Số hóa cuối cùng có thể thay đổi nền kinh tế Nhật Bản

japan

Nhật Bản nổi tiếng là đất nước công nghệ cao. Sư thật đây là quê hương của tàu cao tốc, robot và trò chơi máy tính. Nhưng có một mặt khác của câu chuyện: công nghệ đơn giản ở Nhật Bản.

Trong khi hầu hết thế giới giao tiếp bằng email, những người bạn Nhật Bản của chúng ta vẫn chăm chú vào máy fax. Trong khi phần còn lại của chúng ta sử dụng chữ ký điện tử, thì truyền thống cổ xưa về con dấu đỏ cá nhân (“hanko”) vẫn tồn tại ở Nhật Bản. Và tiền mặt vẫn chi phối trong việc mua sắm của người tiêu dùng trước sự ngạc nhiên lớn của du khách nước ngoài, đặc biệt là từ Trung Quốc, nơi các thành phố lớn ngày càng không sử dụng tiền mặt.

Covid đã phơi bày các tiếp cận công nghệ đơn giản của Nhật Bản

Báo cáo gần đây của OECD chỉ ra rằng ở Nhật Bản “đại dịch bộc lộ những điểm yếu khi các hộ gia đình, doanh nghiệp và chính phủ phải vật lộn để sử dụng các công nghệ số”. Trong suốt làn sóng COVID-19, các đồng nghiệp của tôi ở Tokyo đổ xô đến văn phòng, trên những chuyến tàu đông đúc, để nhận fax hoặc đóng dấu tài liệu.

Ở một quốc gia mà chính phủ đóng vai trò hàng đầu trong phát triển kinh tế, việc sử dụng các công cụ kỹ thuật số của chính phủ đang ở mức thấp đáng kinh ngạc. OECD báo cáo rằng ít hơn 10% cá nhân sử dụng Internet để gửi các biểu mẫu đã điền đến các trang web của cơ quan công quyền, so với 30% trung bình ở các nước G-7. Thật đáng chú ý khi nhìn thấy những bức tường của hệ thống lưu trữ giấy trong văn phòng trường đại học.

Nhiều quốc gia lo ngại rằng số hóa sẽ khiến lực lượng lao động của họ bị thay thế bởi robot và các công nghệ khác. Nhưng Nhật Bản đang ở trong một tình huống độc nhất - may mắn. Thay vì khiến mọi người mất việc làm, số hóa có thể lấp đầy tình trạng thiếu hụt lao động trong nền kinh tế già cỗi và tạo động lực mới cho nền kinh tế.

Dân số già của Nhật Bản

Nhật Bản đã dẫn đầu thế giới về già hóa do mức sinh thấp và tuổi thọ tăng. Tỷ lệ sinh của Nhật Bản, hiện khoảng 1,4 trẻ em trên một phụ nữ, đã xuống dưới mức 2,1, tỷ lệ dân số tự thay thế theo thời gian, kể từ năm 1975. Kết quả là, dân số trong độ tuổi lao động của Nhật Bản đã giảm kể từ năm 1995 và tổng dân số của nước này có thể giảm từ 125 triệu hiện nay còn 75 triệu vào cuối thế kỷ này.

Đương nhiên, ít công nhân hơn đồng nghĩa với một nền kinh tế yếu hơn và trong những thập kỷ gần đây, tăng trưởng kinh tế của Nhật Bản chỉ đạt trung bình khoảng 1% hàng năm, trong khi tuổi thọ đã tăng vọt từ 68 vào năm 1960 lên 85 năm hiện nay. Điều này tạo ra sức nặng to lớn đối với ngân sách chính phủ và nền kinh tế, vì Nhật Bản hiện có tỷ lệ phụ thuộc vào tuổi già cao nhất trong tất cả các nước OECD.

Chi tiêu xã hội đã khiến nợ chính phủ của Nhật Bản tăng vọt lên khoảng 250% GDP, mức cao nhất trong số các nước OECD.

Tăng trưởng kinh tế cao hơn

COVID-19 đã thúc đẩy việc áp dụng các công nghệ mới ở Nhật Bản. Bỏ qua quá khứ, ngày càng có nhiều “người làm công ăn lương” Nhật Bản (và ngày càng có nhiều “phụ nữ làm công ăn lương”) làm việc trực tuyến tại nhà.

Điều này có thể báo hiệu sự khởi đầu của văn hóa làm việc dựa trên hiệu suất và sự kết thúc đáng hoan nghênh đối với hệ tư tưởng tập đoàn và quan liêu ẩn náu của Nhật Bản. Thương mại điện tử đang phát triển, với nhiều người tiêu dùng mua hàng trực tuyến hơn. Học trực tuyến, từng là một điều hiếm thấy ở Nhật Bản, giờ đây đang lan rộng khắp lĩnh vực giáo dục của nước này. Các hội nghị thường xuyên được tổ chức bởi Zoom, giới thiệu lĩnh vực học thuật truyền thống của Nhật Bản với thế giới.

Sự thích ứng kỹ thuật số này trong bối cảnh COVID-19 mới chỉ là bước khởi đầu. Nhưng nó có tiềm năng thúc đẩy và đưa Nhật Bản lên một quỹ đạo tăng trưởng kinh tế cao hơn.

Lực lượng lao động có trình độ học vấn cao là chìa khóa thành công trong lĩnh vực số hóa và Nhật Bản được xếp hạng rất cao trong các bảng xếp hạng quốc tế về giáo dục. Ví dụ, học sinh Nhật Bản 15 tuổi đạt điểm đặc biệt cao đối với các môn khoa học, toán học cho đến mức độ thấp hơn là môn đọc trong Chương trình Đánh giá Học sinh Quốc tế (PISA) mới nhất của OECD.

Trình độ tiếng Anh thấp

Tuy nhiên, OECD báo cáo rằng kỹ năng về kỹ thuật số của học sinh Nhật Bản còn yếu do không tập trung đầy đủ vào công nghệ mới trong chương trình giảng dạy ở trường. Hơn nữa, tương đối ít sinh viên Nhật Bản theo học các ngành STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học), đặc biệt là phụ nữ và trẻ em gái. Nhật Bản sẽ cần phát triển giáo dục tốt hơn cho các kỹ năng kỹ thuật số để gặt hái những phần thưởng tiềm năng của quá trình số hóa.

Đào tạo lại người lao động cũng là một điều cấp thiết khác, đặc biệt là khi ngày càng có nhiều người cao tuổi vẫn còn trong lực lượng lao động và phụ nữ đang quay trở lại công việc được trả lương sau khi xây dựng gia đình. Những nỗ lực lớn hơn cũng là cần thiết để cung cấp các cơ hội đào tạo lại về kỹ thuật số cho “việc làm không tiêu chuẩn” (chẳng hạn như công việc bình thường hoặc ngắn hạn), vì tất cả họ thường bị loại khỏi quá trình đào tạo lại nội bộ.

Các quốc gia như Hoa Kỳ, Vương quốc Anh và Úc đã chỉ ra rằng việc di cư tay nghề cao cũng có thể là động cơ để số hóa nền kinh tế. Và mặc dù nổi tiếng là một xã hội khép kín, trong ba thập kỷ qua, số lượng cư dân nước ngoài ở Nhật Bản đã tăng gấp ba lần lên gần 3 triệu người (chiếm 2,3% tổng dân số).

Trong những năm gần đây, Nhật Bản đang thu hút ngày càng nhiều người nhập cư, bao gồm cả từ Ấn Độ, để lấp đầy những kỹ năng còn thiếu, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ thông tin, với khoảng 40.000 người Ấn Độ hiện đang sinh sống tại Nhật Bản.

Nhưng khả năng thu lợi từ sự phát triển này của Nhật Bản bị cản trở bởi cảm tính chống người di cư kéo dài và kỹ năng tiếng Anh kém - Dân số Nhật Bản được đánh giá là có “trình độ tiếng Anh thấp”, xếp 78 trong số 112 quốc gia bảng xếp hạng Chỉ số thông thạo tiếng Anh của EF, được thực hiện bởi Education First, một công ty giáo dục toàn cầu được thành lập vào năm 1965. Nền giáo dục của Nhật Bản phải chú trọng nhiều hơn đến việc nâng cao kỹ năng ngôn ngữ và sự nhạy cảm giữa các nền văn hóa.

Cơ hội lớn cho đất nước

Hơi ngạc nhiên khi số hóa trong khu vực tư nhân của Nhật Bản là một túi hỗn hợp. Việc sử dụng công nghệ kỹ thuật số trong các doanh nghiệp sản xuất lớn là một trong những tân tiến nhất trên toàn thế giới. Nhưng ở các doanh nghiệp nhỏ hơn và lĩnh vực dịch vụ thì lại là một câu chuyện hoàn toàn khác. Đầu tư vào nguồn lực CNTT thường thiếu, trong khi tính năng động kinh doanh yếu kém cản trở việc phổ biến các công nghệ và phương pháp quản lý mới.

Chính phủ đã thành lập “Cơ quan kỹ thuật số” để giúp tạo động lực cho các lĩnh vực khác của chính phủ. Điều này rất quan trọng vì bộ máy của chính phủ đóng một vai trò quan trọng và ngày càng tăng trong cuộc sống của công dân. Người cao tuổi, trong xã hội lão hóa này, thường xuyên liên hệ với các cơ quan công quyền về đảm bảo an sinh xã hội y tế và chăm sóc dài hạn. Và ở đất nước đang chịu nhiều thiên tai này, người dân cần được tiếp cận với các dịch vụ hỗ trợ và thông tin của chính phủ, đặc biệt là trong bối cảnh hiện tại của COVID-19.

Chuyển đổi kỹ thuật số đại diện cho một trong những cơ hội và thách thức lớn nhất của Nhật Bản. Số hóa có thể giúp kiểm soát khoản nợ công khổng lồ của Nhật Bản và nâng cao năng suất lao động của nước này, vốn thấp hơn 20% so với mức trung bình của OECD.

Theo như Chỉ số Quyền lực Châu Á của Viện Lowy nhấn mạnh, Nhật Bản đang mất dần vị thế so với Trung Quốc và hiện còn thiếu hụt một chút chỉ số của ngưỡng cường quốc. Số hóa cung cấp một con đường để cải thiện cả khả năng kinh tế và quân sự của Nhật Bản và do đó tăng cường sức mạnh toàn diện của nước này.

Nguồn: Brink News

Từ khóa: Japan, Digital transformation, OECD