Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Trong lúc Tổng thống Trump xúc tiến việc cho ra đời một thỏa thuận thương mại với Nhật Bản, con đường để đạt được hiệp định thương mại chung sẽ chịu không ít thách thức (dù quan hệ giữa Thủ tướng Shinzo Abe và ông chủ Nhà Trắng đang rất nồng ấm). Nguyên nhân đến từ 3 yếu tố sau:

Đầu tiên, sản lượng ô tô nhập khẩu từ Nhật Bản vào thị trường Mỹ đang ở mức cao nhất trong vòng 1 thập niên qua.

Hai là, từ khi Tổng thống Trump rút Hoa Kỳ khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương - một Hiệp định với 12 quốc gia bao gồm Mỹ và Nhật Bản - ngay trong vài ngày đầu tiên trở thành ông chủ Nhà Trắng vào năm 2017, 11 nước thành viên còn lại đã cảm thấy đây là một cú tát đối với họ.

Ba là, xứ sở mặt trời mọc gần đây đã kết thúc đàm phán một hiệp định thương mại tự do với Liên minh châu Âu.

Khi mục đích chính của việc ra đời của TPP là nhằm cô lập Trung Quốc, thật mỉa mai là phiên bản 11 nước của Hiệp định này lại đang chĩa mũi nhọn vào Hoa Kỳ - một lời đáp trả trước thái độ tẩy chay những thỏa thuận đa phương của Tổng thống Trump.

Đầu tiên, cần nói đến việc nhập khẩu các phương tiện vận tải chạy bằng động cơ.

Theo số liệu thống kê mới nhất từ phía Hoa Kỳ (đến tháng 2/2019), giá trị nhập khẩu phương tiện vận tải chạy bằng động cơ từ xứ sở mặt trời vào Mỹ đã đạt mốc 6.58 tỷ đô la, giá trị cao nhất ghi nhận được từ thời điểm nhập khẩu từ Nhật đạt đỉnh vào năm 2008 (8.16 tỷ đô la).

Tổng thống Obama, đã để tuột cơ hội thông qua TPP tại Quốc hội nơi Đảng Cộng hòa đang chiếm thế đa số vào những ngày cuối cùng nắm cương vị người đứng đầu ngành hành pháp; cùng thời điểm đó, Đảng Dân chủ cũng đã thất bại trong việc tiếp tục duy trì quyền lực tại Nhà Trắng, và để rơi chiếc ghế Tổng thống vào tay ông Donald Trump, một đại diện từ Đảng Cộng hòa – người đang đẩy Hoa Kỳ khỏi vai trò lãnh đạo thế giới.

Tuy nhiên, vào năm 2008, nhập khẩu phương tiện vận tải mang động cơ từ Nhật Bản đã không thể đạt mức kỷ lục như kỳ vọng khi nền kinh tế thế giới bắt đầu chịu ảnh hưởng từ khủng hoảng từ cuối năm này. Hơn thế, khi kinh tế toàn cầu chững lại, nhập khẩu phương tiện từ xứ mặt trời mọc đã giảm còn 42% (2009) so với số liệu năm trước đó, mức thấp nhất kể từ năm 1997.

Vậy nhưng, hiện nay, cả Mỹ và thế giới đang dần lấy lại đà hồi phục, nhập khẩu các loại xe mang động cơ từ Nhật bản cũng tăng trở lại. Năm ngoái, lần đầu tiên tổng giá trị mặt hàng trên đạt giá trị tổng là 40 tỷ đô la.

Bên cạnh đó, dù phương tiên vận tải xuất khẩu từ xứ phù tang vào thị trường Mỹ giảm 2% trong 2 tháng đầu năm so với cùng kỳ năm trước, xu hướng tăng nhập khẩu đang dần trở lại.

Vấn đề Nhật cần quan tâm chính là: Phương tiện vận tải mang động cơ chiếm 29% tổng giá trị các mặt hàng xuất khẩu của nước này vào xứ cờ hoa.

Đây là lý do vì sao Tổng thống Trump liên tục đe dọa áp thuế lên các loại phương tiện do cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản chế tạo. Hoặc nói theo cách khác, những phương tiện vận tải có nguồn gốc từ đảo quốc phù tang. Sự thật là các hãng xe Nhật đang sản xuất phương tiện vận tải không những dưới danh nghĩa của mình mà còn tham gia vào dây chuyền chế tạo của những doanh nghiệp cùng ngành tại Canada, Mexico và tất nhiên tại lãnh thổ Mỹ. Vậy nhưng, Tổng thống Trump chẳng quan tâm gì đến bản chất của chuỗi cung ứng toàn cầu, theo cách nhìn của ông ta, việc tăng nhập khẩu sản phẩm nêu trên từ nền kinh tế số ba thế giới cần phải đặt lên bàn đàm phán.

Nhân tố thứ hai là: TPP không có Hoa Kỳ hay còn được gọi là Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Khi tên gọi của thỏa thuận mới vốn đã chẳng đã thuận miệng để gọi, CPTPP đang ảnh hưởng xấu đến những nhà xuất khẩu Hoa Kỳ. Quyết định rút khỏi TPP của Tổng thống Trump đã khiến hàng hóa của Mỹ nhập khẩu vào Nhật bản trở nên đắt đỏ; trong khi đó, các sản phẩm cùng loại từ Canada, Mexico, Chile và New Zealand và những quốc gia khác đang có lợi thế về giá do tác động từ giảm thuế khi được cung cấp tại thị trường xứ sở mặt trời mọc. Tất cả quốc gia vừa nêu đều quan tâm đến việc bán nông sản đến nền kinh tế số 3 thế giới.

Lấy rượu vang làm ví dụ, Úc có những loại rượu với chất lượng tốt; bang California – Hoa Kỳ và Chile cũng đang sản xuất các sản phẩm vang nổi tiếng. Tuy nhiên, trong khi rượu vang California phải chịu thuế 15% khi bán tại Nhật, sản phẩm cùng loại từ Chile không phải chịu thuế; trong tương lai sắp tới, vang nhập từ Úc cũng sẽ có mức thuế bẳng 0. Đây là sự thật cay đắng đối với doanh nghiệp xuất khẩu Hoa Kỳ.

Điều này đang tạo lợi thế cho Nhật Bản khi đàm phán.

Nhân tố thứ ba: Nhật và Liên minh châu Âu đã ký kết một hiệp định thương mại tự do. Lấy lại ví dụ nêu trên, cả Pháp, Tây Ban Nha, Đức và Ý đều không quá quan ngại về thuế khi rượu vang của họ nhập khẩu vào Nhật. Với mức thuế quan 15%, hàng cùng loại của Mỹ tại xứ sở mặt trời mọc vẫn trở nên đắt đỏ với người tiêu dùng. Phương tiện vận tải dùng động cơ xuất từ Mỹ đến xứ sở phù tang cũng có thể phải đối mặt với tình huống bất lợi về thuế quan tương tự khi phải cạnh tranh với sản phẩm cùng loại từ châu Âu.

Một lần nữa, đây là lợi thế cho Nhật trên bàn đàm phán

Hai lợi thế cuối vừa nêu có thể không có mấy trọng lượng trong hoạt động thương thảo giữa hai cường quốc giữa bối cảnh Mỹ là thị trường nhập khẩu lớn nhất hàng hóa từ Nhật và cũng là đối tác thương mại lớn thứ hai chỉ sau Trung Quốc.

Nguồn: Forbes

Từ khóa: Nhật, Hoa Kỳ, thương mại tự do, TPP