Canada: Dự báo về tình trạng thiếu hụt chip toàn cầu

canada chip

Tình trạng thiếu hụt chip có thể kéo dài đến năm 2022 và Canada có thể bị hạ xuống thành “Thị trường thứ yếu”.

Đại dịch Covid-19đã và đang tiếp tục làm gián đoạn cuộc sống trên khắp thế giới. Và một trong những điều quan trọng, mấu chốt có thể nhìn thấy được chính là sự thiếu hụt trên toàn cầu của chip bán dẫn, các bộ xử lý trong máy tính, máy trò chơi điện tử, bộ định tuyến không dây (wifi) và xe điện (EV); đặc biệt là xe điện.

Trên thực tế, ngành sản xuất ô tô bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi tình trạng thiếu hụt chip. Theo một nghiên cứu mà Morningstar đưa ra: “Các nhà sản xuất ô tô đang ngừng sản xuất vì việc thiết kế lại những cấu phần điện tử trên ô tô cần nhiều thời gian, trong khi không muốn giảm số con chip sẽ đưa vào trong xe của họ”. Dự kiến tình trạng thiếu hụt trong ngành sản xuất chip sẽ kéo dài đến đầu năm 2022. Chẳng hạn như, vào cuối tháng 4, General Motors thông báo rằng họ sẽ tạm ngừng hoặc giảm sản xuất tại ba nhà máy mà trước đó đã dự phòng cho tình trạng thiếu nguồn cung chip.

Cho đến hiện tại, giá ô tô mới vẫn tương đối không bị ảnh hưởng bởi tình trạng khan hiếm chip, dù lượng ô tô tồn kho đã giảm một nửa. Thật bất ngờ khi thị trường ô tô đã qua sử dụng lại đang lên cơn sốt. Jocelyn Paquet, nhà kinh tế tại Ngân hàng Quốc gia Canada cho biết: “Mọi người dường như đã quyết định không sử dụng phương tiện công cộng. Cuối tháng 5 , giá xe ô tô và xe tải đã qua sử dụng tại Hoa Kỳ đã tăng vọt 29,7% so với cùng kỳ năm ngoái. Abhinav Davuluri, chuyên gia chiến lược về công nghệ tại Morningstar cho biết thêm rằng: “Rất nhiều thứ chúng ta đang thấy ở Mỹ có thể được chuyển dịch sang Canada.”

Paquet còn lưu ý rằng, sự lạm phát về giá này không chỉ là hậu quả của việc thiếu hụt chip.

Tại sao thiếu hụt?

Nhiều yếu tố đã kết hợp lại để dẫn đến tình trạng thiếu hụt chip. Xét trên toàn cầu, mọi thứ bắt đầu từ cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung và ngày càng leo thang theo đại dịch. Angelo Katsoras, nhà phân tích địa chính trị tại Ngân hàng Quốc gia Canada giải thích: “Trung Quốc lo sợ các lệnh trừng phạt nên đã tích trữ chip. Mọi việc không dừng lại ở đó. Mọi quốc gia khác cũng bắt đầu tích trữ vì không ai tin rằng người hàng xóm của họ cũng không tích trữ”.

Sự ngờ vực này đã lan sang mạng lưới các chuỗi cung ứng toàn cầu. Katsoras cho biết thêm: “Phương thức quản lý sản xuất tức thời (Just-in-time) đòi hỏi sự tin cậy cao và sự tin cậy đó hiện đang bị lung lay.”

Báo cáo của Morningstar giải thích trong ngành công nghiệp xe hơi, khi đại dịch xảy ra, các nhà sản xuất đã quyết định hủy đặt hàng sản phẩm chip với các nhà cung cấp. Nhưng khi doanh số bán xe tăng sớm hơn dự kiến, họ đã cố gắng ký lại hợp đồng nhưng không thành công vì các nhà cung cấp đã chuyển sang khách hàng khác.

Bây giờ, còn có nhiều thứ hơn tồn tại là sự ngờ vực trong công việc: sự thiếu hụt nguồn cung trầm trọng, các công ty công nghiệp đang định hình lại chuỗi cung ứng của họ và đưa chuỗi cung ứng về gần hơn. Sohaib Shahid, nhà kinh tế cao cấp tại TD Economics đã viết: “Sự gia tăng chi phí vận chuyển và sự thiếu hụt các nguyên liệu sản xuất đầu vào quan trọng đã nhắc nhở chúng ta về lỗ hổng của việc phụ thuộc quá nhiều vào tính hiệu quả thay vì tính linh hoạt của chuỗi cung ứng”.

Trên thực tế, sự thiếu hụt ngày càng lớn là do việc tiêu thụ chip đang bùng nổ với tất cả mọi thứ “thông minh” đang diễn ra ở khắp mọi nơi: điện thoại thông minh, ô tô thông minh, thiết bị thông minh, bất chấp nhu cầu ngày càng tăng từ điện toán đám mây, AI và Internet vạn vật (IOT). Đó là lý do tại sao doanh số bán chip tăng từ 73 triệu sản phẩm vào tháng 1 năm 2020 lúc trước đại dịch, lên tới 100 triệu sản phẩm vào cuối tháng 4, theo Thống kê Thương mại Chất bán dẫn Toàn cầu (WSTS).

Katsoras cho biết, Mỹ - quốc gia chỉ có một chuỗi cung ứng chip toàn cầu, “đang xây dựng chuỗi cung ứng thứ hai”, bởi vì Mỹ đột nhiên nhận ra rằng trong khi họ bán hơn 50% bộ vi xử lý trên toàn thế giới, họ chỉ sản xuất ra có 12%. Vì vậy, TSMC, nhà sản xuất chip lớn nhất thế giới, đang xây dựng hai nhà máy sản xuất chip mới ở Mỹ, và hai nhà máy nữa ở Trung Quốc. Đồng thời, chính phủ Mỹ đã thông qua đạo luật CHIPS vào đầu tháng 6 với ngân sách 52 tỷ USD để hỗ trợ nâng cao năng lực cung ứng chip trong nước. Tương tự, “EU đang đặt mục tiêu sản xuất 20% nguồn cung chất bán dẫn toàn cầu vào năm 2030”, theo báo cáo của ZDNet.

Katsoras lưu ý rằng tất cả năng lực mới này “sẽ mất một vài năm để sẵn sàng hoạt động”. Và điều này có nghĩa là sự thiếu hụt chip có thể sẽ xảy ra với chúng ta trong một thời gian nữa, ít nhất là tới giữa năm 2022.

Bảng giá của iPhone

Việc này có ý nghĩa gì đối với bảng giá của iPhone hoặc máy chơi game tiếp theo? Mặc dù chưa có bất kỳ đợt tăng giá lớn nào, nhưng điều này có thể thay đổi. Thêm vào đó, vì sự “thông minh” hiện đã vượt xa ngoài chiếc điện thoại, nên lạm phát về giá chip sẽ lan rộng, không chỉ dừng lại ở các thiết bị điện tử. Theo báo cáo của Shahid, hãng sản xuất thiết bị gia dụng Whirlpool đang tăng giá từ 5% -12%, tính cho đến tháng 6 vừa rồi. Trong khi đó, ông cho biết thêm, tập đoàn Proctor & Gamble của Mỹ đã nói rằng việc tăng giá sẽ dao động từ mức trung bình đến cao và sẽ bắt đầu được thực hiện từ giữa tháng 9”.

Paquet giải thích: “Hiện tại, các nhà sản xuất không muốn tăng giá và điều đó một phần làm cho tình trạng thiếu hụt chip trở nên trầm trọng hơn. Sự miễn cưỡng của các nhà sản xuất là do 20 năm nỗ lực kiềm chế lạm phát, nhờ đó, họ hiếm khi phải điều chỉnh giá nhanh chóng. Hiện tại, họ thà gánh chịu chi phí hơn là tăng giá bán, vì e ngại những phản ứng tiêu cực từ người tiêu dùng. Nhưng chúng tôi dự báo rằng đến một lúc nào đó họ sẽ phải tăng giá”. Shahid cũng kỳ vọng như vậy: “Những gián đoạn này kéo dài càng lâu thì khả năng các doanh nghiệp chuyển chi phí gia tăng cho người tiêu dùng càng cao”.

Paquet nói tại Canada, “chúng tôi bắt đầu nhận thấy tác động, nhưng dường như nó chỉ giới hạn trong lĩnh vực sản xuất xe hơi, cả xuất khẩu và nhập khẩu xe hơi đều bị ảnh hưởng”. Nhưng ông hy vọng những tác động vào giá tiêu dùng như tại Mỹ sẽ có thể được giữ vững ở Canada vì lý do rất đơn giản là Canada không sản xuất iPhone, máy in hay máy chơi game và rất ít thiết bị gia dụng.

Vì chuỗi cung ứng và năng lực sản xuất toàn cầu sẽ được cải tổ lại, Canada có thể bị ảnh hưởng phần nào. Katsoras nói: “Chúng tôi có thể mong đợi Trung Quốc, Mỹ và châu Âu tiếp tục ưu ái thị trường của họ, trong khi đó Canada trở thành thị trường mang tính quan trọng thứ yếu.”

Nguồn: Morning Star

Từ khóa: Canada, chip điện tử