Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Trong những thập niên gần đây, tốc độ mở rộng nhanh chóng của các nước Châu Á như Trung Quốc và Ấn Độ đã giúp hàng triệu người thoát khỏi cảnh nghèo đói.

Tuy nhiên, tình trạng phân bổ thu nhập ngày càng xấu đi, và vấn đề bất bình đẳng thu nhập đang trở nên nghiêm trọng hơn ở các nước Châu Á, so với những nền kinh tế đã phát triển ở phương Tây.

Từ năm 1990 đến năm 2012, Hệ số Gini - một công cụ dùng để đo lường sự bất bình đẳng trong phân phối thu nhập (sau thuế) - đã tăng đáng kể ở Trung Quốc, từ 0.37 đến 0.51 (hệ số bằng 0 biểu diễn sự bình đẳng thu nhập một cách tuyệt đối và hệ số bằng 1 biểu diễn sự bất bình đẳng tuyệt đối). Chỉ số này cũng đã tăng tại Ấn Độ, từ 0.43 đến 0.48. Thậm chí, 4 quốc gia được mệnh danh là tứ hổ Châu Á- Hồng Kông, Singapore, Hàn Quốc và Đài Loan - dù  từng tăng trưởng một cách bình đẳng nhưng, hiện tại lại phải đối mặt với tốc độ ngày càng tăng của tình trạng bất bình đẳng này. Điển hình là ở Hàn Quốc, tỷ trọng phân phối thu nhập của 10% những người có thu nhập cao nhất quốc gia này đã tăng từ 29% vào năm 1995 đến 45% vào năm 2013.

Có hai yếu tố đã đồng thời tác động đến sự tăng trưởng kinh tế khu vực Châu Á cũng như thúc đẩy xu hướng ngày càng tăng của bất bình đẳng trong những thập niên gần đây, bao gồm: sự toàn cầu hóa không được kiểm soát và tiến bộ đột phá trong công nghệ. Bên canh đó, hoạt động mở cửa biên giới ngày càng tăng đã giúp các doanh nghiệp có thể dễ dàng tìm kiếm những khu vực có chi phí thấp nhất để tiến hành công việc kinh doanh của mình. Cụ thể, khi Trung Quốc gia nhập vào các thị trường toàn cầu, quốc gia này đã đồng thời làm tăng sức ép lên tiền lương của lao động tay nghề thấp ở những nơi khác.

Cùng lúc đó, sự xuất hiện của các ngành công nghệ mới đã làm tăng nhu cầu đối với lao động có tay nghề, trong khi giảm đi yêu cầu đối với những đối tượng có kỹ năng thấp hơn - đây là một xu hướng có khả năng làm tăng khoảng cách thu nhập giữa lao động có và không có tay nghề. Bên cạnh đó, các chủ đầu tư cũng có thể thu lợi từ những tiến bộ kỹ thuật.   Nói một cách ngắn gọn, Angus Deaton, một nhân vật từng đạt giải Nobel, đã nhận định rằng, tuy toàn cầu hóa tạo cơ hội việc làm mới cho hàng triệu dân trên thế giới, nó cũng khiến một lượng lớn lao động rơi vào tình trạng mức lương trì trệ, thất nghiệp và bất ổn kinh tế. Có thể thấy, toàn cầu hóa và đổi mới công nghệ đã làm tăng khoảng cách giữa người giàu và người nghèo. 

Tình hình càng trở nên nghiêm trọng hơn khi bất bình đẳng về thu nhập thường đi đôi với bất bình đẳng về cơ hội. Trong một môi trường kinh tế và giáo dục hạn hẹp, những người trẻ có tài năng nhưng xuất thân từ những môi trường xấu, cuối cùng vẫn không được trọng dụng. Khi bất bình đẳng vượt khỏi tầm kiểm soát, nó có thể khơi dậy những bất đồng đối với các chính sách tăng trưởng kinh tế, làm giảm liên kết xã hội cũng như tạo ra bất ổn chính trị.  

Do đó, để ngăn chặn tình trạng này, các quốc gia Châu Á cần thay đổi các chính sách của mình, họ cần đảm bảo tạo ra cơ hội cho tầng lớp thanh thiếu niên, dù họ xuất thân từ bất kể môi trường nào, để có thể làm tăng độ dốc của bậc thang thu nhập. Các cơ chế thị trường không đủ khả năng để thực hiện nhiệm vụ này. Vì thế, phía chính phủ các nước cần kịp thời bổ sung các chính sách tăng trưởng kinh tế với những điều khoản có thể đảm bảo rằng lợi ích đạt được sẽ được chia sẽ một cách bình đẳng và minh bạch hơn trước.

Các biện pháp giải quyết bất bình đẳng trong phân phối thu nhập

Để chắc chắn hơn, một vài chính phủ ở Châu Á đang nổ lực giải quyết sự bất bình đẳng bằng các chính sách tiến bộ về tái phân bổ thu nhập.Ví dụ, chính quyền Hàn Quốc tuyên bố trong năm sau sẽ tăng mức lương tối thiểu thêm 16.4%, lên thành 7,530 won/giờ (tương đương 6.70 USD), và trước năm 2020, mức lương sẽ tăng thêm 55% so với hiện tại. Quốc gia này cũng sẽ tiến hành tăng tỷ lệ áp thuế đối với các công ty cũng như cá nhân có thu nhập cao nhất.

Tuy nhiên, mặc dù những giải pháp này nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ cộng đồng, nhưng biện pháp tăng thuế rốt cuộc sẽ gây ra những tổn thương đến nền kinh tế, do làm giảm các khoản đầu tư kinh doanh, cản trở hoạt động tạo việc làm. Thực tế, nguyên tắc đầu tiên để chống lại bất bình đẳng ở thời điểm hiện tại chính là việc nhận thức rằng những chính sách bình quân cơ bản nhất không phải là một giải pháp vĩnh viễn - và thực tế có thể để lại những hệ quả và bất lợi lâu dài. Chúng ta có thể lấy trường hợp của chính phủ Venezuela vào cuối những năm 90 làm ví dụ. Quốc gia này đã thực hiện các chính sách tái phân bổ theo chủ nghĩa dân túy, không quan tâm đến vấn đề thiếu tính cạnh tranh và việc phụ thuộc quá nhiều vào ngành công nghiệp dầu mỏ của nền kinh tế. Lựa chọn này đã đẩy nền kinh tế của quốc gia đến bờ vực phá sản, và gây ra tình trạng bất ổn về chính trị và xã hội trên quy mô lớn. Cuộc khủng hoảng ở Venezuela chính là lời cảnh báo dành cho tất cả chúng ta.

Cách tốt nhất để duy trì cả 2 yếu tố tăng trưởng và bình đẳng chính là phát triển nguồn nhân lực một cách hiệu quả, đây không chỉ là nhân tố góp phần nâng cao lợi nhuận ở thời điểm hiện tại, nó còn đảm bảo tạo ra tính linh hoạt cho các thế hệ trong tương lai. Điều này đòi hỏi khu vực phải nâng cao chất lượng hệ thống an sinh xã hội và các chương trình chuyển giao thuế tái phân bổ, cũng như tiếp cận với giáo dục có chất lượng cho tất cả mọi người.

Tin vui là nhiều nền kinh tế Đông Á đã đầu tư khá nhiều cho giáo dục công cộng, nhằm mở rộng cơ hội cho tất cả các nhóm dân số. Tuy nhiên, họ cần phải làm nhiều hơn nữa

Các nước Châu Á cũng cần nâng cao chất lượng giáo dục bậc đại học, thiết lập lại chương trình giảng dạy để chắc chắn rằng giới trẻ đang tiếp nhận những kiến thức và kỹ năng cần thiết, để có thể sẵn sàng bước vào thị trường lao động. Đồng thời, thị trường lao động cần phải trở nên hiệu quả và linh động hơn, để người lao động có thể tiếp nhận những công việc phù hợp và được trả công một cách xứng đáng. Khi mà công nghệ không ngừng biến đổi nền kinh tế, quá trình giáo dục và đào tạo suốt đời trở thành điều kiện cần thiết để người lao động có khả năng bắt kịp với công việc. 

Việc khuyến khích nữ giới tham gia vào hoạt động giáo dục và kinh tế cũng là một vấn đề quan trọng. Ngoài ra, chính phủ cần tạo ra một môi trường có thể thúc đẩy các doanh nghiệp nhỏ khởi nghiệp. Và dĩ nhiên, họ nên tiếp tục duy trì các chính sách tăng trưởng kinh tế để tạo ra nhiều việc làm hơn và giảm nạn thất nghiệp, cũng như loại bỏ các rào cản đối với hoạt động thương mại hoặc đổi mới.

Trong môi trường chính trị như hiện nay, xu hướng chống lại toàn cầu hóa và khuyến khích các chính sách tái phân bổ theo chủ nghĩa dân túy đang ngày càng phát triển, và xu hướng này có thể sẽ gây hại nhiều hơn có lợi. Các nhà lãnh đạo Châu Á cần phải làm tốt hơn nếu họ muốn thực hiện lời hứa “tạo ra sự tăng trưởng một cách bình đẳng”.

Nguồn: economia.icaew.com/TH

Từ khóa: Bất bình đẳng, thu nhập, châu Á, giáo dục, kinh tế