Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Các quan chức Mỹ, Canada và Mexico đang tiến hành tái đàm phán hiệp định NAFTA tại thành phố thủ đô của Mexico. Hiệp định này sẽ tạo ra tác động sâu sắc lên nền kinh tế của cả ba quốc gia. Trung Quôc cũng đang theo dõi sát sao hiệp định này.

Nếu các nhà đàm phán không thể đạt được một tiếng nói chung trong những điều khoản then chốt của hiệp ước thương mại 23 năm tuổi này, NAFTA sẽ có nguy cơ bị chấm dứt. Hiệp định NAFTA đã từng thúc đẩy mạnh mẽ giá trị hoạt động thương mại giữa ba nước thành viên - từ 290 tỷ USD trong năm 1993 lên thành 1,1 nghìn tỷ USD trong năm 2016.

Nếu NAFTA bị xóa bỏ, những đối thủ nước ngoài đang dòm ngó sẽ nhanh chóng nhập cuộc. Họ thậm chí sẽ mời gọi nhiều hơn các nhà sản xuất ở Bắc Mỹ chuyển cơ sở sản xuất ra nước ngoài, để giảm chi phí kinh doanh.

Nỗ lực của chính quyền Trump là đáng khen ngợi, khi mà họ đang cố khôi phục lại các ngành sản xuất nội địa. Tuy nhiên, việc rút khỏi NAFTA chỉ càng khiến cho các doanh nghiệp mau chóng chạy khỏi Hoa Kỳ, bởi vì một rào cản thuế mới sẽ bao trùm lên toàn khu vực Bắc Mỹ, khiến cho chi phí kinh doanh tăng cao. Người tiêu dùng cũng sẽ chịu thiệt hại, vì giá sản phẩm tăng do phải gánh thêm thuế.

Hai ngành công nghiệp sản xuất ô tô và vận tải đường sắt của Mỹ đang rung lên những hồi chuông báo động. Thông qua việc phân tích tác động của NAFTA lên hai ngành này, chúng ta có thể nhìn thấy những gì sẽ xảy ra với nền kinh tế nước Mỹ nếu NAFTA không may bị xóa bỏ.

Ngành sản xuất ô tô giúp tạo ra hơn 7 triệu việc làm cho nước Mỹ. Và ngành vận tải đường sắt, chuyên dùng để vận chuyển xe ô tô và các phụ tùng, cũng giúp tạo ra khoảng 1,5 triệu việc làm cho người dân. Thay vì đem lại những việc làm mới, nhiều công việc cũ thậm chí sẽ có nguy cơ biến mất khi mà lục địa Bắc Mỹ không còn hiệp định NAFTA.

Bất cập trong quy tắc xuất xứ

Một chủ đề đang nóng trong tiến trình tái đàm phán NAFTA chính là các quy tắc quản lý xuất xứ cho xe ô tô. Chính quyền Trump đã đề xuất tăng tỷ lệ nội địa hóa đối với ôtô sản xuất và tiêu thụ ở Bắc Mỹ từ 62,5% lên 85%. Tỷ lệ linh kiện tối thiểu phải được sản xuất tại Mỹ trong sản phẩm ô tô Bắc Mỹ là 50%.

Trump đang cố gắng biến đề xuất này thành hiện thực, bất chấp một thực tế là 12,2 triệu xe ô tô đã được sản xuất tại Mỹ chỉ trong năm 2016 – nhiều hơn 1 triệu xe so với lượng xe ô tô sản xuất trong năm 1993, trước khi NAFTA có hiệu lực. Bên cạnh đó, tỷ lệ phụ tùng Mỹ trong xe hơi sản xuất ở Mexico và Canada cũng cao hơn rất nhiều so với những chiếc xe được sản xuất bên ngoài khu vực NAFTA.

Năm 2015, các công ty Mỹ xuất khẩu hơn 30 triệu USD linh kiện ô tô đến Canada, và hơn 29 triệu USD linh kiện đến Mexico.

Thành tựu của ngành sản xuất ô tô Mỹ là kết quả từ những nỗ lực mang tầm quốc tế, với một chuỗi cung ứng lan rộng ra toàn cầu. Năng lực cạnh tranh của ngành này phụ thuộc chặt chẽ vào chuỗi cung ứng tích hợp trong khu vực NAFTA, nơi mà các linh kiện ô tô thường được vận chuyển bằng đường tàu lửa qua lại biên giới Canada và Mexico mà không phải đóng thuế hải quan, và chu trình này lập đi lập lại khoảng 8 lần trước khi một chiếc xe thành phẩm được ra đời.

Kể cả khi Canada và Mexico chấp thuận những đề nghị từ phía Mỹ –  dù trong thực tế là các nhà đàm phán của hai nước này cam kết sẽ không chấp nhận điều đó – thì nguyên tắc chứng nhận xuất xứ mới của chính quyền Trump chỉ làm cho việc vận chuyển ô tô và linh kiện diễn ra khó khăn hơn, bất kể là hoạt động đó diễn ra bên trong nước Mỹ hay với Mexico và Canada.

Các chuyên gia thừa nhận rằng, những tranh chấp xung quanh vấn đề xuất xứ linh kiện ô tô có thể khiến cho hiệp định NAFTA bị đổ vỡ. Hệ quả là người mua xe ở Mỹ sẽ phải gánh chịu thêm mức thuế 2,5%, tương đương tiền thuế phải trả thêm trung bình là 850 USD cho mỗi chiếc xe đối với dòng xe dưới 7 chỗ được sản xuất và nhập khẩu từ Canada và Mexico.

Mức thuế mới này sẽ đẩy các nhà sản xuất ô tô chuyển cơ sơ sản xuất ra bên ngoài khu vực Bắc Mỹ. Nó cũng khiến cho xe hơi sản xuất tại Mexico và Canada có tính cạnh tranh cao hơn trên thị trường toàn cầu so với xe hơi sản xuất tại Mỹ. Và cũng trong bối cảnh đó, doanh nghiệp Mỹ sẽ bị giảm khả năng cạnh tranh so với các công ty ở Châu Á và Châu Âu.

Việc chấm dứt NAFTA cũng có thể tạo ra những tác động tiêu cực lan tỏa đến người tiêu dùng Mỹ, ngành sản xuất ô tô, lĩnh vực vận tải đường sắt và các cơ sở sản xuất ở Mỹ. Mặc dù mục đích của tái đàm phán NAFTA là nhằm vực dậy hoạt động sản xuất ở Mỹ, người ta tin rằng những đòi hỏi của Trump sẽ chỉ tạo ra tác động ngược lại, đặt biệt là gây ảnh hưởng lên ngành sản xuất ô tô Mỹ.

Quan hệ cộng sinh giữa hai ngành công nghiệp sản xuất xe hơi và vận tải đường sắt – vốn là trọng tâm của nền kinh tế Mỹ - là lý do tại sao chính quyên Trump cần phải suy nghĩ thật thấu đáo và có những bước đi thận trọng trong vấn đề đàm phán NAFTA. Các chuỗi cung ứng hiện tại đã được thiết lập vững chắc và không thể bị đảo lộn một cách dễ dàng.

Chính quyền Trump cũng có phần đúng khi cho rằng NAFTA cần được hiện đại hóa, nhằm mục tiêu nâng cao sức cạnh tranh toàn cầu cho doanh nghiệp Mỹ. Tuy nhiên, việc xóa bỏ lợi thế cạnh tranh trong hai ngành công nghiệp trọng điểm, và khiến dòng chảy việc làm chuyển hướng ra nước ngoài không phải là cách đúng đắn để đạt được mục tiêu đó.  

Nguồn: Fox News – HN

Từ khóa: xuất xứ, xe hơi, NAFTA, đàm phán, linh kiện, thương mại