Lời hứa hão huyền của chủ nghĩa bảo hộ

toancauhoa29032018

Ngày này, phần lớn những lời chỉ trích nhắm đến toàn cầu hóa đều dựa trên những lập luận cho rằng quá trình này chỉ giúp làm giàu cho một số ít, và bỏ lại số đông ở phía sau. Những người đưa ra luận điểm này cũng thường tán thánh với tư tưởng loại bỏ hoàn toàn quá trình toàn cầu hóa. Điều này đặt ra mối đe dọa to lớn lên sự tồn vong của chương trình nghị sự quốc tế hiện tại.

Cũng dễ hiểu khi các nhà hoạch định chính sách phải cân nhắc lại vấn đề, do đón nhận nhiều ý kiến bất bình từ công chúng. Trong khi có một số ít người được hưởng lợi từ toàn cầu hóa, thì thu nhập của phần lớn các thành phần trong xã hội lại bị tổn hại – từ những người nông dân ở các quốc gia đang phát triển đến những người công nhân trong các khu công nghiệp sản xuất tại các nước phương Tây. Tuy nhiên, sự phân chia lợi ích không bình đẳng này thực chất không liên quan gì đến mô hình lý tưởng về toàn cầu hóa, chúng là hệ quả từ những phiên bản không hoàn chỉnh của toàn cầu hóa mà các nhà chính trị gia áp dụng trong nhiều thập kỷ qua. Đáng buồn thay, các chính phủ trên toàn thế giới ngày nay đang càng tập trung nhiều vào những mô hình ít hội nhập về kinh tế và chính trị hơn. Chúng giúp mang lại nhiều lợi ích trong ngắn hạn, nhưng trong dài hạn sẽ làm giảm tốc độ tăng trưởng, gia tăng tỷ lệ nghèo đói và gây ra nhiều bất ổn về chính trị và xã hội. Thay vì khắc phục những thiếu sót trước đây, xu hướng này sẽ chỉ làm trầm trọng hóa những mặt hạn chế của mô hình toàn cầu hóa.

Nếu thế giới tiếp tục đi theo con đường của chủ nghĩa biệt lập này, có 3 sự chuyển đổi quan trọng sẽ xảy ra.

Thứ nhất, khi các quốc gia trên thế giới ngày càng tự chia rẽ và cô lập, doanh nghiệp sẽ phải chuyển qua tập trung vào các mô hình kinh doanh địa phương thay vì áp dụng mô hình toàn cầu. Về bản chất, họ sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào các dòng vốn địa phương và khu vực – và không còn bị chi phối bởi những trung tâm tài chính hàng đầu như New York, Tokyo và London. Sự chuyển đổi này sẽ làm thay đổi đáng kể cách mà các doanh nghiệp tự huy động nguồn vốn, cách họ phân bổ chi phí và cách họ định hướng chiến lược tăng trưởng trong dài hạn. Họ sẽ bị mất dần khả năng tiếp cận nguồn vốn toàn cầu, dùng để tài trợ đầu tư và mở rộng kinh doanh – làm giảm cơ hội đầu tư và tạo việc làm tại các cộng đồng.

Thứ hai, thế giới sẽ trải qua tình trạng giảm phát trong ngắn hạn và sau đó là lạm phát trong dài hạn. Chúng ta đã bắt đầu chứng kiến tình trạng giảm phát. Chi phí năng lượng thấp, chi phí nhân công rẻ, và những đồng tiền mệnh giá thấp (thể hiện qua mức lãi vay thấp) là những dấu hiệu cho thấy thế giới đang bị giảm phát, mặc dù các yếu tố này gần đây đang có xu hướng tăng trở lại. Còn về hiện tượng lạm phát trong dài hạn, tình trạng lạm phát thấp kéo dài, bất chấp những cảnh báo về một đợt dốc thẳng đứng đã được đưa ra từ năm 2009, ngay sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Ngoài ra, sự nổi lên của các rào cản thuế quan và chủ nghĩa bảo hộ sẽ làm tăng giá hàng hóa nhập khẩu. Mặc dù tiền lương lao động sẽ được tăng lên khi nền kinh tế đóng cửa với việc di chuyển của lao động bị cản trở, giá cả hàng hóa tăng vẫn sẽ làm giảm giá trị thực của tiền lương.

Theo thống kê của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), trên thế giới hiện có gần 66 triệu người trong độ tuổi từ 18 tới 24 đang trong tình trạng thất nghiệp. Tình trạng mất cân bằng tỷ lệ người lao động phân bổ theo độ tuổi thường xuất hiện tại những quốc gia bị già hóa dân số như Nhật Bản và phương Tây. Trong khi đó, tại các quốc gia đang phát triển, thì người dân có độ tuổi dưới 25 lại chiếm gần 70% dân số. Một chính sách toàn cầu nhằm tối ưu hóa mức độ di cư sẽ giúp các doanh nghiệp có thể khai thác dễ dàng hơn thị trường người lao động và nhân tài trên toàn thế giới – và giúp ngăn chặn tình trạng lạm phát trong dài hạn.

Thứ ba, các chính phủ có khả năng sẽ tạo thêm nhiều ưu đãi cho các công ty quốc nội – những công ty này sẽ được hưởng các chính sách bảo hộ, miễn trừ thuế, và trợ giá - mang lại cho họ lợi thế cạnh tranh so với các doanh nghiệp nước ngoài tại thị trường nội địa. Điều này sẽ làm mất đi tính cạnh tranh trên thị trường, gây ra tình trạng kinh doanh độc quyền, còn các chính phủ sẽ là trọng tài quyết định kẻ thắng và người thua. Sau cùng, các doanh nghiệp sẽ có quyền chi phối giá thị trường, làm cho họ trở nên giàu hơn nhưng kinh doanh ít hiệu quả hơn, trong khi người tiêu dùng phải chịu thiệt hại.

Các chính sách công vẫn đang cản trở tiến trình cầu hóa, khiến nó không thể tạo ra một cơ hội thực sự để “mang lại lợi ích cho tất cả mọi người”. Ví dụ, các chính trị gia Mỹ đáng ra phải ủng hộ kế hoạch phân bổ những lợi ích trước đây thu được từ quá trình toàn cầu hóa cho tái đầu tư vào cơ sở hạ tầng, trường học, và đào tạo tay nghề, nhằm tạo ra một kỷ nguyên mới cho nền kinh tế. Thay vào đó, họ tiếp tục áp dụng chính sách cho vay lãi suất thấp cho tầng lớp trung lưu Mỹ, đặc biệt là để hỗ trợ người dân mua được nhà riêng. Những chương trình cho vay này khiến người ta lầm tưởng rằng đời sống của họ đã được cải thiện, kể cả khi tiền lương của họ đang bị giảm xuống và áp lực trả nợ tăng lên. Và trong khi các chính trị gia trên thế giới đáng ra phải nhượng bớt quyền lực cho các thể chế toàn cầu như Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), trong thực tế, vai trò của WTO vẫn đang bị thay thế bởi các chương trình nghị sự quốc gia, và do đó, khiến cho tổ chức này phải chật vật tìm cách áp dụng một chương trình nghị sự có thể mang lại lợi ích cho tất cả mọi người trên toàn thế giới.

Mặc dù các chính sách chủ nghĩa bảo hộ được đề xuất sẽ dễ dàng thu lại nhiều lợi ích trong ngắn hạn, chúng sẽ ảnh hưởng đến khả năng tăng trưởng dài hạn của các doanh nghiệp và các quốc gia. Nếu không được khắc phục, các chính sách này sẽ hủy hoại nền kinh tế thế giới, gây ra tình trạng bất ổn, xung đột xã hội, suy thoái chính quyền, và tạo ra tâm lý tuyệt vọng trên toàn cầu.

Nguồn: Time - HN

Từ khóa: toàn cầu hóa, chủ nghĩa bảo hộ, chủ nghĩa biệt lập, rào cản thuế quan, trợ giá, độc quyền, hội nhập