Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Khát vọng thương mại của Vương quốc Anh ở châu Á sẽ không phủ nhận sự phụ thuộc của nước này vào Liên minh châu Âu, cũng như không làm mất đi vai trò thống trị kinh tế của Trung Quốc tại châu Á. Thương mại của Anh với châu Á hậu Brexit cần đi kèm với nỗ lực thu hút sự tham gia của Bắc Kinh vào việc củng cố các quy tắc thương mại và tuân thủ các quy định nghiêm ngặt.

Sau khi rời khỏi Liên minh Châu Âu , Vương quốc Anh đang có ý định theo đuổi chiến lược “hướng về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương”. Chiến lược này bao gồm một Hiệp định thương mại tự do (FTA) với Australia, hiệp định mà các nhà đàm phán hy vọng sẽ thu được nhiều lợi ích nhờ sự tương đồng về hệ thống luật pháp và ngôn ngữ giữa hai nước.

Hiệp định FTA giữa Australia và Anh đặc biệt tham vọng trong các vấn đề tiên tiến như thương mại kỹ thuật số và viễn thông, khi các bên sẵn sàng cam kết sâu hơn so với Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) trong việc khuyến khích “dòng chảy dữ liệu xuyên biên giới.”

London xem FTA Australia-Anh là một bước quan trọng để Vương quốc Anh trở thành thành viên của CPTPP. Sự gia nhập CPTPP của Vương quốc Anh sẽ gửi thông điệp đến Trung Quốc- quốc gia vẫn nằm ngoài Hiệp định CPTPP, và là quốc gia mà Vương quốc Anh đang có quan hệ căng thẳng về mạng viễn thông 5G của Huawei và vấn đề về Hồng Kông.

Việc tham gia CPTPP của Vương quốc Anh - được tất cả các thành viên hiện tại ủng hộ - đồng thời nhất quán với chủ trương của Thủ tướng Anh Boris Johnson về xây dựng nhóm các nền dân chủ “D10” chống lại Trung Quốc. Nhóm “D10” sẽ bao gồm nhóm G7 cùng với sự tham gia của Úc, Ấn Độ và Hàn Quốc.

Mặt khác, tham gia vào CPTPP đồng nghĩa với việc Vương quốc Anh muốn gửi thông điệp đến Bắc Kinh rằng họ quan tâm đến việc thúc đẩy sự giảm phụ thuộc kinh tế của khu vực Châu Á Thái Bình Dương vào Trung Quốc. Các quy tắc của CPTPP (quy định “cộng gộp chéo” về quy tắc xuất xứ) có thể được sử dụng để xem các thành phần của EU trong các sản phẩm của Anh là “có xuất xứ” và do đó đủ điều kiện để được hưởng ưu đãi. Điều này sẽ giúp các ngành hàng hóa và dịch vụ của Vương quốc Anh phát triển chuỗi cung ứng hiện có của họ trên khắp Liên minh châu Âu khi giao dịch thương mại theo Hiệp định CPTPP.

Tuy nhiên, các vấn đề này vẫn còn nhiều thách thức. Việc tập trung vào quan hệ thương mại với EU chỉ nhằm nhấn mạnh tầm quan trọng của các liên kết thương mại của Vương quốc Anh với châu Âu và hiện thực khó khăn của Brexit. Mặc dù Liên minh châu Âu sẽ vẫn là đối tác thương mại lớn nhất của Vương quốc Anh, nhưng chuyển đổi từ một thị trường chung EU giảm xuống Hiệp định thương mại tự do EU-Vương quốc Anh - với các quy tắc xuất xứ khó khăn và hạn chế về dịch vụ - sẽ làm suy giảm thương mại của Vương quốc Anh khoảng 20%. Các FTA mới được ký kết bởi Vương quốc Anh, ngoài Liên minh Châu Âu, cũng chỉ tăng khoảng 5% thương mại của Vương quốc Anh.

Trong số các FTA, Hiệp định với Australia có thể ít lợi ích hơn vì các doanh nghiệp Anh phải đối mặt với sự phức tạp về quy định ngày càng tăng do vẫn phải tuân thủ các phương pháp tiếp cận “phòng ngừa” của EU trong lĩnh vực thương mại và sức khỏe cộng đồng, cũng như nhiều đánh giá rủi ro ngày càng dựa trên cơ sở khoa học hơn trong các quy định của CPTPP. Tương tự, nông dân Vương quốc Anh sẽ phải điều chỉnh kế hoạch của họ vì nguồn thu nhập của họ có thể giảm một nửa do tác động của chính sách nông nghiệp chung của EU.

Thực tế, không thể phủ nhận sức hấp dẫn của thị trường Trung Quốc - khối lượng thương mại giữa hai nước do quy mô và mức độ gần gũi quyết định. Vì vậy, việc ký kết các hiệp định thương mại không bao gồm Trung Quốc và tạo dựng các liên minh chống lại Bắc Kinh sẽ không thể phủ nhận vai trò của Trung Quốc - là lực lượng kinh tế quan trọng ở châu Á. Việc làm trên cũng không thể cải thiện việc kém tuân thủ của Trung Quốc đối với các quy tắc của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Lập luận trên không phải dùng để phản đối Hiệp định FTA giữa Australia và Vương quốc Anh hoặc nguyện vọng gia nhập CPTPP của Vương quốc Anh. Các lợi ích mang lại có thể là không cao, đặc biệt là do Liên minh châu Âu cũng đang đàm phán với Australia, sẽ làm giảm giá trị của quyền tiếp cận ưu đãi đối với Vương quốc Anh.

Và sự hiện diện của một Vương quốc Anh tương đối theo chủ nghĩa tự do trong các thỏa thuận thương mại khu vực Châu Á Thái Bình Dương sẽ làm giảm khả năng ‘Đồng thuận Bắc Kinh’- chiến lược lấy nhà nước làm trung tâm. Nhưng yêu cầu quan trọng là không để cho bất kỳ liên minh “kiềm chế Trung Quốc” nào xuất hiện trong các sáng kiến ​​này – vì sẽ làm giảm các nỗ lực thu hút sự tham gia của Bắc Kinh trong việc tăng cường các quy tắc thương mại đa phương.

Điều này đưa chúng ta trở lại vấn đề trọng tâm của thương mại kỹ thuật số và thương mại điện tử. Các cuộc đàm phán hiện đang được tiến hành giữa các thành viên WTO về thương mại điện tử có ý nghĩa cực kỳ quan trọng, nhằm đưa ra một khuôn mẫu để thu hút Trung Quốc về các quy tắc thương mại.

Thứ nhất, các cuộc đàm phán giải quyết các vấn đề mà tầm quan trọng của chúng đã được đẩy nhanh bởi các tác động số hóa của đại dịch COVID-19.

Thứ hai, các sáng kiến ​​này đại diện cho một sáng kiến “​đa biên” không đặt ra mục tiêu cao về sự đồng thuận của tất cả các thành viên WTO, khi đó các bên tham gia chính sẽ cùng tham gia đàm phán. Điều này bao gồm cả Hoa Kỳ và Trung Quốc, cũng được chào đón, và khả năng tăng dần sự hợp tác khu vực để giúp kiềm chế cuộc cạnh tranh chiến lược quen thuộc đang diễn ra giữa Washington và Bắc Kinh.

Hiệp định thương mại kỹ thuật số có hiệu lực thi hành theo WTO sẽ tạo ra động lực cho Trung Quốc (nước đề xướng chính của Con đường Tơ lụa Kỹ thuật số) để cải thiện quản trị trong nước và tăng cường tuân thủ quyền sở hữu trí tuệ. Tăng cường các quy định đối với các vấn đề như “quốc gia hỗ trợ đánh cắp dữ liệu” (safe harbour) – trong bối cảnh quy định về bảo mật dữ liệu trong TPP đã bị ngừng thực thi sau khi Washington rút khỏi Hiệp định - cũng sẽ mang lại giá trị lợi ích cho cộng đồng thương mại quốc tế.

Những lợi ích trên sẽ dễ dàng đạt được hơn nếu như có sự tham gia tích cực của Vương quốc Anh hậu Brexit. Sau khi tách khỏi EU, Vương Quốc Anh sẽ đóng góp nhiều hơn trong việc xây dựng cầu nối giữa Washington, Bắc Kinh và Brussels trong WTO hơn là tìm cách loại bỏ Trung Quốc, vì như vậy, bản thân Vương Quốc Anh cũng sẽ được hưởng lợi từ diễn biến trên.

Source: East Asia Forum

Từ khóa: quy tắc thương mại, WTO, thương mại điện tử, cạnh tranh chiến lược