Ảnh hưởng của nỗi lo ngại thuế quan lên thị trường đậu nành

nongnghiep1705

Gần đây, Ông Soren Schroder - Giám đốc điều hành Công ty nông nghiệp Bunge cho biết Trung Quốc đã dừng nhập khẩu đậu nành Mỹ. Hành động này được xem là một kế hoạch được sắp đặt kỹ để tạo ra tổn hại thương mại cho người nông dân của Hoa Kỳ. Nhận định này được nêu ra sau gần một tháng khi Trung Quốc có kế hoạch áp thuế 25% lên đâu nành Mỹ.

Mặc dù hành động quay lưng với đậu nành Mỹ của Trung Quốc dường như là một phản ứng có tổ chức, nhưng nếu xem xét kỹ lưỡng, chúng ta sẽ thấy được một nguyên nhân hợp lý khác để giải thích cho cách cư xử của nước này - Nguyên lý “thế lưỡng nan của người tù” (prisoner’s dilemma), hoặc đại loại thế.

Mối đe dọa thuế quan

Sau khi Trung Quốc đưa Mỹ vào danh sách các nước có khả năng đối mặt với mức thuế 25% lên sản phẩm đậu nành vào đầu tháng Tư, ông Ken Morrison đã viết trên trang tài chính Morrison on the Markets rằng: “Đe dọa đánh thuế có tác động gần tương tự như đánh thuế”. Nói cách khác, người mua một mặt hàng có khả năng bị áp thuế trong tương lai sẽ cư xử như thể mức thuế đó đã có hiệu lực.

Để giải thích rõ hơn, ông Ken chia sẻ rằng các nhà máy nghiền đậu nành ở Trung Quốc rất cẩn trọng trong quản lý rủi ro. Ông ước tính, mức thuế nếu được áp dụng sẽ tăng thêm chi phí 100 USD trên mỗi tấn đậu nành nhập từ Hoa Kỳ, và hơn 5 triệu USD trên mỗi tàu hàng. Mặt khác, Trung Quốc có thể mua đậu nành từ các quốc gia khác như Brazil và Argentina, đắt hơn từ 0 - 15 USD mỗi tấn so với giá đậu nành Mỹ. Mức chênh lệnh này đã giảm so với mức 15 đến 30 USD/tấn trong tháng Tư.

Liệu người mua hàng ở Trung Quốc sẽ chọn cách mua đậu nành của các quốc gia ngoài Hoa Kỳ với một mức giá cao hơn đôi chút, hay tiếp tục mua đậu nành từ Mỹ và chấp nhận đối mặt với rủi ro thuế quan lớn hơn?

Lo ngại đe dọa đánh thuế trở thành hiện thực không phải là không có lý, khi Trung Quốc vừa đánh thuế nhập khẩu 179% lên sản phẩm cao lương nhập khẩu vào cuối tháng Tư vừa qua. Hai chuyến tàu chở cao lương của Mỹ đến Trung Quốc đã từng phải ngậm ngùi quay về và tìm người mua mới.

Thế lưỡng nan

Hãy cùng nhìn lại ví dụ về lý thuyết trò chơi kinh điển - thế lưỡng nam của người tù. Đối với 2 tù nhân được hỏi cung riêng biệt, hình phạt họ nhận được phụ thuộc vào (1) quyết định của chính người tù đó - giữ im lặng hay phản bội người tù kia - và (2) quyết định của người tù còn lại. Cuối cùng, mỗi người phải cân nhắc giữa những cái giá phải trả của từng trường hợp và khả năng người kia sẽ phản bội họ.

Tương tự, người mua đậu nành ở Trung Quốc cũng đối diện với thế lưỡng nan. Hiện nay, ho có thể mua đậu nành Mỹ với giá rẻ hơn nhưng có khả năng trong tương lai phải chịu thuế đáng kể. Ngược lại, họ cũng có thể mua đậu nành của một nước khác với giá đắt hơn một chút và tránh được rủi ro thuế.

Theo nhận xét của ông Schroder, dựa trên tâm lý hành vi, có vẻ như nhà nhập khẩu đậu nành ở Trung Quốc tin rằng có rủi ro về thuế đậu nành đang hiện hữu. Hơn thế nữa, đậu nành Mỹ không đủ rẻ hơn đậu nành của các nước khác để bù đắp cho rủi ro thuế quan.

Kết luận

Cuối cùng, câu hỏi xác đáng nhất về thuế quan, và cả mối lo ngại về thuế quan, là điều gì sẽ xảy đến cho ngành xuất khẩu nông sản Mỹ trong năm hay mười năm tiếp theo? Một vài nhân tố sẽ có tác động tới xuất khẩu trong dài hạn, bao gồm môi trường thương mại hiện nay. Ngày nay, nhà nhập khẩu đậu nành ở Trung Quốc đối diện với thế lưỡng nan khi mà mối lo ngại về thuế quan tác động đến họ mỗi ngày. Trong vài tuần vừa qua, thế cục này đã dẫn tới việc hủy bỏ nhiều hợp đồng và gây giảm sút lượng đậu nành Hoa Kỳ nhập khẩu vào Trung Quốc.

Nguồn: Forbes - KDu

Từ khóa: Trung Quốc, Mỹ, chiến tranh thương mại, đậu nành, thuế quan