Thỏa thuận đầu tư Trung Quốc – EU phải gạt bỏ những nghi ngại để mang lại lợi ích tối đa cho các bên

tin2101

Trung Quốc và EU đã kết thúc năm 2020 bằng việc ký kết một thỏa thuận đã được đàm phán từ lâu, đó là Hiệp định toàn diện về đầu tư song phương. Từ khi ký kết đến nay, phản ứng của hai bên về thỏa thuận này rất khác nhau.

Trung Quốc có phản ứng rất tích cực về Hiệp định. Thỏa thuận đầu tư với EU cùng với Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) đã ký kết trước đó sẽ cho phép Trung Quốc xúc tiến tự do hóa và cải cách nền kinh tế, cũng như tiến hành mở cửa đối với Liên minh châu Âu và phần còn lại của thế giới.

Bắc Kinh có thể tận dụng những cam kết đã nêu trong hiệp định để ngăn ngừa những chính sách bảo hộ doanh nghiệp trong nước, đồng thời dẫn dắt những thay đổi nhằm nâng cao năng suất lao động phù hợp với định hướng được nêu trong kế hoạch 5 năm lần thứ 14 được quốc gia hơn 1 tỷ dân thông qua gần đây. Các nhà quan sát ca ngợi nỗ lực của Trung Quốc trong việc ký kết một hiệp định đầu tư với EU, coi đây là chỉ dấu quan trọng nhất về cam kết của cấp lãnh đạo cao nhất của nhà nước Trung Hoa về hàng loạt các cải cách họ sẽ tiến hành trong tương lai.

Cùng với RCEP, hiệp định nêu trên cũng được nhìn nhận như một chiến thắng về địa chính trị đối với Trung Quốc. Về phần EU, việc liên minh 27 quốc gia đồng ý thúc đẩy các lợi ích chung với nền kinh tế với nền kinh tế số 2 thế giới cũng cho thấy họ ít chịu ảnh hưởng từ lời kêu gọi của Hoa Kỳ về kiềm chế Trung Quốc. Với tư cách là một trong 3 thế lực lớn nhất hành tinh, EU là đối tác quan trọng đối với cả Trung Quốc và Mỹ.

Hoa Kỳ có nhiều cách thức để lôi kéo châu Âu vào tầm ảnh hưởng của mình, có thể thông qua liên minh quân sự (như Nato) cũng như chia sẻ tầm nhìn chung về ý thức hệ, giá trị và truyền thống văn hóa. Trung Quốc, về phần mình, họ chỉ có một quân bài để thiết lập ảnh hưởng – kinh tế (thương mại và đầu tư) – và họ cần sử dụng nó một cách thông minh. Thực thi hiệp định đầu tư đã ký kết (nếu trên cơ sở bỏ qua những những thách thức về địa chính trị) là một thành tựu quan trọng với nền kinh tế đứng đầu châu Á.

Đối với EU, hiệp định với Trung Quốc dường như đang tạo ra nhiều ngờ vực hơn là ủng hộ. Một số cá nhân cho rằng nội dung thỏa thuận song phương không khá hơn hiệp định thương mại giai đoạn 1 mà Mỹ đã ký với Trung Quốc. Tuy nhiên, tầm quan trọng của thỏa thuận này không nên nhìn nhận từ phương diện hạn hẹp.

Hiệp định đầu tư toàn diện EU-Trung Quốc gồm hàng loạt điều khoản trải rộng nhiều lĩnh vực từ tiếp cận thị trường, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ đến yêu cầu về minh bạch hóa các khoản hỗ trợ chính phủ, thiết lập những quy định mới đối với doanh nghiệp nhà nước, tiêu chuẩn lao động và môi trường. Có thể nói, Trung Quốc, thông qua hiệp định đã nêu, đã trao cho EU đặc quyền lớn hơn Hoa Kỳ khi đầu tư tại thị trường nước này.

Một vài quan điểm cũng nhận định sẽ tốt hơn EU nên hợp lực với Mỹ trong việc đàm phán với Trung Quốc. Tuy nhiên cũng cần nhớ rằng thỏa thuận song phương EU-Trung Quốc tập trung vào lĩnh vực kinh tế, không phải là một cam kết địa chính trị, do vậy không cần sự hiện diện của xứ cờ hoa.

Cũng cần thực tế rằng một thỏa thuận giữa ba nền kinh tế lớn nhất toàn cầu sẽ cần thời gian dài để thành hình và đi đến kết quả cuối cùng. Bên cạnh đó, khi đề cập đến Trung Quốc, lợi ích của nền kinh tế số 1 thế giới có nhiều điểm không tương đồng với EU; Hoa Kỳ luôn coi kinh tế là một phần trong chiến lược cạnh tranh với đất nước hơn 1 tỷ dân về mặt địa chính trị trong khi đó, đây không phải là cách tiếp cận từ Liên minh 27 quốc gia.

Với những lý do đã nêu, có thể hiểu EU tham gia hiệp định song phương với Trung Quốc nhằm giúp cộng đồng doanh nghiệp liên minh này được tiếp cận thị trường Trung Quốc dễ dàng so với các đối thủ cạnh tranh từ Mỹ.

Một vài quan điểm khác cũng cảm thán rằng hiệp định đã nêu chịu sự chi phối từ những thành viên có tầm ảnh hưởng lớn trong EU như Pháp và Đức, do vậy có thể khiến các quốc gia nhỏ hơn trong liên minh chịu thiệt hại. Nếu những nghi ngại này tiếp tục lan tỏa, việc bà Angela Merkel không còn là Thủ tướng Đức có thể dẫn đến nguy cơ thỏa thuận đã nêu không được thông qua.

Cuối cùng, việc thực thi cũng là vấn đề đáng bàn; cần thiết phải đánh giá việc thực thi thỏa thuận song phương đối với tất cả bên tham gia một cách đầy đủ. Cũng cần thừa nhận rằng những cam kết đã nêu trong hiệp định phù hợp với với định hướng phát triển của đất nước đông dân nhất thế giới, do vậy Trung Quốc khó có thể từ bỏ thỏa thuận này.

Trước những vướng mắc đã nêu cùng xu thế bảo hộ dâng cao và mất ổn định địa chính trị toàn cầu, sự nghi ngại đối với hiệp định đầu tư EU-Trung Quốc là hoàn toàn dễ hiểu. Tuy nhiên, với việc thực thi hiệu quả, thỏa thuận này sẽ không là minh chứng cho sự thất bại của EU.

Cần khẳng định rằng hiệp định đầu tư song phương đã ký kết là một công cụ - bản thân nó không tạo ra giá trị; cách thức sử dụng nó như thế nào mới là vấn đề cần quan tâm. Trung Quốc ủng hộ hiệp định này và đang tiến hành những cải cách lớn nhằm biến những gì đã cam kết trở thành động lực tạo ra giá trị thực chất.

EU đối mặt với hàng loạt nghi ngờ khi ký kết hiệp định đầu tư với Trung Quốc, tuy vậy đây mới chỉ là một trong số hàng loạt luồng quan điểm. Để thỏa thuận có hiệu lực, các bên tham gia cần có thái độ cởi mở và luôn thể hiện sự sẵn sàng để tận dụng những cơ hội tốt nhất do hiệp định mang lại. Chỉ với nỗ lực không ngừng từ hai phía, thỏa thuận song phương mới có thể mang đến những lợi ích lớn lao.

Nguồn: SCMP

Từ khóa: Trung Quốc, EU, đầu tư, thực thi, hiệp định đầu tư với Trung Quốc