Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Cách để thoát khỏi rắc rối bị cáo buộc tại WTO là thiết kế các thỏa thuận này dưới dạng “các hiệp định tạm thời” để từ đó thiết lập một hiệp định thương mại tự do.

Trước đó, Ấn Độ mong muốn đẩy nhanh các cuộc đàm phán hiệp định thương mại tự do (FTA) với một số quốc gia như Anh, Úc, Liên minh Châu Âu và Canada, để tự do hóa thuế quan đối với một số hàng hóa được chọn. Nhiều chuyên gia hoan nghênh bước đi này vì nó đánh dấu sự rời bỏ chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch mà Ấn Độ đã áp dụng trong vài năm qua.

Theo hai chuyên gia Arvind Subramanian và Shoumitro Chatterjee, từ năm 2014 đến năm 2020, Ấn Độ đã tăng thuế nhập khẩu đối với một loạt sản phẩm. Điều này khiến chính sách tự do hóa thuế quan mà chính phủ tiền nhiệm đã theo đuổi kể từ năm 1991 bị đảo ngược. Chủ nghĩa bảo hộ gia tăng tại Ấn Độ đã kiềm hãm nước này không ký bất kỳ FTA nàotrong bảy năm qua,dù cuộc Khảo sát Kinh tế 2019-2020 kết luận rằng các FTA có lợi cho quốc gia.

Tuy nhiên, FTA không chỉ có ý nghĩa đơn thuần về kinh tế. Một khía cạnh hiếm khi được chú ý trong các FTA là luật pháp quốc tế. Bên cạnh các lợi ích quốc gia, quyền tự do tham gia các FTA còn được giới hạn bởi những quy tắc quốc tế có trong các Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại (GATT) và các hiệp định khác của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Ấn Độ cũng là thành viên của WTO; do đó, những quy tắc trên đương nhiên được áp dụng.

Hệ thống WTO được hình thành dựa trên nguyên tắc tối huệ quốc (MFN), tức là các quốc gia không được phân biệt đối xử giữa các đối tác thương mại khác nhau. Vì vậy, một FTA trong đó các quốc gia thành viên dành quyền tiếp cận ưu đãi cho một số sản phẩm nhất định và phù hợp nhu cầu, lợi ích chi phí lẫn nhau mà không áp dụng ưu đãi cho các quốc gia còn lại là không phù hợp với quy tắc MFN. Tuy nhiên, các quốc gia vẫn được phép ký kết các FTA với một số điều kiện nhất định. Chẳng hạn, theo Điều XXIV.8 (b) của GATT, việc loại bỏ thuế hải quan và các rào cản thương mại khác sẽ áp dụng với “cơ bản là tất cả các hoạt động thương mại” giữa các nước thành viên FTA. Mặc dù cụm từ “cơ bản là tất cả các hoạt động thương mại” không được nêu trong hiệp định, các FTA vẫn thường xoá bỏ thuế quan cho một tỷ lệ lớn các sản phẩm giao dịch giữa các nước thành viên. Nguyên nhân là vì, doFTA đãkhông tuân theo nguyên tắc MFN, là quy tắc nền tảng của trật tự thương mại đa phương, nên nó không thể được cho phép dễ dàng đến như.

Như thế, các thỏa thuận thương mại ‘thu hoạch sớm’ củaẤn Độ thúc chỉtập trung vào tự do hóa thuế quan có chọn lọc có thể gặp phải những cản trở. Ví dụ, Bộ trưởng Thương mại Piyush Goyal đã phát biểu rằng thỏa thuận với Úc sẽ bao gồm một nửa thương mại hàng hóa. Tỷ lệ này thấp hơn nhiều so với yêu cầu pháp lý về “tất cả các hoạt động thương mại”. Bất kỳ thỏa thuận thương mại nào giữa các nước thành viên WTO không bao gồm thương mại thực chất giữa các nước sẽ dễ bị đối mặt với vấn đề pháp lý tại cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO.

Tuy nhiên, các thỏa thuận thương mại này có thể thoát khỏi rắc rối nếu được thiết kế và trình bày dưới dạng “các thỏa thuận tạm thời” dẫn đến việc hình thành một FTA. Điều XXIV của GATT cho phép các quốc gia ký kết các hiệp định tạm thời với những điều kiện nhất định. Thứ nhất, các quốc gia có thể tham gia một hiệp định tạm thời nếu xét thấy đây là điều kiện cần thiết để hình thành một khu vực thương mại tự do. Nói cách khác, thỏa thuận tạm thời sẽ được theo dõi và kiểm tra chặt chẽ để trở nên phù hợp với các yêu cầu của GATT và WTO. Do đó, nếu các biện pháp của Ấn Độ (chẳng hạn như giảm thuế suất đối với một sản phẩm vì nó là một phần của FTA) bị cáo buộc là vi phạm nguyên tắc MFN, nước này sẽ phải chứng minh rằng biện pháp được áp dụng là cần thiết cho việc tham gia vào một FTA trong tương lai.

Thứ hai, hiệp định tạm thời phải bao gồm một kế hoạch hoặc một lộ trình về việc thiết lập FTA trong một khoảng thời gian hợp lý.

Thứ ba, theo yêu cầu của Điều XXIV.7 (a) của GATT, hiệp định tạm thời cần được thông báo cho các thành viên WTO, các nước thành viên có thể đưa ra các khuyến nghị nếu tin rằng một hiệp định tạm thời như vậy không có khả năng dẫn đến việc hình thành một Hiệp định thương mại tự do.

Ấn Độ nên lưu ý đến tất cả các yêu cầu pháp lý này trước khi ký kết một FTA đầy đủ.

Nguồn: The Indian Express

Từ khóa: Ấn Độ, thỏa thuận thương mại