Thương mại và hợp tác thương mại quốc tế là công cụ để các nước kém phát triển thích ứng với biến đổi khí hậu

Biến đổi khí hậu là một trong những mối đe dọa lớn đối với xã hội, hệ sinh thái và nền kinh tế của chúng ta. Những thách thức chính trị và xã hội ngày càng phức tạp sẽ nảy sinh khi dân số buộc phải di cư khỏi các khu vực bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu, như do mực nước biển dâng cao hoặc hạn hán. Một tỷ người hiện đang sống ở độ cao không quá 10 mét so với mực nước biển sẽ bị ảnh hưởng. Sức khỏe con người cũng được cho là sẽ xấu đi do biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến các yếu tố xã hội và môi trường vốn là những nhân tố quyết định sức khỏe như là không khí và nước sạch, thực phẩm và nơi ở an toàn.

bđkh

Nhóm dân số dễ bị tổn thương ở các nước đang phát triển, đặc biệt là các nước kém phát triển nhất (LDC) và các quốc đảo nhỏ đang phát triển (SIDS), sẽ bị ảnh hưởng nặng nề nhất. UNICEF báo cáo rằng Lũ lụt tàn khốc đã tấn công gây ảnh hưởng ít nhất 27,7 triệu trẻ em ở 27 quốc gia trên thế giới, trong đó số trẻ em bị ảnh hưởng bởi lũ lụt ở Chad, Gambia, Pakistan và đông bắc Bangladesh là lớn nhất trong hơn 30 năm qua.

Biến đổi khí hậu cũng tác động đến hoạt động thương mại. Các hiện tượng thời tiết cực đoan có thể làm giảm năng suất, tăng chi phí và gián đoạn chuỗi cung ứng trong ngắn hạn và làm thay đổi lợi thế so sánh và chuyên môn hóa của các quốc gia trong dài hạn. Báo cáo Thương mại Thế giới năm 2022 của WTO cho thấy nhiệt độ tăng 1°C sẽ làm giảm tốc độ tăng trưởng xuất khẩu hàng năm của các nước đang phát triển từ 2,0 đến 5,7 điểm phần trăm.

Danh sách 46 nước LDCs – nơi sinh sống của khoảng 1,1 tỷ người – chịu trách nhiệm cho khoảng 1% lượng phát thải khí nhà kính do con người gây ra trong lịch sử. Mặc dù, các nước kém phát triển nhất có “dấu chân sinh thái” nhỏ nhất, nhưng chúng lại nằm trong số những nước dễ bị tổn thương nhất trước tác động của biến đổi khí hậu do phải đối mặt nhiều hơn với mực nước biển dâng cao, sa mạc hóa, hỏa hoạn, lũ lụt và hạn hán.

Các nước kém phát triển nhất thường có mức năng lực thích ứng thấp hơn để vượt qua những thách thức như vậy. Đối với hầu hết các nước kém phát triển nhất, biến đổi khí hậu đã tác động đáng kể đến cuộc sống của người dân và triển vọng phát triển kinh tế dài hạn. Theo ước tính của Ngân hàng Thế giới, tác động của biến đổi khí hậu sẽ đẩy 1,9% dân số thế giới vào tình trạng nghèo đói cùng cực – hầu hết các quốc gia tập trung ở châu Phi cận Sahara và Nam Á. Các dự báo khác cho biết, trong 50 năm qua, 69% số ca tử vong trên toàn thế giới do các thảm họa liên quan đến khí hậu đã xảy ra ở các nước kém phát triển.

Biến đổi khí hậu là một mối đe dọa đa ngành đối với các nước kém phát triển và đặt ra nhiều thách thức đối với ngành nông nghiệp và du lịch. Cơ sở hạ tầng thương mại – chẳng hạn như cảng, đường bộ, đường sắt, sân bay và cầu – có nguy cơ bị thiệt hại nghiêm trọng do hậu quả của biến đổi khí hậu như mực nước biển dâng cao và nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan. Điều này có nguy cơ làm suy yếu hơn nữa khả năng cạnh tranh thương mại của các nước kém phát triển. Và không chỉ những thay đổi về khí hậu tự nhiên mới đặt ra thách thức đối với các quốc gia dễ bị tổn thương nhất: các chính phủ trên toàn thế giới đang xem xét các chiến lược, chính sách khác nhau về giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu và các biện pháp khác để chống lại biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, các biện pháp như vậy, nếu không được thiết kế tốt, có thể cản trở khả năng cạnh tranh thương mại của các nước kém phát triển.

Ứng phó với khủng hoảng khí hậu ngày càng mang lại hiệu quả tích cực và xây dựng khả năng phục hồi - cùng với giảm thiểu biến đổi khí hậu – là một chiến lược phát triển bền vững quan trọng. Hoạt động thương mại cùng với các chính sách thương mại hiệu quả có thể hỗ trợ tính bền vững và khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng, đồng thời đảm bảo thích ứng với biến đổi khí hậu và chuyển đổi theo nhiều phương thức.

Thương mại có thể hỗ trợ thích ứng thông qua tăng trưởng kinh tế

Một trong những thách thức lớn nhất đối với các nước kém phát triển là thiếu tài chính để có thể đầu tư vào các chiến lược biến đổi khí hậu. Thương mại tự do làm tăng thu nhập bình quân đầu người, từ đó thúc đẩy nhu cầu của cộng đồng về một môi trường trong sạch hơn và hướng các nguồn tài chính vào các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu. Sau đó, sự tăng trưởng này có thể thúc đẩy đầu tư vào cơ sở hạ tầng chống chịu khí hậu. Tăng trưởng kinh tế cũng có thể hỗ trợ các nỗ lực giảm thiểu biến đổi khí hậu. Báo cáo gần đây của Ngân hàng Thế giới cho biết rằng mức đầu tư trung bình 1,4% GDP hàng năm có thể giảm tới 70% lượng khí thải ở các nước đang phát triển vào năm 2050 và tăng cường khả năng phục hồi.

Thương mại có thể giúp xây dựng khả năng phục hồi kinh tế và tạo điều kiện triển khai các giải pháp thân thiện với khí hậu

Thương mại quốc tế có thể giúp hỗ trợ thích ứng với biến đổi khí hậu bằng cách tạo điều kiện tiếp cận các giải pháp tốt nhất, hiệu quả nhất và thân thiện với môi trường.

Ví dụ, trong hoạt động thương mại dịch vụ như dự báo thời tiết, viễn thông và vận tải có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc chuẩn bị cho các doanh nghiệp và người dân ứng phó với các cú sốc khí hậu. Giảm thuế quan và loại bỏ các rào cản thương mại đối với các giải pháp khí hậu như giống cây trồng chịu được áp lực, hệ thống cảnh báo sớm, công nghệ tưới tiêu và dịch vụ kỹ thuật sẽ ngày càng trở nên phổ biến. Việc sử dụng các tiêu chuẩn hài hòa và gắn kết với môi trường sẽ thúc đẩy sự phát triển và tiếp cận các hàng hóa và dịch vụ cần thiết cho các chiến lược thích ứng với biến đổi khí hậu của các quốc gia. Cần tạo điều kiện thuận lợi để các nước kém phát triển cùng tham gia trong việc xây dựng tiêu chuẩn, vì các quốc gia này thường là những quốc gia gặp khó khăn nhất trong việc thực thi các tiêu chuẩn quốc tế bởi vì họ thiếu cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực và tài chính.

Thương mại có thể góp phần cải thiện an ninh lương thực

Nông nghiệp và hệ thống lương thực toàn cầu cũng sẽ bị đe dọa bởi biến đổi khí hậu trong những năm tới, kéo theo những hệ lụy quan trọng đối với việc làm và an ninh lương thực. Các công nghệ mới chắc chắn có thể giúp giải quyết các thách thức liên quan đến khí hậu mà các nhà sản xuất phải đối mặt.

Một phân tích khảo sát hộ gia đình ở Ethiopia và Rwanda cho thấy việc sử dụng hạt giống cải tiến, phân bón và thuốc trừ sâu, bảo vệ chống xói mòn, tưới tiêu và tiếp cận tài chính có thể giảm thiểu thiệt hại cho cây trồng.

Ví dụ, nông dân có thể sử dụng các giống cây trồng có khả năng chống chịu tốt hơn với các điều kiện khí hậu đa dạng. Các chính phủ có thể hỗ trợ lĩnh vực này bằng cách đẩy mạnh nghiên cứu và phát triển trong kỹ thuật hạt giống cải tiến, điều này sẽ giúp nông dân tăng năng suất bền vững đồng thời xây dựng khả năng phục hồi.

Hoạt động thương mại đóng một vai trò thiết yếu trong việc xác định sản xuất, tính sẵn có, giá cả và chất lượng của thực phẩm. Nó có thể giảm thiểu tình trạng mất an ninh lương thực do các cú sốc về biến đổi khí hậu gây ra thông qua việc giảm bớt sự vận chuyển của hàng hóa thiết yếu giữa các nền kinh tế thặng dư và thâm hụt. Đồng thời, thương mại quốc tế giúp tạo ra việc làm và nâng cao thu nhập, giúp củng cố khả năng phục hồi của các hộ gia đình và tăng khả năng chi tiêu cho thực phẩm.

Thương mại thúc đẩy sự đổi mới cũng như ứng dụng các mô hình sản xuất và tiêu dùng bền vững hơn với môi trường

Phát triển nền kinh tế carbon thấp hướng đến các cơ hội như phát triển các mô hình sản xuất và tiêu dùng mới có thể làm giảm lượng khí thải carbon và môi trường của chúng ta. Một ví dụ về điều này là các mô hình kinh tế tuần hoàn: bằng cách cải thiện hiệu quả sử dụng tài nguyên và giảm chất thải, nền kinh tế tuần hoàn có thể đóng góp đáng kể vào việc giảm thiểu biến đổi khí hậu và giảm áp lực sử dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên mới.

Đồng thời, nhiều phần của chuỗi giá trị kinh tế tuần hoàn được cung cấp bởi các dịch vụ có thể mang lại cơ hội đa dạng hóa kinh tế cho các nước đang phát triển và các nước LDC. Ngoài ra, khi các quốc gia chuyển đổi sang nền kinh tế carbon thấp, các quốc gia sẽ ngày càng khai thác các sản phẩm thay thế bền vững và các lựa chọn thay thế, chẳng hạn như sử dụng sợi tự nhiên để thay thế cho nhựa.

Hợp tác thương mại quốc tế và đối thoại chính sách có thể hỗ trợ chương trình hành động về biến đổi khí hậu

WTO là một diễn đàn toàn cầu về hợp tác thương mại có thể nâng cao khả năng dự đoán của các biện pháp thương mại liên quan đến biến đổi khí hậu. Thông qua đối thoại chính sách giữa các ủy ban và cơ quan của mình, WTO có thể nâng cao hiểu biết chung về cách thức hoạt động thương mại tương tác với các chiến lược giảm thiểu và thích ứng khí hậu.

Ba sáng kiến về môi trường của WTO – Các cuộc thảo luận về cấu trúc thương mại và bền vững môi trường (TESSD), Đối thoại về ô nhiễm nhựa và thương mại nhựa bền vững với môi trường (DDP) và Cải cách trợ cấp nhiên liệu hóa thạch (FFSR) – có thể hỗ trợ thêm cho đối thoại chính sách và hợp tác quốc tế.

Cả ba sáng kiến đều tập trung đặc biệt vào nhu cầu của các nước đang phát triển, đặc biệt là các nước kém phát triển nhất, trong bối cảnh những thách thức môi trường cấp bách của thế kỷ 21 này. Đây là những minh chứng cho thấy hoạt động thương mại và WTO có vai trò trong việc giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu. Hoạt động của TESSD trong năm nay đã ưu tiên một số vấn đề bao gồm các biện pháp khí hậu liên quan đến thương mại, hàng hóa và dịch vụ môi trường nơi các nỗ lực được hỗ trợ bởi các nhóm làm việc tận tâm.

Hệ thống thương mại đa phương cũng thúc đẩy việc sử dụng các tiêu chuẩn quốc tế, nguyên tắc quản lý hiệu quả và hợp tác quản lý quốc tế để tăng cường tính minh bạch và xây dựng lòng tin giữa các cơ quan quản lý về các biện pháp liên quan đến khí hậu. Sự hợp tác như vậy tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thương mại và tiếp cận thị trường với các công nghệ và dịch vụ xanh mới đang nổi lên.

Tóm lại

Các nước kém phát triển nhất cần được hỗ trợ để giải quyết khủng hoảng khí hậu nhằm bảo vệ và thúc đẩy hơn nữa những cải thiện khó kiếm được về thu nhập, giáo dục và y tế đã đạt được trong những thập kỷ qua.

Để giảm thiểu và thích ứng thành công với biến đổi khí hậu, các nước kém phát triển nhất phải giải quyết một số thách thức và tăng cường khuôn khổ chính sách. Các quốc gia này không chỉ cần tăng cường khả năng phục hồi thông qua cơ sở hạ tầng liên quan đến thương mại mà còn cải thiện kết nối kỹ thuật số. Kỹ thuật số sẽ đóng một vai trò quan trọng trong việc giải quyết mất cân bằng về thông tin và mở rộng phạm vi tiếp cận của các hệ thống cảnh báo sớm.

Hợp tác thương mại quốc tế có thể giúp hiện thực hóa quá trình chuyển đổi công bằng và thịnh vượng cho tất cả mọi người bằng cách tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau về những thách thức và cơ hội, hạn chế các chính sách bảo hộ và mở rộng lòng tin để đảm bảo rằng các công nghệ và dịch vụ xanh được lưu thông thuận lợi và tự do nhất có thể.

Sáng kiến Hỗ trợ Thương mại của WTO đóng một vai trò quan trọng bằng cách huy động tài trợ cho cơ sở hạ tầng trọng yếu dành cho các nước kém phát triển cần thiết cho quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế carbon thấp và hỗ trợ khu vực tư nhân thích ứng với biến đổi khí hậu. Viện trợ thương mại cần được hướng đến mục tiêu tốt hơn để giải quyết các mối quan tâm về phát triển phù hợp với các khoản đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) của các nước LDCs.

Nguồn: Trade4denews

Từ khóa: thương mại, hợp tác quốc tế, các nước kém phát triển, biến đổi khí hậu