Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

“Thương mại có thể đóng vai trò trung tâm trong việc thúc đẩy tiến trình hướng tới một nền kinh tế toàn cầu ít carbon. Nhưng việc khai thác tiềm năng của hoạt động thương mại đòi hỏi những chính sách mới và sự hợp tác nhiều hơn nữa.”

Trong báo cáo thường niên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) lập luận rằng thương mại có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh để chống biến đổi khí hậu. Báo cáo Thương mại Thế giới năm 2022 của WTO được công bố khi bắt đầu hội nghị thượng đỉnh về khí hậu COP27 ở Ai Cập, báo cáo nêu rõ những trở ngại đối với việc tăng tốc các công nghệ tái tạo phải được loại bỏ.

“WTO có cơ hội tận dụng thời điểm hiện tại để củng cố vai trò của mình trong diễn đàn phối hợp về thương mại và biến đổi khí hậu, giải quyết các rào cản chính sách thương mại cản trở việc phổ biến và sử dụng các công nghệ ít carbon, đồng thời hỗ trợ những chuyển đổi cơ cấu cần thiết để giảm thiểu khí thải cacbon cho nền kinh tế toàn cầu. Tôi hy vọng chúng ta sẽ tận dụng tối đa cơ hội này,” Tổng giám đốc WTO, Tiến sĩ Ngozi Okonjo-Iweala cho biết.

Biến đổi khí hậu đã ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu

Báo cáo đánh giá rằng sự gia tăng nhiệt độ toàn cầu, mực nước biển dâng cao, cũng như các hiện tượng thời tiết khắc nghiệt và thường xuyên hơn đặt ra mối đe dọa đáng kể cho sự thịnh vượng trong tương lai. Biến đổi khí hậu có thể gây ra khả năng mất năng suất, thiếu hụt và gián đoạn nguồn cung cũng như thiệt hại cho cơ sở hạ tầng giao thông. Các nước đang phát triển và các nước kém phát triển nhất (LDCs) sẽ bị ảnh hưởng nặng nề nhất, vì các quốc gia này phải đối mặt với rủi ro khí hậu nhiều hơn và có ít khả năng thích ứng với sự nóng lên toàn cầu.

Báo cáo của WTO cho biết nếu lượng khí thải nhà kính toàn cầu giảm không đáng kể, nhiều quốc gia có thể sẽ nhận thấy 'lợi thế so sánh- (comparative advantages)' đang thay đổi. Những lĩnh vực này bao gồm nông nghiệp, du lịch và một số lĩnh vực sản xuất, như chế biến thực phẩm, rất dễ bị tổn thương trước biến đổi khí hậu.

Tuy nhiên,về khía cạnh lích sử, thương mại là một phần của vấn đề vì hoạt động thương mại đã giúp thúc đẩy tăng trưởng dẫn đến việc sử dụng nhiều carbon. Báo cáo ghi nhận trong năm 2018 có gần một phần ba tổng lượng khí thải CO2 của thế giới được tạo ra bởi hoạt động xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ toàn cầu.

Hoạt động thương mại có thể giúp các quốc gia đối mặt với thay đổi về khí hậu

Mặc dù các ảnh hưởng của biến đổi khí hậu vẫn gây gián đoạn và tốn kém, nhưng báo cáo cho biết hoạt động thương mại có thể giúp các quốc gia chuẩn bị và ứng phó tốt hơn: “bằng cách thúc đẩy tăng trưởng kinh tế cao hơn, thương mại có thể tạo ra các nguồn tài chính bổ sung để đầu tư vào các chiến lược thích ứng như đầu tư cơ sở hạ tầng chống chịu khí hậu”.

Theo báo cáo, việc tiếp cận các công nghệ hỗ trợ thích ứng, các hàng hóa và dịch vụ thiết yếu như lương thực thực phẩm và sản phẩm chăm sóc sức khỏe cũng có thể giúp ích cho các nền kinh tế dễ bị tổn thương, đặc biệt là trong các tình huống khủng hoảng. Báo cáo cũng đánh giá rằng thương mại cũng có thể đẩy nhanh việc nhập khẩu lương thực nếu những thay đổi dài hạn trong các kiểu thời tiết ảnh hưởng đến sản xuất cây trồng. WTO cho biết về nhìn chung, những quốc gia tự do về hoạt động thương mại có xu hướng thích ứng tốt hơn với các tác động của biến đổi khí hậu.

Thương mại đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế carbon thấp

Mặc dù thương mại tạo ra lượng khí thải không thể tránh khỏi, WTO cho biết hoạt động cũng góp phần giảm thiểu khí thải. Điều này được thực hiện thông qua việc “cho phép tiếp cận các công nghệ khí hậu tiên tiến; khuyến khích đổi mới trong công nghệ các-bon thấp bằng cách mở rộng quy mô thị trường; và thúc đẩy cạnh tranh và quy mô kinh tế giúp giảm chi phí.”

WTO cũng lập luận rằng việc hạn chế nhập khẩu để ưu tiên sản xuất và tiêu thụ hàng hóa và dịch vụ tại địa phương sẽ phản tác dụng và làm giảm mức sống. “Thay vì tái bảo vệ, quá trình chuyển đổi carbon thấp sẽ được hỗ trợ tốt hơn - và được đẩy nhanh - bằng thương mại sạch hơn, điều này sẽ liên quan đến việc giảm cường độ carbon trong sản xuất, vận chuyển và GVC (chuỗi giá trị toàn cầu), phát triển và triển khai các công nghệ thân thiện với khí hậu và thúc đẩy thương mại hàng hóa và dịch vụ thân thiện với khí hậu.”

WTO cho biết thương mại và chuỗi giá trị là những nhân tố quan trọng giúp giảm “đáng kể chi phí sản xuất năng lượng gió và mặt trời”. Theo WTO báo cáo chi phí điện mặt trời đã giảm 97% kể từ năm 1990, một phần là do các chuỗi giá trị toàn cầu đã hạ thấp chi phí bằng cách đặt các công đoạn sản xuất khác nhau ở các quốc gia khác nhau.

Tuy nhiên, WTO cho biết chi phí còn có tiềm năng giảm nhiều hơn. WTO cho biết “Các mô phỏng của WTO cho thấy rằng việc loại bỏ thuế quan và giảm các biện pháp phi thuế quan đối với một nhóm hàng hóa môi trường liên quan đến năng lượng có thể thúc đẩy xuất khẩu thêm 5% vào năm 2030, đồng thời tăng hiệu quả sử dụng năng lượng và tái tạo sẽ giảm 0,6% lượng khí thải toàn cầu”.

Công việc liên quan đến phát triển xanh sẽ tăng lên trong quá trình chuyển đổi carbon thấp được thúc đẩy bởi thương mại. Báo cáo chỉ ra một ước tính cho thấy rằng có thể tạo ra tới 30 triệu việc làm mới trong lĩnh vực năng lượng sạch và các lĩnh vực liên quan vào năm 2030.

Hợp tác quốc tế là yếu tố cần thiết

WTO cho biết giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu đòi hỏi hợp tác thương mại quốc tế “trên tất cả các mặt”. Khi các chính phủ đẩy mạnh hành động về khí hậu, “có thể có những rủi ro mà các biện pháp đơn phương nhằm ngăn chặn rò rỉ carbon và mất khả năng cạnh tranh của ngành công nghiệp trong nước có thể gây ra căng thẳng thương mại, tạo ra sự không chắc chắn không khuyến khích đầu tư và áp đặt chi phí không cân xứng cho các công ty và chính phủ ở các nước đang phát triển ”.

Báo cáo lập luận rằng hợp tác quốc tế nhiều hơn về các khía cạnh liên quan đến thương mại của chính sách khí hậu sẽ làm giảm rủi ro. Và WTO có thể đóng một vai trò có giá trị hơn trong việc điều phối và đảm bảo tính minh bạch trong các lĩnh vực như định giá carbon và tiêu chuẩn khử carbon.

Các sáng kiến ​​như Viện trợ thương mại, cũng như đầu tư tư nhân định hướng thương mại, có thể giúp các nước đang phát triển và kém phát triển nhất xây dựng cơ sở hạ tầng thương mại có khả năng chống chịu khí hậu để làm cho quá trình chuyển đổi xanh trở nên công bằng hơn. WTO cho biết từ năm 2013 đến năm 2020, khoản giải ngân về Viện trợ Thương mại liên quan đến hành động khí hậu lên tới 96 tỷ USD. Theo báo cáo của WTO, phần lớn ngân sách của các quỹ đã được nhắm mục tiêu giảm thiểu khí hậu.

Đẩy nhanh quá trình khử cacbon trong lĩnh vực vận chuyển

WTO đã chỉ ra vận chuyển quốc tế là phương thức vận tải thương mại chính, có khả năng tạo ra khoảng 3% lượng khí thải carbon toàn cầu. WTO hỗ trợ Chiến lược GHG của Tổ chức Hàng hải Quốc tế nhằm mục đích giảm lượng khí thải từ vận chuyển ít nhất 50% vào năm 2050.

Chiến lược này được hỗ trợ bởi Liên minh cùng hướng đến phát thải ròng bằng “0” , một sự hợp tác giữa Diễn đàn Hàng hải Toàn cầu, Những người bạn Hành động vì Đại dương và Diễn đàn Kinh tế Thế giới. Liên minh gần đây đã nâng cao tham vọng khử cacbon hoàn toàn cho lĩnh vực này vào năm 2050, phù hợp với các mục tiêu khí hậu dựa trên cơ sở khoa học.

Nguồn: WEF

Từ khóa: hoạt động thương mại, biến đổi khí hậu, năng lượng sạch