Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

EU lo ngại về nạn phá rừng ở Amazon đã tổ chức các cuộc đàm phán với Brazil về hiệp ước Mercosur

Chủ tịch Ủy ban châu Âu, bà Ursula von der Leyen đã hứa sẽ có một chính sách thương mại tăng cường để ngăn chặng sức ảnh hưởng toàn cầu của Trung Quốc. Nhưng khi thông báo kế hoạch của mình, bà đã không hề đề cập đến hiệp định thương mại đang bị trì hoãn với khối thương mại lớn nhất của Mỹ Latinh.

Tháng này, khi phát biểu ở Strasbourg, bà von der Leyen cho biết bà sẽ đệ trình các hiệp định thương mại với Mexico, Chi Lê và New Zealand để Nghị viện và các nước thành viên châu Âu thông qua đồng thời cũng mong muốn tiến tới các cuộc đàm phán với Úc và Ấn Độ. Tuy nhiên, hiệp ước sâu rộng năm 2019 với Khối Thị trường chung Nam Mỹ Mercosur lại bị lờ đi. Khối Mercosur bao gồm Brazil và Argentina là hai nền kinh tế lớn nhất trong khu vực, nơi mà thương mại và đầu tư của Trung Quốc đã tăng trưởng đáng kể trong hai thập kỷ qua.

Brussels đang chờ kết quả của cuộc bầu cử tổng thống vào tháng 10 của Brazil và yêu cầu Brasília ký một cam kết riêng để bảo vệ rừng Amazon trước khi EU thông qua hiệp ước Mercosur. Các cuộc thăm dò cho thấy phe cánh tả của tổng thống Brazil- Luiz Inácio Lula da Silva sẽ đánh bại nhà dân túy cánh hữu Jair Bolsonaro- người vốn có quan hệ căng thẳng với phần lớn các nhà lãnh đạo EU bởi đã thất bại trong việc kiểm soát nạn phá rừng và ủng hộ quyền bản địa.

Nhưng thực trạng chậm chạp đã khiến ông Josep Borrell, Đại diện Cấp cao phụ trách An ninh và Chính sách Đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU) kiêm Phó Chủ tịch Ủy ban châu Âu lo lắng. Theo Financial Times, hồi tháng 7, người Tây Ban Nha đã chuẩn bị một báo mật cho các bộ trưởng ngoại giao, trong đó chỉ ra sự cần thiết của một ‘bước nhảy vọt về chất lượng trong mối quan hệ” với Mỹ Latinh và Caribe trong vòng 18 tháng tới.

Báo mật cảnh báo về việc “tách khỏi EU”. Việc không hoàn tất các thỏa thuận thương mại “làm giảm uy tín của EU” trong khi “sự hiện diện và tầm ảnh hưởng của Trung Quốc trong khu vực đã tăng lên theo cấp số nhân”.

Mặc dù, tổng thống Lula nhìn chung ủng hộ các mối quan hệ thắt chặt với EU, một trong những đồng minh thân cận của ông nói với Financial Times rằng chính phủ mới của tổng thống Lula sẽ cố gắng tái đàm phán các phần của thỏa thuận Mercosur.

Celso Amorim, cựu bộ trưởng ngoại giao Brazil cho biết: Ông Lula, người từng là chủ tịch trong hai nhiệm kỳ từ 2003- 2010, coi quan hệ với EU là “chiến lược đối với Brazil và Mỹ Latinh”.

Nhưng sau khi từ chức, ông Amorim đã tư vấn cho tổng thống Lula về chính sách đối ngoại, cho biết chính phủ Lula có thể “muốn một số điều chỉnh” đối với văn bản của hiệp ước và lo ngại về những lĩnh vực như bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và mua sắm chính phủ. “Chúng tôi muốn chắc chắn rằng không có gì có thể cản trở phát triển kỹ thuật hoặc công nghiệp của Brazil. Chúng tôi không muốn chỉ là một nhà sản xuất nguyên liệu thô.”

Bất cứ sự thay đổi nào đều sẽ cần sự đồng thuận của các đối tác Mercosur của Brazil bao gồm: Argentina, Uruguay và Paraguay cũng như 27 quốc gia thành viên của EU.

Ông Amorim nói thêm: Chính phủ ông Lula sẵn sàng đón nhận những thay đổi mà người châu Âu mong muốn như các điều khoản về khí hậu và nhân quyền “miễn là điều này không can thiệp vào chủ quyền của Brazil.”

Tháng trước, ông Lula cho rằng hiệp ước EU- Mercusur không có lợi cho Brazil trong một số lĩnh vực. Ông phát biểu với các nhà báo nước ngoài: “Các cuộc đàm phán phải là thứ mà mọi người đều thắng… điều chúng tôi muốn trong cuộc đàm phán với châu Âu là không bỏ qua mối quan tâm về tái cấu trúc ngành công nghiệp của Brazil”.

Tuy nhiên, một quan chức của EU cho biết việc mở cửa lại một thỏa thuận- vốn đã mất nhiều năm- để ký kết sẽ là một “cơn ác mộng”, đặc biệt là khi nhiều quốc gia thành viên ngày càng nghi ngờ về việc thực thi các thỏa thuận thương mại mới kể từ năm 2019.

Pedro Miguel da Costa e Silva, đại sứ Brazil tại EU, cho biết trong một cuộc phỏng vấn: Brazil đã ký tất cả các hiệp ước quốc tế có liên quan: “Bạn không nên bắt thỏa thuận này làm khó hiệp ước này chỉ bởi vì bạn có những vấn đề khác”.

Ông Amorim cho rằng Brasília có thể thảo luận ký kết một hiệp định chung để hạn chế nạn phá rừng, nhưng EU phải “cân bằng và công bằng”, đồng thời chỉ ra Brazil vẫn có các bên tham gia khác. “Quan hệ đối tác chiến lược chúng tôi đã tạo dựng với EU đã không hề hoạt động. Mỹ Latinh không phải là mối quan tâm của EU.”

Hiệp ước Mercosur bị đình trệ không phải là thách thức trong quan hệ thương mại của EU với Mỹ Latinh.

Một thỏa thuận thương mại và đối tác với Mexico đã không được chứng minh trong bốn năm bởi vì những lo ngại ở châu Âu về yếu tố môi trường và nhân quyền. Chi Lê vẫn đang chờ ký kết sau khi Paris chặn thỏa thuận EU vì lo ngại của nông dân Pháp về hoạt động nhập khẩu thịt gà gia tăng.

Ủy viên thương mại EU- Valdis Dombrovskis sẽ đến Mỹ Latinh vào cuối năm nay. Một quan chức EU cho biết chiến sự ở Ukraine đã chứng tỏ rằng EU cần có nhiều đồng minh hơn, đặc biệt là các nước dân chủ Mỹ Latinh.

“Nếu bạn muốn giành được phiếu bầu tại LHQ, bạn không thể chỉ dựa vào EU, Mỹ, Canada, Hàn Quốc và Nhật Bản. Chúng tôi cần làm việc với nhiều quốc gia hơn”.

Mỹ Latinh, một nhà sản xuất đồng và lithium, đây là nguồn cung khoáng chất quan trọng cho quá trình chuyển đổi năng lượng xanh ở EU.

Quan chức này cho biết: “Châu Phi đã cho Trung Quốc thuê bởi vì họ có chiến lược hơn các nền dân chủ. Chúng tôi không thể cho phép việc tương tự diễn ra ở Mỹ Latinh.”

Javi López, nhà xã hội học người Tây Ban Nha, chủ trì phái đoàn của quốc hội châu Âu cho khu vực Mỹ Latinh tuyên bố chiến thắng cuộc bầu cử của tổng thống Lula sẽ là cơ hội quan trọng nhằm xây dựng mối quan hệ tốt đẹp hơn.

“Chúng ta là bạn tốt nhưng chúng tôi cần đầu tư thời gian và vốn chính trị nếu chúng ta muốn trở thành đồng minh của nhau,” ông López còn cho biết trong bảy năm qua, không hề có bất kỳ hội nghị thượng đỉnh nào giữa EU và Mỹ Latinh.

“Rừng Amazon đang được sử dụng như một cái cớ để trì hoãn thương mại. Một số nước EU vẫn đang ra sức bảo hộ nền nông nghiệp của mình.”

Ủy ban cho biết thỏa thuận với Mexico và Chi Lê có thể được đệ trình thông qua cho các nước thành viên và quốc hội châu Âu trong năm nay. Đối với hiệp ước Mercosur, ủy ban cho rằng: “Chúng tôi mong muốn hợp tác với các cơ quan chức năng cuả Brazil, cũng như với các quốc gia Mercosur khác để đưa quá trình đang diễn ra đạt được kết quả thành công.”

Nguồn: FT

Từ khóa: Brazil, hiệp ước Mercosur, EU