Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Sau những thành công từ chống dịch Covid-19, Việt Nam đang có cơ hội giữ một một vai trò năng động hơn trên sân chơi toàn cầu.

Là một thế lực mới nổi trong các vấn đề quốc tế, Việt Nam đang có vị thế tốt để giúp tái thiết hệ thống quản trị toàn cầu, vốn đã bị tê liệt do căng thẳng gia tăng giữa các siêu cường và sự bùng nổ của đại dịch Covid-19. Trong những năm tới, Việt Nam nên giữ một vai trò mạnh mẽ hơn trong hoạt động quản trị toàn cầu, vì những lý do sau đây.

Thứ nhất, việc tham gia một cách hiệu quả vào các hoạt động quản trị toàn cầu là một trong những mục tiêu chính sách đối ngoại mà Việt Nam đã đề ra. Báo cáo chính trị được trình bày tại Đại hội Đại biểu Toàn quốc lần thứ 13 của Đảng Cộng sản Việt Nam (ĐCSVN) vào tháng 1/2021 khẳng định Việt Nam sẽ tiếp tục là thành viên chủ động và có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế, đồng thời là đối tác tin cậy của các quốc gia khác. Báo cáo cũng nhấn mạnh rằng một trong những mục tiêu chính của chính sách đối ngoại Việt Nam là tạo điều kiện cho hội nhập kinh tế quốc tế.

Việt Nam sẽ thu được lợi ích từ việc chủ động hơn trong quản trị toàn cầu. Như đã đề cập ở trên, hệ thống quản trị toàn cầu hiện tại đang suy yếu do đại dịch COVID-19 và gia tăng căng thẳng chiến lược giữa Trung Quốc và Mỹ. Điều này tạo cho Việt Nam cơ hội để đóng góp vào quá trình cải cách hệ thống quốc tế. Nhờ có chiến lược phòng dịch ấn tượng, Việt Nam đang đứng thứ hai trong số 98 quốc gia về kiểm soát COVID-19 hiệu quả. Quan trọng hơn, quốc gia này cũng đạt được tốc độ tăng trưởng tương đối cao hơn so với các nước láng giềng, và được dự báo sẽ phục hồi nhanh chóng sau đại dịch. Ở khía cạnh này, Việt Nam đã trở thành hình mẫu về quản trị. Những thành tựu này đã tạo uy tín vững chắc để Việt Nam đóng góp nhiều hơn vào công cuộc quản trị toàn cầu sau đại dịch, và nếu biết nắm bắt cơ hội này, Việt Nam sẽ có thể vừa nâng cao hình ảnh quốc tế vừa đóng vai trò tích cực hơn trong các vấn đề toàn cầu.

Thứ hai, chủ động trong quản trị toàn cầu cũng sẽ giúp Việt Nam giảm bớt tác động của những thách thức toàn cầu quan trọng. Nội dung thảo luận của Đại hội Đảng lần thứ 13 cho thấy rằng, chính phủ Việt Nam đang quan tâm sâu sắc đến nhiều thách thức, bao gồm an ninh con người, an ninh nguồn nước, biến đổi khí hậu, và các đại dịch trong tương lai - một số vấn đề mà đất nước đang phải đối mặt trong những năm gần đây. Ví dụ, Việt Nam được xác định là một trong những quốc gia có khả năng bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi biến đổi khí hậu, do đặc tính vị trí địa lý của mình. Những vấn đề như mực nước biển dâng cao, lũ lụt và hạn hán ngày càng nghiêm trọng, và tần suất các cơn bão gia tăng mạnh mẽ đều đang đe dọa cuộc sống của người dân Việt Nam.

Bất chấp nỗ lực của mình, Việt Nam vẫn phải đối mặt với những hậu quả nghiêm trọng từ những vấn đề trên. Một trong những cách khả thi nhất để Việt Nam có thể chống chọi tốt hơn với những mối đe dọa như vậy là tham gia nhiều hơn vào các hoạt động quản trị khu vực và toàn cầu nhằm giải quyết triệt để những vấn đề này. Nếu chủ động trong việc đối phó với các mối đe dọa toàn cầu, Việt Nam sẽ có nhiều cơ hội học hỏi thêm từ các nước phát triển khác và nhận được sự hỗ trợ từ họ. Trong thời gian là thành viên không thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, Việt Nam đã đề xuất lấy ngày 27/12 làm ngày Ngày Quốc tế phòng chống dịch bệnh. Đây là một ví dụ điển hình về cách một quốc gia có thể từng bước đóng góp vào việc phục hồi nền quản trị toàn cầu, biến Việt Nam thành một “thành viên có trách nhiệm” của cộng đồng quốc tế như mong muốn của quốc gia này.

Thứ ba, Việt Nam có thể thu được lợi ích kinh tế từ việc tham gia hiệu quả hơn vào hoạt động quản trị toàn cầu. Sự gia tăng của các hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam đã ký kết trong những năm gần đây là minh chứng cho mong muốn hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế toàn cầu. Để gặt hái trọn vẹn lợi ích từ các FTA này, điều quan trọng là Việt Nam phải chủ động hơn trong các vấn đề quản trị, cả trong nước và toàn cầu.

Ví dụ, khi ký kết EVFTA với Liên minh Châu Âu, Việt Nam cam kết sẽ giải quyết các vấn đề môi trường để đảm bảo hoạt động kinh doanh và các sản phẩm của mình đáp ứng những tiêu chuẩn của EU. Để tận dụng tối đa lợi ích của hiệp định, Việt Nam cần đồng thời cải thiện quản trị trong nước và chủ động hơn trên phạm vi toàn cầu. Do đó, việc chủ động trong quản trị địa phương và toàn cầu là nhiệm vụ không thể tách rời đối với tương lai của nền kinh tế Việt Nam.

Một mặt, quản trị trong nước hiệu quả sẽ giúp giải quyết nhiều vấn đề đang cản trở sự phát triển của đất nước. Mặt khác, ở cấp độ toàn cầu, việc trở thành người tiên phong sẽ bổ trợ cho chính sách quản trị trong nước của Việt Nam, bằng cách nâng cao hình ảnh quốc gia như một đối tác đáng tin cậy. Chỉ khi Việt Nam triển khai hiệu quả nhiệm vụ kép này, thì Việt Nam mới có thể trở thành điểm đến đầu tư tốt hơn cho các đối tác toàn cầu, đây là điều kiện tiên quyết để phát triển kinh tế.

Lĩnh vực quan trọng nhất mà Việt Nam nên tham gia vào quản trị toàn cầu là tập trung phục hồi sau đại dịch, cả về kinh tế và xã hội. Mặc dù Việt Nam đã kiểm soát đại dịch tương đối tốt, nhưng nước này vẫn phải gánh chịu nhiều hậu quả tiêu cực do COVID-19 gây ra. Nền kinh tế Việt Nam đã bị ảnh hưởng nặng nề, và cuộc sống của người dân bị tác động tiêu cực bởi các biện pháp dãn cách xã hội. Vì vậy, điều quan trọng là Việt Nam phải tối ưu hóa các nguồn lực của mình, đảm bảo đất nước nhanh chóng trở lại trạng thái bình thường về kinh tế và xã hội. Trên thực tế, chính phủ Việt Nam đã bắt đầu chiến dịch tiêm chủng vào tháng 3, với kỳ vọng sẽ kiểm soát hoàn toàn đại dịch và nối lại mọi hoạt động kinh tế và xã hội càng sớm càng tốt. Khi đã hoàn toàn miễn nhiễm với COVID-19, Việt Nam có thể có thêm nguồn lực để chủ động trong các hoạt động quản trị, ở cả cấp độ trong nước và toàn cầu.

Tiếp theo, Việt Nam nên duy trì động lực trở thành một nhân tố có trách nhiệm hơn trong các thể chế quốc tế. Việt Nam đang là thành viên của hầu hết các thể chế quốc tế lớn. Các thể chế này vẫn là một công cụ không thể thiếu để giải quyết các vấn đề toàn cầu. Do đó, việc trở thành thành viên tích cực của các thể chế này có nghĩa là Việt Nam sẽ có thể giúp định hình lại hệ thống quản trị hiện đang bị đe dọa theo nhiều cách khác nhau.

Trong những năm gần đây, Việt Nam đã có thành tích tốt trong một số tổ chức quốc tế và khu vực, đặc biệt là Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và Liên hợp quốc (UN). Việt Nam được đánh giá cao nhờ làm tốt vai trò chủ tịch ASEAN trong bối cảnh đại dịch năm 2020. Điều này đã góp phần củng cố vị thế quốc tế cho Việt Nam. Ngoài ra, những hoạt động tích cực của Việt Nam tại Liên Hợp Quốc, đặc biệt là trong lĩnh vực gìn giữ hòa bình, cũng là bằng chứng cho thấy sự nổi lên của Việt Nam. Nếu có thể tiếp tục bồi đắp thành công này, Việt Nam sẽ đạt năng lực cao hơn về mặt thể chế, tạo tiền đề cho những đóng góp thiết thực hơn vào hoạt động quản trị toàn cầu.

Ngoài ra về lâu dài, Việt Nam cần hoàn thiện quản trị trong nước để nâng cao sự tham gia của mình ở cấp độ toàn cầu. Bên cạnh những vấn đề mà Việt Nam đang phải đối mặt như đã đề cập phía trên, còn có nhiều vấn đề khác mà nước này cần phải giải quyết, chẳng hạn như tham nhũng, yếu kém về luật pháp, và quản lý tài nguyên. Những vấn đề này đã cản trở sự phát triển của Việt Nam trong nhiều năm qua. Thực tế, những vấn đề này đã gây thiệt hại hàng tỷ đô la cho Việt Nam, cũng như làm hoen ố hình ảnh của Việt Nam về mặt quản trị. Do đó, nếu không giải quyết các vấn đề quản trị của mình một cách có hệ thống, Việt Nam sẽ không có được sự tín nhiệm cũng như nguồn lực cần thiết để chủ động hơn trong quản trị toàn cầu, khiến việc tiến lên trong lĩnh vực này là điều không thể.

Tóm lại, trước ngưỡng cửa của giai đoạn hậu COVID-19, liệu Việt Nam có thể vươn lên trên trường quốc tế hay không chủ yếu phụ thuộc vào sự đóng góp của Việt nam trong việc tái thiết hệ thống quản trị toàn cầu. Với những thành quả mà chính phủ Việt Nam đã đạt được cho đến hiện tại, Việt Nam có tiềm năng trở thành một nhân tố đáng tin và được kính trọng hơn trên sân chơi toàn cầu.

Nguồn: The Diplomat

Từ khóa: Quản trị toàn cầu, ASEAN, Liên Hiệp Quốc, Covid-19, Việt Nam chống dịch, hội nhập kinh tế quốc tế