và cả người Mỹ, điều quan trọng là phải bao gồm cả Mỹ và các bên liên quan chung của châu Phi. Nghĩa là phải tính đến cộng đồng người châu Phi ở Mỹ, lực lương sẽ là một “phần cực kỳ quan trọng.”
• Với việc AfCFTA đang được tiến hành và sự đầu tư của Mỹ vào quan hệ đối tác với lục địa, ông Mene cho rằng: “chúng ta đang có một cơ hội rất tốt để đảm bảo rằng chúng ta sẽ thay đổi câu chuyện về thương mại và tập trung vào tính toàn diện.”

Nguồn: Atlantic Council

Từ khóa: quan hệ Hoa Kỳ- châu Phi, AfCFTA