Campuchia phê chuẩn Hiệp định Thương mại Tự do với Trung Quốc

Vào ngày 9/9/2021, Quốc hội Campuchia đã phê chuẩn Hiệp định thương mại tự do (FTA) của nước này với Trung Quốc, nhằm gia tăng kim ngạch thương mại song phương thông qua cắt giảm và xóa bỏ thuế quan cùng các hàng rào phi thuế quan.

web 131 1602492847131

FTA Campuchia-Trung Quốc bao trùm nhiều lĩnh vực, bao gồm thương mại, du lịch, đầu tư, giao thông vận tải và nông nghiệp. Trung Quốc sẽ cung cấp quy chế miễn thuế cho khoảng 98% hàng hóa nhập khẩu từ Campuchia, trong khi đó, Campuchia cũngđã đồng ý miễn thuế cho 90% hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc.

Mặc dù phần lớn hàng hóa xuất khẩu của Campuchia sang Trung Quốc đã được miễn thuế theo FTA ASEAN-Trung Quốc (ACFTA) hiệncó, nhưng CCFTA sẽ giúp miễn thuế thêm cho hơn 340 sản phẩm khác của Campuchia, chẳng hạn như thủy sản, tỏi, hạt điều, ớt khô.

Thông qua CCFTA, Campuchia hy vọng sẽ gia tăng kim ngạch thương mại song phương với Trung Quốc lên 10 tỷ USD vào năm 2023, so với mức 8 tỷ USD của năm 2020. Đây là một bước đi kịp thời đối với Campuchia khi mà các doanh nghiệp nước này đang choáng váng sau khi Liên minh châu Âu (EU) rút lại quy chế ưu đãi “Mọi thứ trừ Vũ khí” (EBA) dành cho Campuchia vào năm 2020. Eu thu hồi quy chế EBA vì cho rằng Campuchia đã vi phạm nghiêm trọng và có hệ thống đối với vấn đề nhân quyền. Chương trình EBA cung cấp cho 49 quốc gia nghèo nhất trên thế giới quyền tiếp cận miễn thuế vào các thị trường trong khối EU.

CCFTA có thể thúc đẩy xuất khẩu nông sản của Campuchia sang Trung Quốc

Thông qua CCFTA, Campuchia có thể thúc đẩy xuất khẩu các sản phẩm nông nghiệp sang Trung Quốc, đồng thời nhập khẩu các hàng hóa chế tạo từ Trung Quốc, chẳng hạn như các thiết bị điện tử mà các nhà sản xuất trong nước không thể làm ra.

Từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2021, kim ngạch xuất khẩu của Campuchia sang Trung Quốc đạt 558 triệu USD, tăng 56% so với cùng kỳ năm 2020. Sự gia tăng này là do nhu cầu tăng cao đối với các sản phẩm nông nghiệp của Campuchia tại Trung Quốc.

Bắc Kinh là nguồn viện trợ phát triển hàng đầu cho Campuchia kể từ năm 2010, với tổng số vốn rót vào Campuchia là khoảng 5,8 tỷ USD kể từ năm 2018. Các khoản viện trợ trên của Trung chủ yếu đi vào các dự án thủy lợi lớn, nhà máy gạo và trường nông nghiệp. Hơn nữa, danh sách 100 dự án do Trung Quốc tài trợ trong 20 năm qua cho thấy 17% là liên quan đến nông nghiệp.

Campuchia cũng chứng kiến xuất khẩu trái cây tăng 200% trong 5 tháng đầu năm 2021, và điều này có thể giúp Campuchia giảm dần mức thâm hụt thương mại lớn mà nước này đang có với Trung Quốc; trong số 8 tỷ USD kim ngạch thương mại song phương Campuchia – Trung Quốc trong năm 2020, kim ngạch xuất khẩu từ Campuchia sang Trung Quốc chỉ có 1 tỷ USD.

Hiện nay Campuchia đã có thể xuất khẩu xoài tươi sang Trung Quốc vì cả hai nước đã đạt được thỏa thuận về các yêu cầu vệ sinh dịch tễ đối với trái cây tươi vào tháng 6/2020. Thỏa thuận này cho phép các cơ quan quản lý Trung Quốc chứng nhận rằng các nhà máy đóng gói và vườn cây ăn trái cụ thể của Campuchia đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng. Trước khi có thỏa thuận này, các nhà xuất khẩu Campuchia đã phải vận chuyển sản phẩm của họ sang Việt Nam trước khi xuất sang Trung Quốc.

Chuối của Campuchia cũng nhận được sự chấp thuận tương tự vào năm 2018 và xuất khẩu loại trái cây này đã tăng lên 121 triệu USD trong năm 2020, so với mức 8 triệu USD của năm 2019.

Tuy nhiên, lĩnh vực nông nghiệp của Campuchia rất manh mún và phần lớn là các hộ nông dân nhỏ. Do đó, chính phủ cần xây dựng các chính sách hỗ trợ nông dân vừa và nhỏ để tạo ra hiệu quả ngành. Hơn nữa, tuân thủ tiêu chuẩn chất lượng là một trong những thách thức lớn nhất đối với việc thúc đẩy xuất khẩu nông sản của Campuchia. Ngoài ra, Campuchia cần cải thiện cơ sở hạ tầng cũng như đầu tư cho phân khúc hạ nguồn, chẳng hạn như các cơ sở chế biến.

Bám sát sự trỗi dậy của du lịch ở Trung Quốc

Du lịch là ngành đóng góp chính vào tăng trưởng kinh tế của Campuchia (chiếm 21% GDP vào năm 2019) và Campuchia có tiềm năng lớn để phát triển ngành du lịch sinh thái.

Năm 2020, Campuchia đón 1,31 triệu lượt khách nước ngoài, giảm 80% so với năm 2019. Bất chấp xu hướng giảm, Campuchia đang nắm bắt sự hồi sinh của lĩnh vực này đối với khách du lịch Trung Quốc.

Năm 2015, chính phủ đưa ra chính sách 'Trung Quốc sẵn sàng chodu lịch Campuchia' để thu hút thêm nhiều khách du lịch Trung Quốc Chính sách này đã đem 2 triệu khách du lịch Trung Quốc đến thăm đất nước vào năm 2019, mặc dù sau đó đã giảm xuống còn 329.000 lượthồi năm ngoái do đại dịch.

Hỗ trợ chính phủ

Công nhân bị mất việc trong các khách sạn, nhà nghỉ, đại lý du lịch và trong ngành du lịch nói chung là những đối tượng được nhận hỗ trợ từ gói hỗ trợ tài chính 40 tỷ USD kéo dài đến cuối tháng 9/2021. Hơn nữa, các nhà nghỉ, khách sạn, nhà hàng và đại lý du lịch đã đăng ký hoạt động tại Phnom Penh, Siem Reap, Preah Sihanouk, Kep, Kampot, Bavet và Poi Pet tiếp tục được miễn các loại thuế theo tháng, trong giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 9 năm 2021.

CCFTA sẽ không thể bù đắp tổn thất của việc bị rút lại ưu đãi theo EBA

Những ước tính ban đầu cho thấy, CCFTA sẽ đem lại lợi ích tăng thêm là 325 triệu USD, chưa tới 2%GDP của Campuchia, trong khi việc bị tước quyền hưởng ưu đãi theo quy chế EBA sẽ khiến xuất khẩu của nước này sang EU giảm 20%, tương đương mức thiệt hại 1,1 tỷ USD.

Các lĩnh vực bị ảnh hưởng nhiều nhất là dệt, may mặc và sản xuất giày dép, chiếm 80% tổng kim ngạch xuất khẩu của Campuchia – trong khi nông nghiệp chỉ chiếm 5,4% kim ngạch xuất khẩu của Campuchia.

Trong khi đó, Campuchia có thặng dư thương mại với EU và Mỹ, và các mối quan hệ với 2 thị trường lớn này mang lại nguồn ngoại hối cho đất nước. EU đang xem xét lại mức thuế sẽ áp dụng với Campuchia. Nhưng cho dù mức thuế mới là bao nhiêu, nền kinh tế Campuchia cũng sẽ bị thiệt hại 130 triệu USD mỗi năm, chưa kể thiệt hại từ việc mất đi các khoản đầu tư chảy vào Campuchia.

Ngoài ra, thúc đẩy xuất khẩu nông sản không phải là một bước tiến lớn đối với một quốc gia đang muốn chuyển đổi cơ cấu xuất khẩu của mình từ hàng hoá đòi hỏi kỹ năng thấp và chi phí thấp sang sản xuất hàng hoá cao cấp, và tỷ lệ người Campuchia làm việc trong ngành nông nghiệp đã giảm từ khoảng 75% vàonăm 1991 còn 30% vào năm 2018.

Nguồn: ASEAN Briefing

Từ khoá: CCFTA, EBA, chuyển đổi, cơ cấu, kỹ năng thấp, chi phí