Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Tổng thống Donald Trump tuần trước đã thẳng thừng ngăn chặn thương vụ thâu tóm của nhà đầu tư Trung Quốc với một công ty sản xuất bán dẫn Mỹ. Động thái này cho thấy chính quyền Mỹ sẽ tăng cường kiểm soát hoạt động đầu tư của Trung Quốc vào các công ty công nghệ Mỹ.

Tháng 11 năm ngoái, công ty sản xuất chip Lattice Semiconductor thông báo bán cổ phần cho công ty tư nhân Canyon Bridge Capital Partners (có vốn của Trung Quốc), với giá 1,3 tỉ đô la Mỹ. Thỏa thuận này lập tức bị giám sát bởi Ủy ban Đầu tư nước ngoài Mỹ (CFIUS), một cơ quan liên ngành được thành lập để xem xét những thương vụ mua lại các công ty Mỹ.

Mặc dù quá trình xem xét diễn ra một cách bí mật, song đầu tháng 9 vừa qua, Lattice tiết lộ CFIUS sẽ đề nghị Tổng thống Mỹ ngăn chặn thỏa thuận trên vì cho rằng nó ảnh hưởng đến an ninh quốc gia.

Trong một động thái bất ngờ, Lattice đã chủ động kiến nghị trực tiếp lên Tổng thống D.Trump. Công ty hứa sẽ đưa ra các biện pháp để giải quyết bất kỳ mối quan ngại nào đối với an ninh quốc gia Mỹ.

Song đề xuất này không thuyết phục được chính quyền. Bộ trưởng Tài chính Steven Mnuchin, Chủ tịch CFIUS, cho rằng giao dịch này gây nguy hiểm cho an ninh quốc gia mà không thể giải quyết bằng cách làm giảm nhẹ nguy cơ.

Trong thông báo của mình tuần trước, Nhà Trắng giải thích, Tổng thống ngăn cản vụ mua bán vì Chính phủ Mỹ có sử dụng các sản phẩm của công ty Lattice. Nhà Trắng cũng nói thẳng lo ngại về mối quan hệ thân thiết của “người mua” với chính quyền Bắc Kinh. Theo Nhà Trắng, chủ đầu tư bao gồm Tổng công ty Đầu tư Mạo hiểm Trung Quốc, được nhà nước hỗ trợ vốn.

Gao Feng, phát ngôn viên của Bộ Thương mại Trung Quốc, đã phản đối quyết định của Mỹ, cho rằng các nước không nên sử dụng “chiêu bài an ninh” để thúc đẩy chủ nghĩa bảo hộ.

Bất chấp phản ứng đó, quyết định trên của Tổng thống Mỹ là tín hiệu báo trước những rắc rối đối với các giao dịch tương tự của Trung Quốc. CFIUS hiện cũng đang xem xét đề xuất mua hãng thanh toán điện tử MoneyGram International của công ty tài chính Ant Financial, chi nhánh của tập đoàn công nghệ khổng lồ Alibaba (Trung Quốc).

Các thương vụ mua bán của Trung Quốc ở Mỹ đã tăng lên trong những năm gần đây, khi các công ty giàu có muốn tìm kiếm đối tác nước ngoài để đa dạng hóa và thúc đẩy tăng trưởng. Theo công ty nghiên cứu Rhodium Group, năm ngoái đầu tư của Trung Quốc vào Mỹ đạt 46 tỉ đô la Mỹ, tăng gấp 3 lần so với năm 2015.

Dòng tiền của Trung Quốc đổ vào Mỹ đã gây ra những lo ngại về việc chính quyền Bắc Kinh hỗ trợ vốn và điều khiển các công ty hướng đến những ngành công nghiệp nhạy cảm như công nghệ.

Từ khi còn vận động tranh cử, ông D.Trump đã sử dụng những lời lẽ khá khắc nghiệt khi nói về các hoạt động đầu tư và thương mại của Trung Quốc. Ông cho rằng, Trung Quốc đã lấy đi nhiều việc làm của người Mỹ. Sau khi nắm quyền, Tổng thống D. Trump cũng cố gắng tìm kiếm chính sách kinh tế cứng rắn đối với Bắc Kinh.

Tháng 8 vừa qua, Nhà Trắng đã mở cuộc điều tra về những cáo buộc cho rằng Trung Quốc vi phạm sở hữu trí tuệ. Tổng thống D. Trump cũng yêu cầu các cơ quan chức năng báo cáo về ngành công nghiệp thép, lĩnh vực mà Trung Quốc đang chiếm ưu thế.

Và lần này, bằng cách chặn hợp đồng mua công ty sản xuất chip Lattice, Tổng thống đã hướng trực tiếp vào chính sách công nghiệp của Bắc Kinh.

Khi Trung Quốc nỗ lực vươn ra phạm vi toàn cầu và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, chính phủ nước này muốn trở thành một lực lượng chi phối trong các ngành công nghiệp mũi nhọn. Bắc Kinh đã đưa ra một kế hoạch đầy tham vọng gọi là Chương trình “Xuất xứ Trung Quốc 2025” (Made in China 2025) nhằm tạo ra những “gã khổng lồ” về công nghệ trong nước, cạnh tranh với các đối thủ của Mỹ. Chương trình này cung cấp nhiều hỗ trợ và các khoản vay giá rẻ đối với vài ngành công nghiệp định hướng.

Chất bán dẫn là một trong những lĩnh vực trọng tâm của kế hoạch này. Khi Trung Quốc chuyển sang xây dựng và chế tạo các con chip, các nhà đầu tư tìm cách mua lại các nhà sản xuất chip ở nước ngoài và hợp tác với các công ty công nghệ phương Tây.

Vụ mua bán công ty Lattice Semiconductor không nằm ngoài tham vọng đó. Các nhà quan sát cho rằng, câu trả lời của Tổng thống Mỹ D.Trump trong vụ mua bán công ty Lattice là một bài kiểm tra về mối quan hệ kinh tế với Trung Quốc.

Derek M. Scissors, học giả tại Viện Doanh nghiệp Mỹ, người chuyên nghiên cứu đầu tư của Trung Quốc vào Mỹ, nhận định đây là một “thông điệp chính trị” của Mỹ. “Họ có thể để thương vụ mua bán này chết âm thầm, nhưng họ lại muốn khai tử nó một cách ầm ĩ”, ông nói với tờ The New York Times. 

Nguồn: Thời báo Kinh tế Sài Gòn

Từ khóa: bài kiểm tra, quan hệ thương mại, Mỹ, Trung