Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Nền kinh tế toàn cầu ngày càng chịu sự chi phối bởi các cường quốc mới nổi của Nhóm G20. Trong hai thập kỷ qua, những quốc gia này đã hội nhập nhiều hơn với thị trường toàn cầu và đang tạo ra “sự lan tỏa” kinh tế lớn hơn tới phần còn lại của thế giới.

Vào thời điểm triển vọng tăng trưởng đang suy yếu ở Trung Quốc và một số thị trường mới nổi lớn khác, điều quan trọng đối với các nhà hoạch định chính sách - cả ở các thị trường mới nổi G20 và những quốc gia có thể bị ảnh hưởng - là phải hiểu được cách thức sự suy thoái có thể lan truyền khắp nền kinh tế toàn cầu.

Tác động lan tỏa từ những cú sốc kinh tế tại các thị trường mới nổi G20 đã gia tăng trong hai thập kỷ qua và hiện có thể so sánh với tác động đến từ khủng hoảng tại các quốc gia công nghiệp phát triển, như những gì được trình bày chi tiết trong chương phân tích của báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới tháng 4 năm 2024. Nhóm tác giả cũng xem xét cách thức những cú sốc đã nêu có thể tác động tới cộng đồng doanh nghiệp và ngành công nghiệp ở những quốc gia khác nhau thông qua hoạt động thương mại.

Các tác động lan tỏa lớn nhất đến từ Trung Quốc và đây là nguyên nhân chính đối với sự khác biệt trong sản lượng công nghiệp của các thị trường mới nổi cũng như những biến động tại Hoa Kỳ. Nhưng các thị trường mới nổi khác của G20 – như Ấn Độ, Brazil, Nga và Mexico – cũng đóng một vai trò quan trọng trong hoạt động kinh tế của các nước láng giềng.

Nhóm tác giả sử dụng mô hình thương mại đa ngành đa quốc gia, cho ra kết quả là sự suy giảm năng suất ở các thị trường mới nổi G20 có thể làm giảm sản lượng toàn cầu gấp ba lần so với trường hợp năm 2000.

Tác động lan tỏa từ hoạt động công nghiệp

Kể từ khi Trung Quốc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới vào năm 2001, các thị trường mới nổi G20 đã tăng gấp đôi thị phần trong hoạt động thương mại và thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài cũng như chiếm 1/3 GDP toàn cầu. Các quốc gia đã nêu đã trở thành những nhà nhập khẩu lớn các sản phẩm chế tạo, đồng thời xuất khẩu nhiều hàng hóa trung gian, đặc biệt là trong lĩnh vực sản xuất và khai thác mỏ.

Bên cạnh đó, khi những quốc gia nêu trên ngày càng hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, sự phát triển ở các thị trường mới nổi G20 có thể có tác động lớn hơn đến cộng đồng doanh nghiệp ở nước ngoài.

Một số dấu hiệu tăng trưởng tích cực có thể thúc đẩy doanh thu của các công ty nước ngoài trong các lĩnh vực như thiết bị điện, máy móc và sản phẩm kim loại vốn phụ thuộc nhiều hơn vào nhu cầu từ các thị trường mới nổi G20. Tăng trưởng nhanh hơn ở các thị trường mới nổi—như Indonesia và Thổ Nhĩ Kỳ—cũng có thể hỗ trợ các doanh nghiệp nước ngoài trong những lĩnh vực phụ thuộc nhiều vào nguyên liệu đầu vào giá rẻ.

Tuy nhiên, sự tăng trưởng nhanh ở các thị trường mới nổi cũng có nghĩa là các nước này sẽ mở rộng năng lực sản xuất và xuất khẩu hàng hóa cạnh tranh trực tiếp với hàng hóa do các doanh nghiệp nội địa nước ngoài sản xuất. Việc cạnh tranh với hàng nhập khẩu từ các quốc gia có mức lương thấp như Trung Quốc và Mexico, dường như đang trở nên gay gắt hơn trong các lĩnh vực phụ thuộc nhiều vào các nhà cung cấp nước ngoài - ví dụ như dệt may và hóa chất.

Do đó, không có gì ngạc nhiên khi những cú sốc ở các thị trường mới nổi G20 cũng có thể gây ra tác động đáng kể đến hoạt động kinh tế giữa các quốc gia và khu vực.

Phân tích mô hình của nhóm tác giả cho thấy hầu hết các lĩnh vực trong nền kinh tế thế giới sẽ bị thu hẹp trước tình trạng năng suất sụt giảm trên diện rộng, đặc biệt là ở châu Á. Tuy nhiên, tác động sẽ không đồng đều, đặc biệt nếu sự suy giảm tập trung ở các lĩnh vực được tích hợp trong chuỗi giá trị toàn cầu. Trong trường hợp đó, hầu hết các lĩnh vực sản xuất ở phần còn lại của thế giới sẽ được mở rộng - đặc biệt là dệt may, kim loại và điện tử - khi các công ty tận dụng nguồn cung sụt giảm tại những thị trường mới nổi G20.

Việc làm tại những quốc gia chịu ảnh hưởng bởi tác động lan tỏa nêu trên cũng sẽ có sự điều chỉnh. Cú sốc năng suất ở các thị trường mới nổi G20 có thể dẫn đến tình trạng mất việc làm trong cùng lĩnh vực do cạnh tranh gia tăng, trong khi tác động lan tỏa từ tình trạng đã nêu thông qua chuỗi giá trị toàn cầu có xu hướng mở ra nhiều cơ hội việc làm hơn.

Trách nhiệm lớn hơn

Các thị trường mới nổi G20 – đặc biệt, nhưng không chỉ bao gồm Trung Quốc – tiếp tục cho thấy sự hiện diện của họ được coi là nguồn lực quan trọng tạo ra hiệu ứng lan tỏa toàn cầu và khu vực.

Tác động tiêu cực từ tốc độ tăng trưởng chậm lại của các thị trường mới nổi G20, đặc biệt là sau những cú sốc từ phía nguồn cung, có thể gây nguy cơ khiến lạm phát giảm ở các nền kinh tế phát triển. Bên cạnh đó, tác động lan tỏa có thể lớn hơn tại các thị trường mới nổi cũng như các nền kinh tế đang phát triển khác, khiến tăng trưởng và thu nhập gặp rủi ro.

Sự suy thoái ở Trung Quốc, với vai trò là một cường quốc sản xuất và có mức độ hội nhập cao, có thể gây ra những tác động nghiêm trọng đáng kể. Tuy nhiên, trong bối cảnh tất cả thị trường mới nổi G20 có vai trò ngày càng tăng trong nền kinh tế thế giới, những thị trường khác có thể giúp hỗ trợ hệ thống kinh tế toàn cầu. Sự tăng trưởng hợp lý ở các quốc gia này có thể tạo ra tác động tích cực lan tỏa, thúc đẩy tăng trưởng chung thêm nửa điểm phần trăm.

Quá trình tái phân bổ hoạt động và việc làm giữa các doanh nghiệp và ngành công nghiệp do tác động từ các thị trường mới nổi G20 có thể gây tốn kém nhưng cũng tạo ra những cơ hội mới. Cải cách cơ cấu, đặc biệt là về thị trường lao động và hệ thống quy định kinh doanh, có thể giúp các ngành được hưởng lợi nhiều nhất từ việc tái phân bổ. Tuy nhiên, những nhà hoạch định chính sách cũng nên triển khai hệ thống chính sách hướng đến tính toàn diện —bao gồm hỗ trợ tài chính có mục tiêu - nhằm tạo điều kiện tái phân bổ lao động giữa các ngành và giảm thiểu mọi tác động phân bổ có hại của tác động nêu trên.

Khi sức mạnh kinh tế toàn cầu tiếp tục thay đổi, hợp tác đa phương hiệu quả và phối hợp chính sách quốc tế nhằm quản lý tác động lan tỏa và giảm thiểu rủi ro phân tán—bao gồm cả việc tăng cường mạng lưới an toàn tài chính toàn cầu—vẫn là ưu tiên hàng đầu.

Nguồn: IMF

Từ khóa: Trung Quốc, G20, công nghiệp, tác động lan tỏa