Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Trong vài năm qua, Chính phủ Thái Lan liên tục bị chất vấn liệu chính phủ có đang bí mật bật đèn xanh cho việc Thái Lan tham gia Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).

Một lần nữa vào tháng trước, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Thái Lan Don Pramudwinai, Chủ tịch Ủy ban Chính sách Kinh tế Quốc tế nghiên cứu về sự sẵn sàng của Thái Lan, cho biết Nội các vẫn chưa có quyết định chính thức.

Ủy ban Chính phủ sẽ cần thêm 50 ngày để nghiên cứu một báo cáo do Ủy ban đặc biệt của Hạ viện thực hiện, và trao đổi với các bên liên quan, ông nói.

Thời hạn mới được dời lại sang thứ Năm và Ủy ban Chính phủ, họp vào thứ Ba, đang chuẩn bị trình các báo cáo của mình lên Nội các.

Vẫn không biết khi nào vấn đề sẽ được xem xét bởi Nội các, vì vẫn còn nhiều việc tồn đọng, theo một nguồn tin đề nghị giấu tên của Ủy ban Chính phủ.

“Ủy ban Chính sách Kinh tế Quốc tế (IEPC) đã nghiên cứu báo cáo của Ủy ban Hạ viện bao gồm hơn 100 khuyến nghị chỉ ra những gì Thái Lan phải áp dụng”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Thái Lan Tanee Sangrat cho biết.

“Các cơ quan Chính phủ cũng đề xuất kế hoạch với Ủy ban Chính phủ về việc liệu Thái Lan có sẵn sàng tham gia hiệp định hay không và bằng cách nào.

“Nhìn chung, Thái Lan đã sẵn sàng tham gia, mặc dù vẫn còn một số lo ngại như ảnh hưởng đến nông dân.

“Chính phủ sẽ quyết định về chính sách, đặc biệt là phục hồi trong ngắn hạn và phát triển năng lực trong trung và dài hạn.”

Các vấn đề như khả năng cạnh tranh của đất nước cũng như các động thái của các nước khác và bối cảnh địa chính trị cũng được tính đến, ông nói.

Hiệp định CPTPP ra đời vào năm 2019 nhằm xóa bỏ các rào cản thương mại giữa 11 quốc gia đại diện cho gần 500 triệu người tiêu dùng ở Châu Á - Thái Bình Dương là Nhật Bản, Canada, Australia, Việt Nam, New Zealand, Singapore, Mexico, Peru, Brunei, Chile và Malaysia.

Hiệp định này thay thế Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump rút Mỹ khỏi hiệp định.

Vụ trưởng Vụ Kinh tế Quốc tế thuộc Bộ Thương mại Thái Lan - Cherdchai Chaivaivid, cũng là thành viên của Ủy ban Hạ viện, gần đây đã phát biểu trước một cuộc họp nhóm tập trung gồm các phương tiện truyền thông và học giả rằng Thái Lan bắt đầu quá trình gia nhập hiệp định càng sớm thì càng tốt.

Hiệp định CPTPP là cơ hội để Thái Lan nâng cao tiêu chuẩn hàng hóa, dịch vụ và đầu tư, đồng thời xây dựng vị trí của mình trong chuỗi giá trị toàn cầu.

“Thái Lan vẫn chưa gửi yêu cầu khởi động đàm phán”, ông nói. “Từ quan điểm của Bộ Thương mại, chúng ta không nên bỏ qua cơ hội, vì Chính phủ phải tìm kiếm cơ hội cho đất nước bất cứ khi nào có thể. [Sau khi nộp đơn xin đàm phán], chúng ta vẫn nhiều thời gian hơn để quyết định có nên chấp nhận thỏa thuận hay không.”

Thái Lan vẫn đang xem xét liệu có nên bắt đầu bước đầu tiên, là gửi yêu cầu chính thức để bắt đầu đàm phán, hay không.

Các bước tiếp theo bao gồm thành lập Nhóm làm việc về vấn đề tiếp cận thị trường, nộp bản chào tiếp cận thị trường và đàm phán, phê duyệt các điều khoản và điều kiện để gia nhập và thư xin gia nhập, trước khi tiến hành bước cuối cùng là ký văn kiện gia nhập.

Trong nước, các nhà lập pháp có thể chấm dứt đàm phán trước khi Thái Lan trở thành thành viên CPTPP vì Chính phủ cần sự chấp thuận của Quốc hội trước khi hoàn tất đàm phán.

Ông Cherdchai nói: Trì hoãn quyết định tham gia CPTPP, trong khi ngày càng nhiều nước tham gia hiệp định, sẽ khiến các cuộc đàm phán gia nhập của Thái Lan trở nên phức tạp hơn.

Nhiều vấn đề do những người phản đối đưa ra dựa trên sự hiểu lầm.

Mặc dù có các điều kiện để tham gia CPTPP, nhưng mỗi nước có thể đàm phán cho mình các miễn trừ, bảo lưu hoặc thương lượng thêm thời gian để thực thi đầy đủ các điều khoản.

Trong khi đó, Chính phủ Thái Lan cũng có thể đưa ra các biện pháp để giúp đỡ những thành phần bị ảnh hưởng.

Ví dụ, Công ước quốc tế về bảo hộ các giống cây trồng mới, hay còn gọi là UPOV 1991, là một yêu cầu đối với các thành viên CPTPP, sẽ chỉ bao gồm các giống mới phát triển chứ không phải các giống hiện có.

Nông dân Thái Lan vẫn có thể sử dụng những cây giống mà họ đã có.

Chính phủ có thể phát triển các cây giống nông nghiệp của riêng mình và phân phối chúng cho những nông dân không có khả năng mua hạt giống từ các công ty tư nhân hoặc nước ngoài bán.

Tuy nhiên, Chính phủ sẽ phải nghiên cứu để đáp ứng các điều khoản trong CPTPP về mua sắm chính phủ, đặc biệt là đấu thầu thuốc.

Liên quan đến lo ngại về việc cấp phép bắt buộc (bắt buộc công ty sở hữu bằng sáng chế một loại thuốc phải cấp giấy phép cho công ty khác sản xuất thuốc đó trong trường hợp khẩn cấp quốc gia), Giáo sư Tashmai Rikshasuta thuộc Khoa Luật của Đại học Chulalongkorn cho biết điều khoản trong hiệp định CPTPP rằng “mỗi bên có quyền xác định những gì cấu thành tình trạng khẩn cấp quốc gia hoặc các trường hợp cực kỳ khẩn cấp khác”.

Khi được hỏi điều gì sẽ thôi thúc Thái Lan quyết định tham gia, ông Cherdchai cho biết đây là vấn đề chính sách.

“Tôi không nghĩ rằng có một công thức cố định. Chính phủ phải sử dụng kỹ năng hoạch định chính sách, khả năng lãnh đạo của mình trong việc thúc đẩy đất nước tiến lên”, ông nói.

Tuy nhiên, ông chỉ ra các khuyến nghị chính của Ủy ban Hạ viện bao gồm việc có đủ thông tin để đưa ra quyết định; và sự sẵn sàng cũng như chuẩn bị của các bên liên quan, đặc biệt là các cơ quan Chính phủ, trong việc xây dựng và phục hồi năng lực.

Hơn nữa, nó sẽ phụ thuộc vào khuôn khổ đàm phán, và nhất thiết phải có một Quỹ phục hồi nhằm sẵn sàng để đáp ứng mọi động thái nếu như Thái Lan tham gia vào hiệp định.

Các tổ chức phi chính phủ Thái Lan (NGOs) phản đối động thái này. Greenpeace đã dẫn đầu một chiến dịch với 400.000 chữ ký yêu cầu Chính phủ ngừng mọi nỗ lực gia nhập hiệp định CPTPP.

Saree Aongsomwang, Tổng thư ký của Hiệp hội bảo vệ người tiêu dùng Thái Lan với hơn 100 thành viên, cho biết Chính phủ chỉ nên bắt đầu quá trình này nếu số liệu chứng minh rằng Thái Lan sẽ được nhiều hơn mất.

Bà nói: “Việc đưa ra các quyết định chính sách cần có bằng chứng thực nghiệm.”

“Nếu mất nhiều hơn được, chúng ta không nên tham gia. Nếu chúng ta sẽ được nhiều hơn mất, Chính phủ sẽ phải giảm tác động từ những gì chúng ta lo ngại”.

“[Để tham gia CPTPP], Chính phủ nên làm cho mọi người thấy rằng chúng ta có thể đạt được nhiều hơn.”

Theo số liệu mà bà thu thập được từ các tổ chức khác nhau, các chủ sở hữu vốn sẽ là người hưởng lợi khi thu được 13 tỷ baht mỗi năm, trong khi các doanh nhân nhỏ bao gồm cả nông dân sẽ là đối tượng chịu thiệt hại, khi phải trả thêm 52 tỷ-114 tỷ baht mỗi năm chỉ cho hạt giống cây trồng đắt tiền hơn, chưa kể 14 tỷ baht phát sinh thêm để mua các loại thuốc thiết yếu, bà cho biết.

“[Hiệp định Thương mại Tự do] không thực sự miễn phí.”

“Bạn sẽ bị ràng buộc với các quy định sở hữu trí tuệ, nhãn hiệu và bằng sáng chế liên quan đến sống chết của người dân”, bà nói.

Nguồn: Bangkok Post

Từ khoá: CPTPP, bằng chứng thực nghiệm, bằng sáng chế, thiệt hại, sở hữu trí tuệ, ràng buộc