Khi nhiệm kỳ đầu tiên của tổng thống Donald Trump sắp kết thúc, cùng nhìn lại những gì đã đạt được từ cuộc chiến thương mại của ông với Trung Quốc

Mỹ Trung

Mặc dù các thành viên hội đồng cố vấn của Trump khẳng định rằng cuộc chiến thương mại là có ích, cần thiết và về lâu dài Mỹ sẽ thắng lợi, nhưng bằng chứng cụ thể trong hai năm qua cho thấy điều này ít có sức thuyết phục.

Nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên của Trump kết thúc cũng chính là thời điểm để chúng ta suy ngẫm về những gì ông đã hoặc không thực hiện được. Và để đánh giá về chiến lược “Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại” của Tổng thống Trump, không gì phù hợp hơn việc đánh giá cuộc chiến tranh thương mại giữa ông với Trung Quốc.

Đã hơn hai năm kể từ khi Tổng thống Trump tuyên bố "Chiến tranh thương mại mang lại lợi ích cho Mỹ và Mỹ sẽ dễ dàng chiến thắng."

Và cho dù Trump có được tái cử thêm một nhiệm kỳ nữa hay không, ông ấy có thể an tâm rằng cuộc chiến tốt đẹp của mình sẽ được tiếp tục. Vì đối thủ của ông trong cuộc bầu cử tổng thống, cựu phó tổng thống Mỹ Joe Biden, cũng cho rằng cuộc chiến thương mại của Trump với Trung Quốc nên bùng nổ.

Nhưng nền kinh tế Mỹ, các công ty và công nhân Mỹ đã được hưởng lợi như thế nào từ cuộc chiến thuế quan, và từ những nỗ lực chưa từng có tiền lệ để rút Mỹ khỏi tiến trình toàn cầu hóa và tự do hóa thương mại vốn đã tồn tại hơn 7 thập kỷ qua?

Trump từng hô hào khẩu hiệu khi tranh cử Tổng thống Mỹ cách đây 4 năm rằng: “Chúng ta không thể tiếp tục cho phép Trung Quốc lợi dụng đất nước của chúng ta. Đó là vụ trộm lớn nhất trong lịch sử thế giới.”. Và giải pháp ông đưa ra là: “Khi chúng ta thâm hụt thương mại 100 tỷ USD với một nước nào đó, chỉ việc ngừng buôn bán với nước đó- vậy là xong”

Tóm lại, hiện nay phần lớn quan điểm cho rằng các nhà lãnh đạo Mỹ trong quá khứ lẽ ra phải hành động sớm hơn nhiều, nhưng thà muộn còn hơn không bao giờ. Mặc dù sau hơn hai năm xung đột kinh tế leo thang, nhiều người trong số các thành viên hội đồng cố vấn của Trump ngày nay thừa nhận rằng chiến thắng có thể không dễ dàng như suy nghĩ ban đầu, nhưng hầu hết vẫn cho rằng chiến tranh thương mại mang lại lợi ích, là cần thiết và về lâu dài Mỹ sẽ thực sự "thắng lớn".

Bất chấp sự ủng hộ trên, các bằng chứng cụ thể của 27 tháng qua ít có sức thuyết phục rằng chiến tranh thương mại mang lại lợi ích. Khi thuế quan đã được áp dụng đối với hàng trăm tỷ đô la hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc, và với việc Trung Quốc thực hiện trả đũa lại như vậy, thì cái giá mà các công ty Mỹ và người tiêu dùng phải trả là rất lớn, và có thể gây ra hậu quả lâu dài.

Báo cáo tháng 8 của công ty tư vấn Trade Partnership có trụ sở đặt tại Mỹ ghi nhận, xuất khẩu hàng hóa của Hoa Kỳ đã tăng đều đặn từ tháng 10 năm 2016 đến cuối năm 2018, với mức tăng trung bình mỗi năm từ 120 tỷ đô la Mỹ đến 130 tỷ đô la Mỹ, trước khi giảm trở lại mức khoảng 120 tỷ đô la Mỹ trong một tháng.

Báo cáo cho biết, tính đến tháng 7 năm 2020, xuất khẩu hàng không vũ trụ đã giảm 49% và xuất khẩu dược phẩm giảm 15%. Điều thú vị là xuất khẩu sang Nhật Bản, Mexico và Canada giảm mạnh nhất, với mức giảm tương ứng là 26,3%, 16,7% và 10%. Chỉ có hai thị trường chứng kiến xuất khẩu tăng là Đức (10,2%) và Trung Quốc (3,9%).

Bởi vì tập trung vào xuất khẩu hàng hóa, các thành viên hội đồng cố vấn Trump không chú ý đến xuất khẩu dịch vụ tính từ đầu năm đến tháng 7/2020 đã giảm 20 tỷ đô la Mỹ, trong đó nguồn thu từ du lịch giảm 76%, và thu dịch vụ từ Trung Quốc giảm 43,5%.

Tariffs Hurt the Heartland - nhóm vận động hành lang về thương mại của Mỹ phàn nàn rằng, xuất khẩu của Mỹ bị ảnh hưởng bởi đòn trả đũa thuế quan, với mức sụt giảm đến 37% và không có dấu hiệu phục hồi ngay cả khi thuế quan gần đây đã được dỡ bỏ.

Như Ryan Hass và Abraham Denmark đã lưu ý trong một bài nghiên cứu hồi tháng 8 của Viện Brookings, cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung và thỏa thuận thương mại giai đoạn 1 “đã gây tổn hại đáng kể cho nền kinh tế Mỹ mà không giải quyết được những lo ngại kinh tế cơ bản – mục tiêu ban đầu của cuộc chiến”.

Hass và Denmark đặt câu hỏi, có phải chiến tranh thương mại đã khiến nền kinh tế phải trả giá bằng “hàng tỷ đô la bị về mặt giá trị, hàng trăm nghìn việc làm mất đi, sự đình trệ sản xuất ở Mỹ và những tác động tàn khốc đối với những người nông dân Mỹ”.

The Tax Foundation ước tính rằng Bộ Tài chính Mỹ đã thu được 80 tỷ USD kể từ khi cuộc chiến thuế quan bắt đầu, “một trong những đợt tăng thuế lớn nhất trong nhiều thập kỷ”, và sẽ tăng gấp đôi số tiền này nếu các mối đe dọa thuế quan được áp dụng. Vào tháng 9 năm 2009, Công ty Moody's Analytics ước tính 300.000 việc làm đã bị mất vì chiến tranh thương mại.

Vào cuối tháng 12, Bloomberg Economics ước tính cuộc chiến thương mại sẽ khiến nền kinh tế Mỹ thiệt hại khoảng 316 tỷ USD vào cuối năm 2020. Một báo cáo nghiên cứu gần đây từ Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York và Đại học Columbia đã chỉ ra rằng giá trị cổ phiếu của các công ty Mỹ bị mất đi 1,7 nghìn tỷ USD do thuế quan áp lên hàng nhập khẩu từ Trung Quốc.

Mới đây, phòng thương mại Mỹ báo cáo hơn một nửa trong số 50 bang của Mỹ đã phải chịu “thiệt hại cực kỳ nghiêm trọng” từ cuộc chiến thuế quan: “Nói một cách đơn giản, thuế quan là một loại thuế đánh vào người tiêu dùng và doanh nghiệp Mỹ. Thuế quan là cách tiếp cận sai lầm để giải quyết các hành vi thương mại không công bằng”.

Nếu đây là cái giá phải trả cho việc kiềm chế xuất khẩu của Trung Quốc, tạo ra việc làm mới ở Mỹ, hoặc buộc doanh nghiệp của Mỹ và các nước khác chuyển ra khỏi Trung Quốc, thì một số người cho rằng sự mất mát đó là đáng giá. Nhưng không có bằng chứng về bất kỳ kết quả nào như vậy.

Theo báo cáo của Statista, tổng thặng dư thương mại của Trung Quốc vẫn mạnh mẽ - chỉ giảm từ mức cao nhất 594 tỷ USD vào năm 2015 xuống mức khiêm tốn hơn 422 tỷ USD vào năm ngoái. Trong khi đó, thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc vẫn dậm chân ở mức khoảng 350 tỷ USD trong tổng thâm hụt thương mại 620 tỷ USD một năm của Mỹ.

Cho dù những lo ngại của Mỹ về tập quán thương mại và kinh tế của Trung Quốc là đúng, cuộc chiến thương mại vô ích và tốn kém của Trump đã đi sai hướng. Cuộc chiến đã diễn ra khốc liệt và dường như không thể có chiến thắng. Mỹ cần phải xem xét lại chiến lược của mình, nhưng ai sẽ có thể làm điều này?

Nguồn: SCMP

Từ khóa: nước Mỹ vĩ đại trở lại, doanh nghiệp Mỹ, thương mại, cuộc chiến, chiến lược