Chuỗi cung ứng chuyển từ toàn cầu hóa sang khu vực hóa

V Raju Senior Vice President Contract Logistics Avvashya CCI Logistics Private Limited

Chính phủ các nước trên thế giới đã thiết lập một loạt các biện pháp kiểm soát xã hội nghiêm ngặt để làm chậm sự lây lan của đại dịch covid-19. Mặc dù các biện pháp này giúp ngăn ngừa dịch bệnh cứu sống nhiều người, nhưng dẫn đến sự sụt giảm nghiêm trọng trong sản lượng kinh tế toàn cầu cũng như kim ngạch thương mại quốc tế. Đại dịch cũng ảnh hưởng nặng nề đến chuỗi giá trị toàn cầu của các cường quốc. Những sự kiện trên có khả năng để lại hệ lụy lâu dài, khi mà những xáo trộn kinh tế chưa từng có sẽ là chất xúc tác làm thay đổi các mẫu hình của đường cầu, xáo trộn chính sách thương mại hoặc tạo ra sự dịch chuyển của các cơ sở sản xuất. Đến lượt mình, các yếu tố này sẽ làm thay đổi chuỗi giá trị trong tương lai.

Chuỗi giá trị toàn cầu có vai trò cực kỳ quan trọng trong việc thúc đẩy gia tăng sản xuất và đầu tư góp phần tăng trưởng kinh tế và cải thiện đời sống. Mỗi phần của chuỗi cung ứng phải được kết nối với nhau. Nếu một phần nào đó của chuỗi bị đứt gãy, những tác động xấu này sẽ lan rộng ra toàn bộ chuỗi cung ứng, và ảnh hưởng đến toàn bộ nền kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng covid-19 đã giúp nâng cao nhận thức về quản lý rủi ro phát sinh từ việc chuyển đổi cơ sở sản xuất và mức phụ thuộc kinh tế lẫn nhau, đây là những yếu tố quan trọng trong việc xác định cấu trúc của chuỗi giá trị trong tương lai. Hiểu sâu sắc thêm về những thay đổi này sẽ giúp doanh nghiệp quản lý rủi ro hiệu quả và cho phép các nhà sản xuất mở rộng sự hiện diện trên thị trường toàn cầu của họ.

Covid 19 khiến thương mại toàn cầu giảm mạnh. Triển vọng kinh tế thế giới không khả quan, với một số nước đang phải vật lộn với những khó khăn về cả nguồn cung và cầu trên thị trường. Kinh tế toàn cầu đang hồi phục với tốc độ không đồng nhất, các nước khác nhau có tốc độ phục hồi khác nhau. Phân tích dự báo tăng trưởng xuất khẩu giai đoạn 2020 – 2025 cho thấy, các ngành công nghiệp nhạy cảm với thu nhập (gồm những ngành công nghiệp có nhu cầu của người tiêu dùng phụ thuộc vào giá cả thị trường) sẽ dẫn đầu sự phục hồi.

Chuỗi cung ứng trong 3 thập kỷ qua ngày càng trở nên toàn cầu hơn. Do được thúc đẩy bởi sự gia tăng khối lượng giao dịch hàng hóa và dịch vụ. Tính thương mại của các sản phẩm phụ thuộc vào khả năng cung ứng của các nhà sản xuất tại các thị trường tiêu thụ. Các yếu tố chính tác động đến tính thương mại là chi phí vận chuyển và đặc điểm của hàng hóa. Đối với hàng hóa có kích thước lớn và chi phí vận chuyển cao, các nhà sản xuất hàng hóa này cần phải tạo ra chúng ở những khu vực có chi phí thấp, dễ dàng vận chuyển đến thị trường tiêu thụ. Chi phí thấp cùng với tính hiệu quả trong hoạt động vận chuyển quốc tế đã thúc đẩy nhiều doanh nghiệp hướng đến xây dựng mô hình nguồn cung ứng toàn cầu, qua đó tận dụng lợi thế từ chi phí lao động giá rẻ, nguồn nguyên liệu và đất đai tại các nước khác nhau.

Việc tăng cường sử dụng hợp đồng phụ là một yếu tố góp phần vào sự phát triển của chuỗi cung ứng. Các yếu tố như ‘các thành phần phức tạp cao’, ‘quy trình sản xuất đòi hỏi các chuyên gia’ và ‘nhà sản xuất nhận ra tầm quan trọng trong linh hoạt sản xuất có thể được điều chỉnh để đáp ứng các biến động của nhu cầu’ đã thúc đẩy các doanh nghiệp thực hiện hợp đồng phụ.

Chuyển đổi chuỗi giá trị toàn cầu

Trong ngắn hạn, sự bùng phát dịch bệnh đã buộc nhiều quốc gia phải đóng cửa khi cố gắng làm giảm tốc độ lây lan của virus trong nước. Điều này gây ra sự chậm lại trong hoạt động kinh tế, gia tăng tỉ lệ thất nghiệp và tiêu dùng sụt giảm. Cùng với sự sụt giảm trong xuất khẩu, nhiều nền kinh tế rơi vào suy thoái sâu. Về lâu dài, dịch bệnh có thể để lại những vết sẹo sâu cho nền kinh tế toàn cầu mặc dù tác động mang tính chuyển đổi đã được dự đoán trước. Chủ yếu do năng suất lao động giảm, tăng trưởng kinh tế cũng giảm so với tiềm năng, tạo ra một khoảng chênh lệch không thể khắc phục được trong sản xuất.

Các doanh nghiệp cần phải linh hoạt và nhanh nhẹn hơn trong việc ứng phó với những thách thức trong tương lai. Thương mại quốc tế chậm lại có thể thúc đẩy một số quốc gia xem xét lại sự phụ thuộc nền kinh tế của đất nước và các yếu tố nội tại và kiểm soát thiệt hại bằng cách phân tán rủi ro phát sinh từ các cơ sở sản xuất phân tán. Những yếu tố này sẽ đóng vai trò then chốt trong việc định hình chuỗi giá trị toàn cầu trong tương lai.

Những thay đổi sâu sắc này trong nền kinh tế thế giới, cùng với những hậu quả của Covid-19 hiện đang quyết định những thay đổi trong chuỗi giá trị toàn cầu. Do đó, các công ty hiện đang cố gắng loại bỏ một số phức tạp trong chuỗi giá trị, đồng thời cũng rút ngắn khoảng cách giữa những cứ điểm sản xuất và quốc gia của mình. Các công ty cũng đang hướng tới việc thành lập các cơ sở sản xuất ở nhiều nước để giảm nguy cơ thiệt hại trong trường hợp xảy ra một cuộc khủng hoảng khác.

Các nước hiện đang tìm các kênh phân phối hàng hóa gần với nơi sản xuất hơn. Trong tương lai, chúng ta sẽ chứng kiến quá trình tái cấu trúc các chuỗi giá trị, làm cho chúng ngắn hơn, ngày càng đa dạng và mang tính khu vực hơn.

Nguồn: Construction Week Online

Từ khóa: chuỗi cung ứng, toàn cầu hóa, ứng phó với những thách thức, mang tính khu vực