Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Biến đổi khí hậu đang định hình lại triển vọng kinh tế và thương mại của các quốc gia và là mối đe dọa lớn đối với tăng trưởng và thịnh vượng trong tương lai. Riêng năm 2022, lũ lụt nghiêm trọng ở Pakistan đã khiến 1/3 đất nước chìm trong nước, đe dọa an ninh lương thực và kinh tế của nước này. Hạn hán ở vùng Horn Châu Phi khiến 37 triệu người có nguy cơ bị đói. Các đợt nắng nóng và hạn hán trong lịch sử đã hạ thấp mực nước từ sông Dương Tử đến sông Rhine,  gây ra tình trạng thiếu điện và tắc nghẽn vận chuyển.

Nếu các hiện tượng biến đổi khí hâu không suy giảm, biến đổi khí hậu có thể làm mất đi nhiều thành tựu đã đạt được trong những thập kỷ gần đây về phát triển và giảm nghèo, trong đó các nước đang phát triển có thể phải chịu thiệt hại nặng nề nhất do mức độ ảnh hưởng và dễ bị tổn thương nhiều hơn trước các rủi ro vè biến đổi khí hậu.

Theo Báo cáo Thương mại Thế giới năm 2022 của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), chỉ ra mối liên hệ phức tạp giữa biến đổi khí hậu, thương mại quốc tế và các chính sách về khí hậu và thương mại. Báo cáo Thương mại Thế giới lập luận rằng, mặc dù thương mại có thể tạo ra khí thải nhà kính gây ra biến đổi khí hậu, nhưng nó cũng đóng vai trò là nhân tố tác động lên các hành động khí hậu. Thương mại tự do thúc đẩy đầu tư, mở rộng quy mô các giải pháp công nghệ và khuyến khích sự đổi mới thì cần thiết để thúc đẩy sự phát triển hướng tới một tương lai công bằng và ít carbon cũng như tạo việc làm xanh.

Thương mại làm giảm chi phí hấp thụ khí nhà kính

Thập kỷ vừa qua đã chứng kiến sự giảm giá đáng kinh ngạc và sự cải thiện lớn về hiệu suất của các công nghệ carbon thấp, khiến năng lượng tái tạo trở thành một lựa chọn hợp lý hơn so với sử dụng nhiên liệu hóa thạch.

Giá điện mặt trời đã giảm gần 90% kể từ năm 2010, trong khi hiệu suất của các tấm pin mặt trời đã tăng gấp đôi kể từ năm 1980. Tương tự như vậy, chi phí điện từ gió trên bờ đã giảm gần 70% trong mười năm (xem Hình 1). Xung lực cơ bản của sự thay đổi này là những cải tiến về công nghệ và sản xuất, một phần được thúc đẩy bởi mô hình vừa học vừa làm và quy mô kinh tế được hỗ trợ bởi thương mại và chuỗi giá trị toàn cầu.

Giảm thuế quan và các rào cản pháp lý đối với thương mại hàng hóa và dịch vụ môi trường có thể giúp giảm chi phí và đẩy nhanh việc triển khai. WTO ước tính rằng việc loại bỏ thuế quan và giảm các biện pháp phi thuế quan đối với một loạt hàng hóa môi trường có thể làm tăng xuất khẩu toàn cầu của các sản phẩm này thêm 5%, tương ứng với 109 tỷ USD và giảm lượng khí thải carbon ròng 0,6% vào năm 2030.

Việc tiếp cận các công nghệ carbon thấp cũng có thể thúc đẩy tiềm năng thương mại về năng lượng tái tạo. Nhiều quốc gia có nguồn năng lượng tái tạo phong phú, chẳng hạn như bức xạ mặt trời và mật độ năng lượng gió, có thể được khai thác bằng cách sử dụng các công nghệ carbon thấp nhập khẩu.

Mặc dù vẫn còn những thách thức về công nghệ, nhưng sản xuất điện tái tạo thuận lợi hơn sản xuất và truyền tải năng lượng nhiên liệu hóa thạch. Ví dụ, kế hoạch cung cấp điện mặt trời và điện gió từ Ma-rốc đến Vương quốc Anh thông qua hệ thống cáp dưới nước, ví dụ điển hình về cách thức mà các nước đang phát triển khai thác các cơ hội mua bán năng lượng tái tạo.

Thương mại giúp thích ứng với biến đổi khí hậu

Mặc dù các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu sẽ tốn kém và gây gián đoạn, các chính sách thương mại và hoạt động thương mại có thể góp phần vào các chiến lược thích ứng với biến đổi khí hậu.

Thương mại quốc tế có thể giúp chuẩn bị cho các cú sốc liên quan đến khí hậu một cách hiệu quả hơn bằng cách hỗ trợ phát triển và tiếp cận các công nghệ chống chịu với khí hậu, chẳng hạn như các loại cây trồng mới chịu hạn.

Thương mại dịch vụ, chẳng hạn như dự báo thời tiết, bảo hiểm, viễn thông và hậu cần, cũng có thể cần thiết để xác định, ngăn ngừa và giảm thiểu rủi ro khí hậu và tình trạng dễ bị tổn thương, đồng thời giảm thiểu những tổn thất và thiệt hại không thể tránh khỏi do biến đổi khí hậu gây ra.

Một khi các cú sốc liên quan đến khí hậu xảy ra, thương mại quốc tế giúp tiếp cận các hàng hóa và dịch vụ quan trọng, chẳng hạn như thực phẩm, vật tư y tế và máy phát điện. Hoạt động thương mại cũng có thể góp phần đảm bảo an ninh lương thực bằng cách cho phép các khu vực từng dựa vào sản xuất nông nghiệp trong nước được nhập khẩu lương thực từ các khu vực ít bị ảnh hưởng hơn. Tuy nhiên, chi phí thương mại cao có thể ngăn cản những điều chỉnh liên quan đến thương mại như vậy. Một phân tích về Chỉ số chi phí thương mại của WTO cho thấy các quốc gia chịu tác động trực tiếp của biến đổi khí hậu nhiều hơn chịu chi phí thương mại cao hơn (xem Hình 2).

Thương mại có thể tận dụng sức mạnh tổng hợp và hạn chế các tác động không mong muốn

Biến đổi khí hậu là vấn đề chung của toàn cầu. Nó đòi hỏi sự hợp tác toàn cầu trên tất cả các mặt, bao gồm cả hợp tác về thương mại. Việc thiếu hợp tác có thể dẫn đến căng thẳng thương mại và cuối cùng làm suy yếu các hành động khí hậu. Các hiệp định thương mại đang ngày càng giải quyết rõ ràng vấn đề biến đổi khí hậu, từ các cam kết áp dụng chính sách biến đổi khí hậu và thúc đẩy thương mại hàng hóa và dịch vụ môi trường đến hợp tác giảm thiểu và thích ứng với biến đổi khí hậu (xem Hình 3).

Tuy nhiên, thúc đẩy hợp tác thương mại hơn nữa là điều cần thiết để khử cacbon cho chuỗi cung ứng và giúp chúng trở nên kiên cường hơn trước các cú sốc khí hậu, đồng thời thúc đẩy hệ thống lương thực an toàn và bền vững.

Nguồn: WEF

Từ khoá: hợp tác thương mại, giảm carbon, biến đổi khí hậu, năng lượng tái tạo.