Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Mặc dù cam kết ủng hộ đồng minh của mình là Úc, và có quan điểm chống lại những hành vi cưỡng chế về kinh tế của Trung Quốc, Mỹ cũng chỉ làm được rất ít việc để thúc đẩy cam kết của nước này trong bối cảnh thiếu các cơ chế chính thức và các quy tắc thương mại quốc tế để thực hiện chiến lược này.

Thay vào đó, Mỹ thậm chí đang gặt hái những lợi ích từ tranh chấp thương mại và chính trị kéo dài giữa Úc với Trung Quốc bằng cách tận dụng sự gia tăng nhu cầu của Trung Quốc đối với hàng hóa mà nước này đã cấm nhập khẩu từ Úc.

Danh sách các mặt hàng của Úc mà Trung Quốc đã có những lệnh cấm chính thức và không chính thức bao gồm rượu và than đá. Ngoài ra, Trung Quốc cũng hạn chế nhập khẩu thịt bò đông lạnh từ Úc, điều này đã cho phép các nhà xuất khẩu Mỹ lấn sân và bắt đầu lấp đầy khoảng thiếu hụt này.

Dữ liệu mới nhất được công bố vào tháng Bảy bởi cơ quan hải quan của Trung Quốc cho thấy Úc đã không xuất khẩu bất kỳ tấn than nào sang Trung Quốc trong tám tháng liên tiếp, trong khi Mỹ đã bán 636.000 tấn than, trị giá 117 triệu đô la Mỹ. Mặc dù xuất khẩu than trong tháng Bảy của Mỹ ít hơn so với tháng Sáu, xuất khẩu tổng thể của Mỹ sang Trung Quốc vẫn trên đà đi lên.

Các nhà xuất khẩu Mỹ cũng bán rượu vang đóng chai sang Trung Quốc nhiều hơn so với Úc. Vào tháng 7, Mỹ đã bán cho Trung Quốc lượng rượu trị giá gần 3,5 triệu USD trong các thùng chứa lên đến hai lít, trong khi Úc bán lượng rượu trị giá khoảng 400.000 USD.

Xuất khẩu rượu vang của Úc đã phải chịu cả thuế chống bán phá giá do Trung Quốc chính thức áp vào đầu năm nay - khiến rượu của Úc kém cạnh tranh hơn so với các mặt hàng rượu nhập khẩu khác - cùng với lệnh cấm không chính thức do Bắc Kinh áp đặt vào tháng 11.

Xuất khẩu thịt bò hàng tháng từ Mỹ sang Trung Quốc đã tăng hơn gấp đôi trong năm nay, phù hợp với các cam kết được đưa ra trong thỏa thuận thương mại giai đoạn một được ký kết giữa Bắc Kinh và Washington vào đầu năm ngoái. Điều này xảy ra đồng thời với việc sản lượng xuất khẩu thịt bò Úc sang Trung Quốc giảm.

Mỹ đã vượt Úc về xuất khẩu thịt bò đông lạnh sang Trung Quốc - mặt hàng bị Úc thống trị trong nhiều năm. Xuất khẩu thịt bò đông lạnh của Mỹ sang Trung Quốc đã vượt qua Úc vào tháng 5 và đã tiếp tục tăng.

Các nhà quan sát Trung Quốc - Úc cho rằng Washington đang ưu tiên lợi ích kinh tế của mình hơn lợi ích kinh tế của quốc gia đồng minh, bất chấp những lời hứa lặp đi lặp lại của các chính trị gia Mỹ về việc sẽ sát cánh cùng Úc chống lại sự cưỡng chế kinh tế từ Bắc Kinh.

Trong chuyến thăm Mỹ vào tháng trước để thúc đẩy thương mại Úc trong bối cảnh cuộc khủng hoảng do biến thể Delta tại Úc, Bộ trưởng Thương mại Úc - Dan Tehan cho biết Canberra và Washington đã trao đổi về việc tạo ra các quy tắc ứng xử mới giữa các cường quốc thương mại với nhau.

“Chính quyền Mỹ đã thẳng thắn rằng họ sẽ không để chúng tôi trên sân chơi một mình, vì vậy chúng tôi đang xem xét các cách để họ có thể giúp đỡ và hỗ trợ chúng tôi”, ông nói trong một cuộc phỏng vấn với tờ Bloomberg vào ngày 23 tháng 7.

Khi được hỏi sẽ yêu cầu Mỹ làm gì,  Bộ trưởng Thương mại Úc - Tehan nói: “Ví dụ, cùng nhau thiết lập các quy tắc mới trong các lĩnh vực mới, như thương mại kỹ thuật số; xem xét cách thức hợp tác trong Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) để đối phó với các hành vi cưỡng chế kinh tế, … “Đồng thời đảm bảo rằng, trong các ủy ban của WTO, chúng ta phải bêu tên hành vi cưỡng chế kinh tế ngay khi phát hiện, vì chúng tôi không phải là quốc gia duy nhất bị cưỡng chế kinh tế.”

Khi được hỏi liệu ông có đề cập với Mỹ về chủ đề Mỹ vượt Úc trong xuất khẩu sang Trung Quốc hay không, Tehan thừa nhận rằng “một trong những khó khăn khi đối phó với hành vi cưỡng chế kinh tế là khi một quốc gia bị trừng phạt, một quốc gia khác sẽ được hưởng lợi từ điều đó”.

“Vì vậy, đó là lý do tại sao chúng tôi phải có cách tiếp cận chung trong việc bêu tên những nước “cưỡng chế kinh tế” - đảm bảo rằng khi các quốc gia sử dụng biện pháp cưỡng chế kinh tế, họ sẽ bị đánh đổi bằng danh tiếng của mình” Tehan nói.

Mặc dù Tehan không nói rõ “biệp pháp chung” tại WTO là gì, các luật sư thương mại cho biết chưa có bất kỳ tiền lệ cho một sáng kiến ​​như vậy và có thể rất khó để thực hiện nó.

Bryan Mercurio, giáo sư luật thương mại quốc tế phát biểu tại Đại học Trung Hoa Hồng Kông: “Do WTO hoạt động theo nguyên tắc đồng thuận - nghĩa là tất cả các quốc gia phải đồng ý với từng thay đổi – vì vậy hầu như là bất khả thi để các thành viên có thể đàm phán được các quy tắc có ý nghĩa để chống lại sự cưỡng chế kinh tế”. “Tôi thậm chí còn nghĩ rằng họ sẽ không thể thống nhất được một định nghĩa thế nào là “cưỡng chế kinh tế”.”

Và chuyên gia WTO - Julien Chaisse, đồng thời là giáo sư luật thương mại tại Đại học City, cũng lưu ý rằng không có cơ chế hoặc quy định hiện hành nào trong WTO để áp đặt “các biện pháp trừng phạt chung”.

Hình thức “trừng phạt” duy nhất là các phán quyết của WTO đối với một quốc gia thành viên thua cuộc trong một vụ tranh chấp được đưa ra trước tòa án trọng tài hoặc cơ quan phúc thẩm của WTO. Cả Úc và Trung Quốc đều đã có những khiếu nại trực diện chống lại nhau.

Ngoài ra, các quốc gia có thể hợp tác và đưa ra nhiều khiếu nại đồng thời chống lại Trung Quốc tại WTO hoặc các quốc gia bên thứ ba có thể hình thành “liên minh chống cưỡng chế” trong các tranh chấp của Úc chống lại Trung Quốc, Chaisse nói.

Một số hình thức được thay đổi gần đây. Trong đơn kiện chống bán phá giá lúa mạch của Úc đối với Trung Quốc, các quốc gia như New Zealand đã tham gia với tư cách là bên thứ ba, điều này được cho phép.

Mercurio cho biết một nhóm các quốc gia “cùng chí hướng” có thể bắt đầu cuộc tranh luận về “sự cưỡng chế kinh tế” bằng cách soạn thảo một tài liệu để xác định lập trường và chỉ ra những vấn đề mà nó gây ra.

Ông nói: “Bộ trưởng [Tehan] có lẽ đúng khi nói rằng các nhóm quốc gia có thể tập hợp lại với nhau và đảm bảo rằng sự cưỡng chế kinh tế được nêu ra và thảo luận ở các cấp ủy ban. “Mặc dù điều này sẽ không dẫn đến các quy tắc cứng [pháp lý] về cưỡng chế kinh tế, nhưng nó sẽ là một cách tiếp cận “mềm mỏng” làm nổi bật các mối quan tâm trong bối cảnh chính và cố gắng thay đổi hành vi của các thành viên.”

Về việc làm thế nào để Mỹ có thể hỗ trợ Úc trực tiếp hơn, Giám đốc Viện Quan hệ Úc - Trung Quốc, James Laurenceson cho rằng: “Đơn giản thôi, Mỹ chỉ việc dừng việc ngăn chặn bổ nhiệm các thẩm phán mới vào cơ quan kháng cáo của WTO. Hoặc hủy bỏ thỏa thuận ưu đãi thương mại mà họ đã ép buộc Trung Quốc ký kết?”

Việc Mỹ ngăn cản các thành viên mới tham gia Cơ quan Phúc thẩm WTO đã khiến cơ quan này không thể hoạt động, khiến các tranh chấp như của Úc và Trung Quốc khó có thể được giải quyết nhanh chóng. Và một số nhà phân tích đã nói rằng cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung đã tạo cơ hội để tăng xuất khẩu của Mỹ sang Trung Quốc, khi xung đột Trung - Úc nổ ra ngay sau đó.

Mọi việc tuỳ thuộc vào việc Mỹ có muốn làm hay không.

“Không có gì sai khi hai quốc gia hành động vì lợi ích chung của họ, nhưng đừng cho rằng đây chỉ là sự giúp đỡ một chiều của Mỹ đối với Úc”.

Nguồn: SCMP

Từ khoá: cưỡng chế kinh tế, cùng chí hướng, lập trường, thay đổi, tranh luận