Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

 

Khởi động từ tháng 5 năm 2022, các cuộc đàm phán Khuôn khổ kinh tế Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (IPEF) đã diễn ra tương đối suôn sẻ đối với ba trên bốn trụ cột chính, đó là chuỗi cung ứng, kinh tế sạch và kinh tế công bằng. Ngay trước Hội nghị thượng đỉnh Hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) vào tháng 11 năm 2023, chính quyền Biden đã công bố sẽ không thể hoàn tất đàm phán về trụ cột thương mại.

Tại các cuộc họp trực tuyến, các bộ trưởng của Khối IPEF đã một lần nữa cho thấy rằng IPEF đang phải đối mặt với một trận chiến khó khăn để hoàn tất Khuôn khổ và đưa vào thực thi trước cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ vào tháng 11 này.

Các thành viên Đảng Dân chủ cho rằng IPEF có thể trở thành một vấn đề nóng trong chiến dịch tranh cử, đặc biệt là trong bối cảnh cựu tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng ông sẽ “hạ gục” IPEF, và gọi đó là Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) phiên bản 2.0 và thậm chí Khuôn khổ này còn tồi tệ hơn cả TPP.

Sự thật là Trump đã quyết định rút Hoa Kỳ khỏi TPP vào tháng 1 năm 2017, giết chết hiệp định này một cách toàn diện và khiến các thành viên khác phải theo đuổi một Hiệp định thương mại thay thế mới, đó chính là Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).

Liệu quá khứ có lặp lại với IPEF?

Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) đã bắt đầu đàm phán về trụ cột đầu tiên, được gọi là Trụ cột thương mại, mặc dù nó không bao gồm khả năng tiếp cận thị trường, nhưng rõ ràng IPEF đã không đạt được kết luận trước Hội nghị thượng đỉnh APEC.

Một vấn đề lớn là về thương mại kỹ thuật số, các thành viên IPEF lo ngại về sự ảnh hưởng của vấn đề công nghệ đối với các quy tắc xoay quanh việc quản lý luồng dữ liệu xuyên biên giới, nội địa hóa dữ liệu và mã nguồn.

Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ, Ông Sherrod Brown chia sẻ đây là một vấn đề chính trị quan trọng, trước APEC, ông đã kêu gọi việc loại bỏ trụ cột Thương mại ra khỏi IPEF nhằm bảo vệ quyền lợi cho người lao động Hoa Kỳ.

Chưa rõ rằng USTR sẽ có các động thái tiếp cận trụ cột thương mại như thế nào. Tuy nhiên, nhiều nhà hoạch định chính sách Hoa Kỳ cho rằng mặc dù được kỳ vọng nhưng IPEF sẽ chưa thể ký kết, tuy nhiên nhiều vấn đề liên quan về các Trụ cột trong Khuôn khổ này sẽ được giải quyết trong năm nay.

Bất chấp những bình luận lạc quan từ các nhà hoạch định chính sách Hoa Kỳ về triển vọng IPEF, các thành viên còn lại của IPEF nhận ra rằng đây là năm bầu cử Hoa Kỳ và điều này có khả năng làm thay đổi kỳ vọng của họ về IPEF.

Đặc biệt, một số thành viên IPEF đã bày tỏ lo ngại về sự tham gia của Hoa Kỳ vào IPEF và khả năng tồn tại của Khuôn khổ này. Với tiền lệ Hoa Kỳ đã rút khỏi TPP và việc IPEF chưa thể hoàn thành trụ cột thương mại, các quốc gia thành viên khác có cơ sở để mất niềm tin vào Khuôn khổ này.

Tuy nhiên, nếu các quốc gia thành viên nỗ lực đạt được những cột mốc quan trọng vào năm nay thì vẫn có nhiều khả năng cứu vãn được IPEF.

Vào năm 2023, các thành viên IPEF đã công bố thỏa thuận chuỗi cung ứng được cho là “thỏa thuận chuỗi cung ứng đa phương đầu tiên trên thế giới” nhằm “làm cho chuỗi cung ứng của các nước trở nên linh hoạt và cạnh tranh hơn” cũng như “thiết lập khuôn khổ cho sự hợp tác lâu dài”.

Thỏa thuận này có hiệu lực vào ngày 24 tháng 2 năm 2024 và trong thời gian tới, các quốc gia thành viên dự kiến sẽ thành lập ba cơ quan, đó là Hội đồng Chuỗi cung ứng, Mạng lưới ứng phó khủng hoảng và Ban cố vấn quyền lao động.

Đến tháng 8 năm 2024, mỗi cơ quan phải có chủ tịch và người đại diện, điều khoản tham chiếu, danh sách các lĩnh vực và mặt hàng quan trọng cũng như hướng dẫn cơ chế báo cáo, làm cơ sở về sự không nhất quán về quyền lao động trong chuỗi cung ứng IPEF.

Với Trụ cột chuỗi cung ứng, thỏa thuận và ba cơ quan này là những kết quả hữu hình của IPEF cho đến nay. Tiến độ xây dựng và hình thành các phần quan trọng, nút thắt của Trụ cột sẽ quyết định độ bền của IPEF.

Điều tương tự cũng có thể xảy ra với các trụ cột khác. Trụ cột nền kinh tế sạch có thể đạt được nhiều tiến bộ hơn trong quá trình nỗ lực giảm thải cacbon và chuyển đổi năng lượng, đặc biệt là ở các nền kinh tế đang phát triển.

Vào tháng 11 năm 2023, các quốc gia thành viên đã công bố bản phác thảo tham vọng của mình, hướng đến giải pháp thực hiện thay vì những cam kết hợp tác. Các quốc gia IPEF đã công bố thành lập Quỹ Tài chính xúc tác IPEF để tập hợp các nguồn lực và mở rộng danh mục các dự án cơ sở hạ tầng khí hậu có thể cấp vốn tại các nền kinh tế mới nổi và thu nhập trung bình cao của IPEF. Ngoài ra, chương trình Diễn đàn Nhà đầu tư Kinh tế Sạch IPEF nhằm xúc tiến đầu tư vào cơ sở hạ tầng bền vững và công nghệ khí hậu cho các thành viên IPEF nằm trong Trụ cột Kinh tế Sạch.

Trong trường hợp không đạt được thỏa thuận về khả năng tiếp cận thị trường, những trụ cột còn lại sẽ tạo ra động cơ khuyến khích việc tham gia IPEF với kỳ vọng về tài chính và đầu tư.

Tuy nhiên các thành viên IPEF, đặc biệt là các nước phát triển, sẽ phải đặt ra một chương trình nghị sự rõ ràng với các bước hành động cụ thể để đảm bảo Quỹ Tài chính và Diễn đàn mang lại kết quả. Điều này sẽ giúp giảm bớt những lo ngại về khả năng tồn tại của IPEF và khuyến khích các thành viên mới tham gia.

IPEF đã không đạt được kết quả mà các nhà hoạch định chính sách và các nước thành viên kỳ vọng tại APEC năm 2023 và có những lo ngại chính đáng rằng nếu Donald Trump đắc cử tổng thống Hoa Kỳ, Ông sẽ một lần nữa rút khỏi IPEF. Nếu điều đó tiếp diễn, các quốc gia trong khu vực sẽ phải cân nhắc nếu Hoa Kỳ tiếp tục tiếp cận khu vực Châu Á bằng một thỏa thuận kinh tế khác.

Hiện nay, các công việc trong IPEF chủ yếu nằm ở Trụ cột Chuỗi cung ứng. Các quốc gia thành viên và các quốc gia có nguyện vọng gia nhập cần nỗ lực triển khai một chương trình nghị sự dựa trên ba trụ cột còn lại đó là: Thương mại, Kinh tế sạch và Kinh tế Công bằng nhằm đảm bảo IPEF sẽ được triển khai trước cuộc bầu cử tháng 11 này.

Nguồn: eastasiaforum

Từ khóa: IPEF, Hoa Kỳ, hội nhập quốc tế, hợp tác đa biên, bảo hộ thương mại