Chuẩn bị cho một cuộc chia cắt Mỹ-Trung

Căng thẳng địa chính trị buộc các công ty phải điều chỉnh lại chiến lược toàn cầu của mình

Trong tháng rồi, Apple và Huawei đã công bố những mẩu điện thoại thông minh cao cấp mới nhất của mình thông qua một sự kiện hoành tráng như mọi khi. Nhưng sự hân hoan của mọi người tại buổi công bố đã giảm bớt - không phải vì các vấn đề như kích cỡ màn hình hay độ phân giải camera – mà là do tình hình căng thẳng kinh tế giữa Mỹ và Trung Quốc.

Căng thẳng leo thang giữa Mỹ và Trung Quốc đang đẩy nhanh sự thay đổi của quá trình toàn cầu hóa, nhanh hơn nhiều so với những gì được dự bào từ một năm trước. Đại dịch Covid-19, theo sau đó là làn sóng bài trừ Trung Quốc, và căng thẳng chính trị ngày càng tăng là những yếu tố dẫn đến tình hình này. Hiện tại, rõ ràng là thế giới sẽ không đi ngược lại quá trình toàn cầu hóa – mà nó hướng thẳng đến sự chia cắt.

Công ty Huawei của Trung Quốc đang mắc kẹt trong những tranh chấp địa chính trị leo thang giữa Mỹ và nước chủ quản của họ. Là một nhà đi đầu trong lĩnh vực sản xuất thiết bị mạng viễn thông và điện thoại thông minh, Huawei đang bị nghiền nát bởi sắc lệnh của Tổng thống Donald Trump về việc cấm các công ty Hoa Kỳ hợp tác hoặc thu mua sản phẩm của họ.

Một số nhà phân tích tin rằng những bất lợi kinh doanh của Huawei sẽ là lợi thế cho đối thủ Apple. Mẫu Iphone mới nhất của công ty có trụ sở tại Mỹ này sẽ có năng lực kết nối 5G, yếu tố làm tăng thị phần Apple tại thị trường Trung Quốc, nơi mà công nghệ 5G phát triển hơn tại Mỹ. Trung Quốc là một thị trường quan trọng của Apple, và công ty này đang tăng cường cạnh tranh với các đối thủ nội địa để chiếm lấy cảm tình của khách hàng Trung Quốc, giữa lúc căng thẳng địa chính trị Mỹ-Trung leo thang. Giới lãnh đạo của Apple cũng không thể làm ngơ trước những căng thẳng. Thực ra, từ năm ngoái công ty này đã cân nhắc khả năng di dời một phần ba dây chuyền sản xuất ra khỏi Trung Quốc.

Sự chia cắt sẽ tạo ra hai nhóm thế lực lớn trong nền thương mại toàn cầu: một bên là khối thương mại và chuỗi cung ứng liên minh với Trung Quốc, bên còn lại là liên minh với Mỹ. Điều này sẽ tác động sâu sắc đến mọi lĩnh vực kinh doanh, và các nhà sản xuất công nghệ sẽ là nhóm bị ảnh hưởng nhiều nhất. Trong suốt thập kỷ qua, sự phụ thuộc lẫn nhau giữa Mỹ và Trung Quốc trong lĩnh vực công nghệ luôn là yếu tố quan trọng thúc đẩy ngành công nghiệp này phát triển. Sự chia cắt sẽ làm thay đổi mọi thứ.

Do ảnh hưởng của tình hình chính trị và xu hướng chia cắt ngày càng tăng, giới lãnh đạo công ty công nghệ tại Mỹ, Trung Quốc, và trên thế giới đã bắt đầu đánh giá lại các chiến lược toàn cầu của họ. Đây sẽ là những bước đi quan trọng, bởi vì các công ty đang tìm cách cân bằng giữa mục tiêu bán được hàng cho cả liên minh của Mỹ và Trung Quốc, đồng thời bảo vệ tài sản trí tuệ của mình, và vượt qua các đối thủ cạnh tranh.

Các công ty Mỹ đang tìm cách duy trì hoạt động kinh doanh tại Trung Quốc. Các công ty ngày càng có xu hướng vạch ra chiến lược nhiều năm để phát triển các sản phẩm hướng tới thị trường Trung Quốc, dựa trên lợi thế cạnh tranh của công ty so với các sản phẩm thay thế ở địa phương và những gì được coi là “đủ tốt” trong phân khúc mục tiêu. Một giải pháp là hợp tác với doanh nghiệp địa phương ở Trung Quốc để tiếp cận thị trường, để đáp ứng yêu cầu bắt buộc mua hàng từ các công ty địa phương. Ví dụ, Hewlett-Packard Enterprise đã ký kết thành công thỏa thuận hợp tác với H3C và được đặt chân vào thị trường doanh nghiệp IT của Trung Quốc.

Ngoài ra, các công ty Mỹ có thể phải xây mới, hoặc mua lại mô hình kinh doanh trong những mảng mà Trung Quốc hay các nước phương Đông có thế mạnh hơn so với Mỹ, chẳng hạn như thiết bị 5G.

Một quyết định quan trọng khác: Nhiều doanh nghiệp đang cân nhắc thiết lập mô hình chuỗi cung ứng “Trung Quốc +1” để giảm sự phụ thuộc vào các nhà cung ứng Trung Quốc, tăng dự phòng và tăng cường tính bền vững.

Các công ty Trung Quốc thì đang tìm cách mở rộng kinh doanh toàn cầu. Những doanh nghiệp dẫn đầu thường trước tiên tập trung tối đa hóa tăng trưởng tại thị trường nội địa, để có nền tảng kinh doanh vững chắc và chống chọi với những biến động toàn cầu. Một khi sẵn sàng đầu tư ra bên ngoài Trung Quốc, họ thường chú trọng đa dạng hóa về mặt địa lý để giảm thiểu các rủi ro địa chính trị. Họ cũng xây dựng các mối quan hệ hợp tác thông qua đầu tư vốn và những dạng thỏa thuận khác, thiết lập các thực thể và vận hành theo khu vực.

Ví dụ, Alibaba trong năm 2018 đã tăng gấp đôi vốn đầu tư của mình vào Lazada, một ông lớn bán hàng online tại Đông Nam Á. Mức đầu tư lên đến 4 tỷ USD. Và những thương hiệu điện thoại thông minh Trung Quốc như Oppo, Vivo và Xiaomi đã mở rộng hoạt động kinh doanh tại các thị trường Châu Âu và Mỹ La-tin trong ba năm qua.

Trụ sở các công ty được dựng lên ở khắp nơi trên thế giới. Trong ngắn hạn, căng thẳng Mỹ-Trung có thể sẽ không kiềm hãm được những công ty này. Họ có thể tìm thấy lối vào ở cả tại Trung Quốc và Mỹ. Nhưng trong dài hạn, làn sóng hướng đến sự chia cắt sẽ ảnh hưởng đến mọi quốc gia. Một số doanh nghiệp có trụ sở bên ngoài nước Mỹ và Trung Quốc đã bắt đầu lên kế hoạch nội địa hóa tại cả hai khối, bằng những điều chỉnh trong chuỗi cung ứng, sản phẩm, mạng lưới khách hàng và tổ chức.

So với những doanh nghiệp đặt tại Trung Quốc hay Mỹ, nhóm này có nhiều phương án lựa chọn hơn. Nhưng những lựa chọn của họ lúc này cũng đi kèm với một độ bất ổn cao hơn.

Suy cho cùng, đáp án cho kế hoạch định vị trong một thế giới mới sẽ phụ thuộc vào doanh nghiệp và lĩnh vực hoạt động của họ, và cũng phải cân nhắc đến những gì mà chính phủ Mỹ và Trung Quốc cho phép. Đây là bài toán rất phức tạp, nhưng phần thưởng sẽ là được tiếp tục tham gia vào một thị trường công nghệ toàn cầu to lớn.

Nguồn: Industry Week

Từ khóa: Toàn cầu hóa, chiến tranh thương mại, quản trị chuỗi cung ứng, mạng 5G