Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Một số nhóm ngành công nghiệp đã kêu gọi duy trì các tín chỉ phát thải carbon miễn phí bên cạnh mức thuế biên giới carbon sắp tới. Connie Hedegaard và Pascal Lamy viết rằng: “Việc liên tục trợ cấp phải được chấm dứt, nếu không EU có nguy cơ gây ra một cuộc chiến thương mại và điều này cũng làm suy yếu vai trò vai lãnh đạo trong các hoạt động liên quan đến khí hậu của EU”.

Bà Connie Hedegaard là nguyên Ủy viên Khí hậu EU. Ông Pascal Lamy là nguyên Ủy viên thương mại EU và nguyên Tổng giám đốc WTO.

Một Hệ thống Thương mại Khí thải Liên minh Châu Âu (ETS) đã được cải cách kết hợp với luật thuế biên giới carbon đầu tiên hiện có tiềm năng trở thành một trong những công cụ giảm thiểu biến đổi khí hậu mạnh mẽ nhất trên thế giới và thúc đẩy các cuộc thảo luận tích cực về nền công nghiệp không carbon trên toàn cầu.

Nhưng thành công của các chính sách trên sẽ gặp rủi ro trừ khi EU loại bỏ các khoản trợ cấp ô nhiễm gây hại cho ngành công nghiệp - còn được gọi là hạn mức phát thải ETS miễn phí - khi họ công bố các đề xuất vào ngày 14 tháng 7 như một phần của gói cắt giảm hơn một nửa tổng số khí nhà kính vào cuối thập kỷ.

Toàn bộ ý tưởng của ETS là thúc đẩy quá trình chuyển đổi công nghiệp carbon thấp, yêu cầu các nhà phát thải phải trả tiền cho lượng khí thải ở mức cao hơn mức trần một chút bằng cách mua các hạn mức được đấu giá để phát thải. Ngành công nghiệp được cung cấp hạn mức cho phần lớn lượng khí thải của họ. Đây là bước đệm hoặc hỗ trợ ban đầu dưới hình thức phân bổ miễn phí các hạn mức phát thải. Điều này nhằm mục đích cho phép thiết lập một hệ thống và ngăn chặn nguy cơ rò rỉ carbon mà theo đó, việc nhập khẩu hàm lượng carbon cao có giá rẻ thay thế cho sản xuất trong nước hoặc các nhà sản xuất EU di chuyển ra nước ngoài để tránh bị định giá carbon.

Nhưng trong 15 năm kể từ khi ETS ra đời, phần lớn lượng giảm phát thải đến từ ngành sản xuất điện - một lĩnh vực đã không còn nhận được hạn mức miễn phí kể từ năm 2013. Trong khi đó, lượng phát thải của ngành công nghiệp phần lớn đã bị đình trệ thì vẫn tiếp tục nhận được các hạn mức này, chỉ giảm 1% từ năm 2012 đến 2018.

Cách xa so với việc được khuyến khích không carbon, ngành công nghiệp đã thành công trong việc chuyển các chi phí ETS sang người tiêu dùng, đồng thời tạo ra lợi nhuận đáng kể từ việc phân bổ miễn phí. Với những công ty nhận được phân bổ lượng phát thải lớn hơn, họ có thể bán bớt giấy phép còn dư – số tiền bỏ túi đến nay lên tới 50 tỷ euro theo một số ước tính. Đây là một vấn đề rất lớn do chỉ tính riêng khí thải công nghiệp trực tiếp đã chiếm khoảng16% tổng lượng khí nhà kính của khối. Thay vì củng cố nguyên tắc cốt lõi “người gây ô nhiễm trả tiền” của ETS, quá trình phân bổ miễn phí đã phá hoại nguyên tắc này cũng như làm giảm uy tín trong các hoạt động về khí hậu của Châu Âu. Mặc dù việc này cũng đã lấy đi của các chính phủ Châu Âu những khoản tiền có khả năng là rất lớn để tiếp tục các hành động với khí hậu; nhưng đây không phải là lý do duy nhất để nhanh chóng loại bỏ việc phân bổ miễn phí.

Thuế biên giới carbon được cho là sẽ thay thế việc phân bổ miễn phí như là một công cụ chính cho những ngành có nguy cơ rò rỉ carbon cao nhất - theo một tiết lộ, đó có thể là điện, sắt, thép, nhôm, xi măng và phân bón – nhằm đảm bảo rằng các nhà sản xuất trong nước không bị thiệt thòi khi họ phải đối mặt với chi phí ô nhiễm cao hơn phát sinh từ các giới hạn phát thải ETS đang dần được thắt chặt.

Tuy nhiên, đã có một số nhóm ngành đã vận động hành lang quyết liệt để duy trì các khoản trợ cấp miễn phí cùng với thuế, thậm chí để các nhà xuất khẩu EU được giảm giá cho chi phí ETS của họ. Phải khẳng định rằng “biên giới carbon tự nó sẽ khiến ngành không có tính cạnh tranh” không hẳn đúng với những gì chúng ta được biết. Tuy nhiên, các tiết lộ cho thấy một phần của ngành công nghiệp ít nhất cũng có cách riêng của họ. Việc này tạo ra một số vấn đề khác.

Chủ yếu trong số này là cần có sự chấp nhận ở một mức độ nào đó của các đối tác thương mại quốc tế nếu biên giới carbon được thi hành thành công. Chúng ta đã thấy có sự tranh cãi sôi nổi khi EU có kế hoạch mở rộng ETS vào năm 2012 cho các chuyến bay ra,vào Khu vực kinh tế châu Âu và khối này đã phải xem xét vấn đề một cách nghiêm túc: EU cuối cùng đã buộc phải rút lại chính sách. Mặc dù EU cần phải làm tốt hơn nữa trong việc thỏa thuận với các đối tác này, nhưng rõ ràng là nhiều người sẽ coi sự tồn tại của việc phân bổ miễn phí cùng với thuế là “biện pháp bảo vệ kép” làm cho họ lý do để trả đũa.

Vấn đề tương tự cho thấy nó có thể trái với các quy định của WTO và có thể sẽ gặp phải những thách thức, mà nếu thành công thì sẽ được sử dụng để biện minh cho các động thái trả đũa thương mại khác, bao gồm cả thuế quan.

Những căng thẳng như vậy có thể kéo dài và cuối cùng dẫn đến một cuộc chiến thương mại sẽ không chỉ làm tổn hại đến vai trò lãnh đạo khí hậu của EU và tinh thần đa phương của các cuộc đàm phán về khí hậu mà còn có thể đe dọa, làm sụp đổ biên giới carbon. Và nếu không có Kế hoạch B nghiêm túc cho vấn đề rò rỉ carbon sẽ đe dọa đến việc cải cách ETS.

Nếu không thực hiện được các chính sách song sinh này, EU sẽ bỏ lỡ cam kết giảm phát thải khí nhà kính xuống 55% vào năm 2030. Điều này sẽ khiến mục tiêu Net-zero emissions (sự phát thải đạt được sự cân bằng giữa lượng khí nhà kính phát sinh ra và lượng khí đào thải được ra khỏi khí quyển) vào giữa thế kỷ trở nên xa tầm với. Đó không chỉ là một thất bại lớn trong nước, mà nó còn lây lan nghiêm trọng trên toàn cầu.

Nếu EU muốn tránh được khả năng tiềm tàng của thất bại đó, thì việc ngành công nghiệp liên tục nhận trợ cấp nhiên liệu hóa thạch dưới hình thức tín chỉ phát thải phải nhanh chóng bị chấm dứt.

Nguồn : Euractiv

Từ khóa: EU, trợ cấp ETS, mục tiêu khí hậu