Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Hoa Kỳ và Anh nên ưu tiên các mối quan hệ kinh tế trong liên minh châu Á mới nổi.

Gần đây, Hoa Kỳ và Vương quốc Anh đang dự tính rộng sự hiện diện an ninh ở châu Á nhằm ngăn chặn Trung Quốc. Tuy nhiên, kế hoạch cũng có những giới hạn của nó. Chính phủ Hoa Kỳ và Vương quốc Anh cần xây dựng mối quan hệ thương mại, đầu tư mạnh mẽ hơn để tạo được sự hiện diện ngoại giao bền vững và lâu dài trên khắp châu Á.

Hợp tác chiến lược Anh-Mỹ với các đối tác khu vực như Australia được cho là có thể giúp kiềm chế tham vọng của Trung Quốc trong khu vực, nhất là khi nước này theo đuổi chính sách đối ngoại ngày càng quyết đoán. Vào tháng 9, chính quyền Biden và chính phủ Boris Johnson đã công bố một liên minh phòng thủ Ấn Độ - Thái Bình Dương mới giữa Úc, Anh và Hoa Kỳ - viết tắt là AUKUS. Ban đầu, liên minh dự kiến sẽ giúp Australia chế tạo tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân. Sau đó, liên minh lại tiến thêm một bước làm sâu sắc hơn hợp tác an ninh ba bên ở châu Á. Đây được xem là một nước đi đáng hoan nghênh của chính quyền Biden sau khi nước này rút quân khỏi Afghanistan. Động thái này cũng có thể xem như một chiến thắng ngoại giao cho Downing Street trong quá trình tìm cách mở rộng sự hiện diện ngoại giao của Anh ra ngoài châu Âu.

Tuy nhiên, Hoa Kỳ và Anh không nên quá chú trọng đến các thỏa thuận an ninh có xu hướng xoay trục sang châu Á. Cả hai nước nên rút ra bài học từ Bắc Kinh. Sau khi Mỹ, Anh và Úc công bố thỏa thuận AUKUS, chính phủ Trung Quốc không đưa ra bất kỳ động thái an ninh nào. Thay vào đó, Bắc Kinh tuyên bố nỗ lực gia nhập Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) - kế thừa của Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương mà Hoa Kỳ đã dẫn dắt đàm phán nhưng cuối cùng lại rút khỏi Hiệp định. Bên cạnh đó, Đài Loan cũng nộp đơn xin gia nhập CPTPP. Nhìn chung, dù kết quả có thế nào thì đây vẫn được xem là một thông điệp mạnh mẽ của Trung Quốc gửi đến các nước châu Á. Không giống như Mỹ và Anh, Trung Quốc tìm cách thể hiện mình như một cường quốc kinh tế thay vì một cường quốc quân sự.

Thực ra, có nhiều lý do chính đáng hơn để Hoa Kỳ và Anh nên ưu tiên quan hệ kinh tế hơn việc xây dựng quân đội ở châu Á. Trừ Nhật Bản, Đài Loan, Việt Nam và Ấn Độ, nhiều nước còn lại xem mối quan hệ của họ với Trung Quốc chủ yếu thiên về kinh tế hơn là về an ninh. Ngay cả những quốc gia như Ấn Độ cũng ngày càng hoài nghi về các mục tiêu chiến lược của Trung Quốc và không muốn đất nước của mình trở thành con tốt trong quan hệ Trung-Mỹ.

Điều này đặc biệt đúng với các nền kinh tế châu Á mới nổi có tốc độ tăng trưởng cao như Bangladesh, Indonesia và Philippines. Các quốc gia này vẫn phải đối mặt với những thách thức phát triển kinh tế đáng kể. Do đó, chính phủ của họ thường ưu tiên quan hệ thương mại hơn liên minh an ninh. Nhiều người đặc biệt lo ngại rằng quan hệ Trung-Mỹ xấu đi và quân sự hóa ngày càng tăng trong khu vực có thể cản trở các nỗ lực phát triển kinh tế. Sau thỏa thuận AUKUS, Malaysia và Indonesia bày tỏ quan ngại về cuộc chạy đua vũ trang ngày càng gia tăng ở châu Á cũng như tác động tiềm tàng của nó đối với sự ổn định của khu vực. Chính sách ngoại giao Anh-Mỹ ưu tiên các vấn đề thương mại có lẽ sẽ hấp dẫn các quốc gia châu Á hơn.

Cả Anh và Mỹ đều có thể thiết kế các chính sách đối ngoại phù hợp hơn với những ưu tiên kinh tế của các quốc gia châu Á. Đầu năm nay, Anh trở thành quốc gia đầu tiên theo đuổi đàm phán gia nhập CPTPP. Việc tham gia các hiệp định đa phương và củng cố các thỏa thuận thương mại song phương hiện có là một cách hiệu quả trong việc tăng cường quan hệ kinh tế với châu Á.

Vương quốc Anh và Hoa Kỳ cũng nên đặc biệt chú ý đến thương mại dịch vụ kỹ thuật số và luồng dữ liệu xuyên biên giới. Hai loại dịch vụ này vốn phát triển nhanh hơn thương mại hàng hóa. Khi Trung Quốc đã đạt được những bước tiến quan trọng trong việc phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật số trên khắp Nam và Đông Nam Á, thì Mỹ và Anh sẽ bị tụt lại phía sau. Tuy nhiên, hai nước này cũng có thể cân nhắc hợp tác với Úc, Nhật Bản và Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) để xúc tiến ký kết các thỏa thuận tự do hóa luồng dữ liệu xuyên biên giới cũng như thương mại kỹ thuật số.

Nhìn chung, việc gia tăng các mối quan tâm kinh tế không nhất thiết buộc phải bỏ qua sự hiện diện quân sự. Tuy nhiên, cái chính ở đây là nhận thức của châu Á về hợp tác an ninh xuyên Đại Tây Dương. Đối với các nhà hoạch định chính sách ở nhiều quốc gia châu Á thì AUKUS giống như một liên minh hàng hải phương Tây đang tìm cách ngăn chặn sự trỗi dậy của các quốc gia châu Á mới nổi. Tương tự, một số người cho rằng Ấn Độ có thể là một đối trọng của Trung Quốc. Tuy vậy, việc phụ thuộc quá nhiều vào Ấn Độ tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ, vì thế tốt hơn hết vẫn là theo đuổi quan hệ chặt chẽ hơn với Trung Quốc.

Anh-Mỹ nên chuyển trọng tâm của trục xoay tại châu Á bằng cách xây dựng mối quan hệ và hợp tác chiến lược thay vì cạnh tranh quân sự với Trung Quốc. Để đạt được mục tiêu đó, Hoa Kỳ và Vương quốc Anh nên tìm kiếm một liên minh rộng lớn hơn bao gồm cả các cường quốc khu vực lớn và nhỏ. Đặc biệt, chuyên môn kỹ thuật và kiến thức quân sự của Vương quốc Anh vượt xa các tài sản an ninh cứng trong khu vực. Điều này sẽ là tiền đề giúp Anh đóng một vai trò vượt trội trong khu vực.

Nguồn: The Diplomat

Từ khóa: Anh- Mỹ, AUKUS, Trung Quốc