Việc Ấn Độ tăng tốc tiếp cận Việt Nam có ý nghĩa gì?

Narendra Modi

Những tháng vừa qua đã chứng kiến sự gắn bó ngày càng tăng giữa Ấn Độ và Việt Nam. Mặc dù sự gây hấn của Trung Quốc vẫn là mối quan tâm chung của hai nước, nhưng đối với Ấn Độ, đây cũng là cơ hội để thiết lập lại các cam kết của mình với ASEAN, sau khi nước này quyết định không tham gia RCEP vào tháng 11.

Hải quân Ấn Độ và Việt Nam gần đây đã kết thúc cuộc tập trận kéo dài hai ngày ở Biển Đông như một phần của một loạt gia tăng các cam kết giữa hai nước trong những tháng gần đây.

Bên cạnh cuộc tập trận này, các cam kết khác bao gồm hai hội nghị thượng đỉnh ảo song phương trực tuyến – giữa các bộ trưởng quốc phòng và giữa các thủ tướng của cả hai nước - cũng như các thỏa thuận để cùngvề hợp tác đào tạo phi công, và hợp tác đóng tàu và tàu ngầm. Ấn Độ đã bàn giao tàu cao tốc cho Việt Nam theo hạn mức tín dụng 100 triệu USD và Việt Nam tỏ ý muốn mua tên lửa Brahmos.

Tại sao Ấn Độ thúc đẩy nhanh mối quan hệ với Việt Nam?

Mối quan hệ chiến lược giữa Ấn Độ và Việt Nam đã phát triển kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện vào năm 2016. Trong khi các hành động quyết đoán của Trung Quốc đã thúc đẩy hai nước xích lại gần nhau hơn, thì có những khía cạnh khác để Ấn Độ tăng cường mối quan hệ với Việt Nam.

Khi Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) có hiệu lựcđược ký kết vào tháng 11/2020, Ấn Độ đã chọn không tham gia vào khối thương mại này. Các tranh chấp của Ấn Độ với Trung Quốc và lo ngại về việc hàng hóa Trung Quốc tìm đường vào thị trường Ấn Độ trực tiếp hoặc gián tiếp là nguyên nhân dẫn đến quyết định này.

“New Delhi đã công bố quyết định không tham gia RCEP vào năm ngoái, khi họ nghi ngờ về hiệp định thương mại và về vai trò của Trung Quốc trong hiệp định này”, Tiến sĩ Harsh V. Pant, Giám đốc Tổ chức Nghiên cứu Quan sát viên của Ấn Độ cho biết. “Những nghi ngờ đó đã trở nên rõ ràng hơn từ sau COVID-19 và sự kiện căng thẳng tại biên giới. Việc sử dụng chính sách thương mại cho các mục đích địa chính trị đã trở thành đặc trưng của Trung Quốc, và Ấn Độ đang cố gắng hết sức để giảm bớt những tổn thương gây ra bởi Trung Quốc”.

Với việc RCEP có hiệu lực, các nước Đông Nam Á có nhiều khả năng ưu tiên cam kết với Bắc Kinh hơn là New Delhi. Tình hình này đặt ra một thách thức đối với Ấn Độ vì nước này đã cố gắng tăng cường quan hệ với các nước ASEAN thông qua Chính sách Hành động Hướng Đông. Mối quan hệ chặt chẽ với Việt Nam tạo cơ hội cho Ấn Độ phát triển quan hệ với khu vực Đông Nam Á.

Ấn Độ và Việt Nam có một thỏa thuận hợp tác hàng hải, nhưng với thông qua việc hợp tác thăm dò dầu khí, Ấn Độ cũng duy trì sự hiện diện thực tếvật lý ở Biển Đông. Công ty nhà nước của Ấn Độ ONGC Videsh Limited đang tham gia vào hoạt động thăm dò dầu khí tại Lô 128 ở lưu vực Phú Khánh ngoài khơi Việt Nam. Trong khi Ấn Độ đang tìm cách tăng cường tiếp cận ở Đông Nam Á, Việt Nam cũng ủng hộ sự hiện diện của Ấn Độ như một đối trọng với Trung Quốc.

Quan hệ Ấn Độ-Việt Nam được thúc đẩy thêm từ Đối thoại Tứ giác An ninh?

Các chuyến hợp tác qua lại của Ấn Độ với Việt Nam diễn ra nhanh chóng sau Cuộc tập trận Hải quân Malabar. Vào tháng 11 năm 2020, Úc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hoa Kỳ đã tham gia cuộc tập trận này được coi là một bước nữa để chính thức hóa Đối thoại Tứ giác An ninh (Quad) sau cuộc họp của bốn ngoại trưởng vào tháng 10 năm 2020.

Giống như Ấn Độ, các nước Quad khác cũng đã hợp tác chặt chẽ với Việt Nam từ khá lâu. Do căng thẳng với Trung Quốc, các nhà xuất khẩu Australia đang tìm cách đa dạng hóa hoạt động kinh doanh bằng cách tập trung nhiều hơn vào quan hệ thương mại với Việt Nam. Đặc biệt, Australia đang có xu hướng ưu ái đối với Việt Nam như một thị trường tiêu thụ thịt bò và ngũ cốc.

Tương tự như vậy, Nhật Bản cũng đang khuyến khích các công ty của nước này chuyển doanh nghiệp của họ ra khỏi Trung Quốc. Nhật Bản đã trợ cấp cho các công ty ở Trung Quốc trong hai đợt. Đợt trợ cấp đầu tiên nhằm mục đích giúp các công ty chuyển hoạt động từ Trung Quốc sang các nước Đông Nam Á. Ba mươi bảy trong số 81 công ty như vậy đã chọn chuyển hoạt động sang Việt Nam. Đợt trợ cấp thứ hai, Nhật Bản đưa ra các biện pháp khuyến khích các công ty chuyển đến Ấn Độ và Bangladesh.

Trong khi đó, Mỹ coi việc hợp tác với Việt Nam là tối quan trọng để kiềm hãm Trung Quốc. Điểm nổi bật trong quan hệ Việt - Mỹ trong thời gian gần đây là chuyến thăm của tàu sân bay USS Roosevelt của Mỹ tới Việt Nam vào năm 2020 và Mỹ muốn gắn kết nhiều hơn với ASEAN thông qua Việt Nam trên tư cách Chủ tịch ASEAN. Việt Nam cũng là một trong những nước thuộc nhóm Quad-plus.

Hợp tác Ấn Độ-Việt Nam có thể vượt ra ngoài khuôn khổ ASEAN

Vào ngày 1 tháng 1, Ấn Độ bắt đầu nhiệm kỳ hai năm với tư cách là Thành viên không thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (UNSC). Việt Nam đã tham gia UNSC với tư cách là Thành viên không thường trực giai đoạn 2020-2021.

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi bày tỏ tin tưởng rằng cả hai nước sẽ có thể hợp tác ở cấp độ toàn cầu thông qua UNSC. Ông Modi nói: “Việt Nam là trụ cột quan trọng trong Chiến lược Hướng Đông của Ấn Độ và là đối tác quan trọng của Tầm nhìn Ấn Độ - Thái Bình Dương.” “Ngoài ra, vai trò quan trọng của quan hệ Ấn Độ-Việt Nam sẽ tăng lên sau một năm, khi mà hai nước sẽ là Thành viên không thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.”

Trong cuộc gặp thượng đỉnh ảo song phương gần đây giữa Thủ tướng Modi và người đồng cấp Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc, hai nước đã ký “Kế hoạch hành động giai đoạn 2021-2023 nhằm tiếp tục triển khai quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện”.

Theo kế hoạch này, hai bên đã nhất trí đẩy mạnh xúc tiến cấp cao và thể chế, đồng thời hướng tới đạt được một khu vực hòa bình, tự do, ổn định và dựa trên luật lệ. Hơn nữa, Ấn Độ và Việt Nam đã cam kết đẩy mạnh các chương trình trao đổi quân sự, đào tạo và nâng cao năng lực.

Ấn Độ đã bị loại khỏi cuộc chơi ở ASEAN sau khi nước này từ chối tham gia RCEP, nhưng Ấn Độ vẫn duy trì mối quan hệ chặt chẽ với Việt Nam trong khu vực. Việc nằm ngoài RCEP không có nghĩa là nước này bị cô lập hoàn toàn khỏi ASEAN; việc đẩy mạnh cam kết với Việt Nam nhấn mạnh tầm quan trọng của Việt Nam đối với quan hệ của Ấn Độ với khối ASEAN.

Nguồn: ASEAN Today

Từ khóa: Ấn Độ-Việt Nam, ASEAN, UNSC, khu vực hòa bình, tự do, ổn định, quan hệ chặt chẽ