Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

 

Tổ chức thương mại lớn nhất hành tinh ủng hộ quyết định của EU coi dầu cọ là nhiên liệu sinh học do những rủi ro về phát thải có liên hệ đến sản phẩm này. Tuy nhiên, WTO nhận định Liên minh 27 quốc gia đã thực thi các chính sách liên quan không phù hợp, gây thiệt hai cho đối tác thương mại là Malaysia.

Trong phán quyết về thương mại có liên quan đến yếu tố phá rừng và phát thải các-bon, WTO không chấp nhận việc EU từ chối công nhận dầu cọ là một nguồn năng lượng tái tạo.

WTO đồng ý rằng EU có thẩm quyền thiết lập hệ thống quy tắc chống lại việc sử dụng những nguồn nhiên liệu từ cây trồng như dầu cọ trên cơ sở lo ngại về phá rừng và phát thải do việc thay đổi sử dụng đất ở mức độ gián tiếp (ILUC). Tuy vậy, Tổ chức thương mại thế giới nhận định khối 27 nước đã thực thi những quy định đã nêu “phân biệt đối xử, không công bằng” đối với Malaysia

“Có nhiều thiếu sót trong việc xây dựng và thi hành các tiêu chuẩn xác định rủi ro liên quan đến ILUC”, Ban hội thẩm WTO cho biết trong phán quyết dài 348 trang được công bố hôm thứ Ba tuần trước.

Ban hội thẩm đã xem xét hàng loạt kiến nghị của Malaysia đối với EU, Pháp và Lithuanua vào năm 2021. Malaysia, nhà sản xuất dầu cọ lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Indonesia cho rằng EU đã vi phạm các quy tắc thương mại quốc tế khi khối này đã thiết lập hạn mức và áp dụng thời hạn tiến đến giảm sử dụng dầu cọ như một nguồn nhiên liệu sinh học trong dự thảo thứ hai của Chỉ thị về Năng lượng bền vững, áp dụng chung cho tất cả quốc gia thành viên. Indonesia cũng khởi kiện quy định nêu trên của EU vào năm 2019 nhưng đã yêu cầu ngừng thủ tục vào hôm thứ Hai tuần rồi, một ngày trước khi kết quả vụ việc của Malaysia được thông báo đến công chúng.

Một trong những khiếu nại chính của Malaysia, theo lời ông Khalid Manaf Hegarty, chuyên gia thương mại quốc tế, Giám đốc của hãng tư vấn Oxley Hegarty có trụ sở tại Úc, đó là quy định về giới hạn 10 năm trong việc xác định loại cây trồng có mức rủi ro ILUC thấp. Khung thời gian đã nêu có thể phù hợp với một số loại sản phẩm như hạt cải hay hạt hướng dương (những loại mà thực vật gốc có thể thu hoạch và tái gieo trồng phù hợp với giới hạn thời gian quy định) nhưng, gián tiếp loại trừ dầu cọ trong bối cảnh cây cọ cần 7 đến 8 năm để đậu trái và có thời gian sống từ 25 đến 30 năm.

“Trong phán quyết của mình, Ban hội thẩm đã yêu cầu EU giải thích lý lo họ áp đặt khung thời gian nêu trên nhưng EU đã không thể đưa ra câu trả lời thỏa đáng. Đây là phân biệt đối xử” – ông Hegarty nói với tờ Eco-Business. Vị này cũng nhận dịnh, nếu EU minh bạch về vấn đề giảm phát thải thông qua đánh giá tác động vòng đời cây trồng, họ có thể cân nhắc những loại cây trồng có khả năng giảm phát thải trong vòng 25 năm thay vì chỉ chú trọng vào vào những loại tồn tại theo vụ mùa hàng năm.

Ban Hội thẩm WTO cũng chỉ trích EU vì khối này sử dữ liệu nền tảng dùng cho việc đánh giá rủi ro ILUC từ dầu cọ là chưa phù hợp. Điều đó có nghĩa là chính sách hạn mức và giảm sử dụng mặt hàng đã nêu của EU dựa trên những số liệu cũ.

Trên cơ sở phán quyết, Trưởng ban Thương mại của EU nhận định khối 27 quốc gia “dự định tiến hành những bước đi cần thiết để sửa đổi Luật liên quan”, cụ thể là các văn bản hướng dẫn của RED II – đạo luật thiết lập những tiêu chuẩn để xác định những thực phẩm hoặc sản phẩm sinh học có nguồn gốc thức ăn chăn nuôi có rủi ro ILUC cao.

Bộ trưởng Malaysia về đồn điền và hàng hóa Johari bin Abdul Ghani cho biết Bộ này sẽ “theo dõi chặt chẽ những thay đổi pháp lý của EU trên cơ sở phán quyết của WTO cũng như tính tới việc tiếp tục theo đuổi vụ kiện nếu cần thiết.”

“Phán quyết của Ban hội thẩm WTO cho thấy khiếu nại của Malaysia liên quan đến phân biệt đối xử là hoàn toàn chính đáng. Đây là lời giải thích thỏa đáng cho quyết định của chính phủ Malaysia trong truy đòi công lý cho các thương nhân, doanh nghiệp và người lao động làm việc trong ngành nhiên liệu sinh học nội địa.” ông Johari nhận định trong một tuyên bố báo chí.

Một trong những thành viên Ban hội thẩm WTO thậm chí còn đi xa hơn khi tập trung xem xét đến khía cạnh bảo hộ thương mại trong các quy định của EU. Theo vị này, liên minh 27 quốc gia đã chỉ điểm trực tiếp dầu cọ là sản phẩm bị áp dụng hạn chế phát thải dựa trên ILUC trong bối cảnh nhiều loại nhiên liệu có nguồn gốc cây trồng khác như đậu tương cũng gây ra rủi ro phát thải tương tự.

Phản đối liên quan đến quy đinh chống phá rừng

Phán quyết của WTO được công bố trong bối cảnh phản đối lan rộng liên quan đến quy định chống phá rừng của EU. Hôm thứ Sáu tuần rồi, tờ Financial Times đưa tin EU có thể hoãn áp dụng hệ thống phân loại dựa trên rủi ro phá rừng đối với các đối tác thương mại. Bài báo dẫn lời một quan chức của khối cho biết liên minh 27 nước đã nhận được nhiều khiếu nại từ các đối tác.

Indonesia và Malaysia là hai trong số hàng loạt quốc gia từ lâu đã cáo buộc EU, thông qua Luật về Phá Rừng phân biệt đối xử với dầu cọ và nhiều mặt hàng khác. Trong kiến nghị đến WTO, quốc gia vạn đảo cho rằng nước này trong nhiều thập kỷ qua đã áp dụng hàng loạt biện pháp hữu hiệu nhằm ngăn chặn phá rừng và giảm tác động từ biến đổi khí hậu. Năm ngoái, các báo cáo cũng cho thấy tỷ lệ phá rừng tại Indonesia đã giảm đáng kể.

“Indonesia, trong vụ kiện liên quan đến EU, đã trưng ra nhiều kết quả rõ ràng cùng những thay đổi chính sách liên quan đến phát triển bền vững, chúng tôi cũng được biết quốc gia vạn đảo đã mang đến các phiên điều trần một nhóm chuyên gia đặc biệt với đầy đủ số liệu mới nhất” bà Khor Yu Leng, giám đốc của Segi Enam Advisors, một hãng tư vấn nghiên cứu và thông tin thị trường cho biết.

Bà Khor cũng nói nói bà sẽ theo sát vụ kiện tiếp theo giữa Indonesia và EU tại WTO sau khi phán quyết liên quan Malaysia “không rõ ràng về vấn đề tiếp cận thị trường.”

Dầu cọ hiện là sản phẩm pha trộn chính trong nguồn cung nhiên liệu của Indonesia và Malaysia, cả hai quốc gia đều yêu cầu nhiên liệu sinh học phải được pha trộn với nhiên liệu hóa thạch. Indonesia yêu cầu 35% lượng nhiên liệu sinh học được pha vào diesel (B35) và đang dự kiến tăng tỷ lệ pha trộn lên mức 40% (B40) vào năm 2030. Cùng thời điểm, Malaysia chỉ đòi hỏi mức pha trộn là 10% đối với nhiên liệu dùng cho phương tiên giao thông.

Trong bối cảnh nhiên liệu sinh học đắt hơn nhiên liệu hóa thạch, các yêu cầu pháp lý bắt buộc là cần thiết để thúc đẩy nhu cầu tiêu thụ những sản phẩm đã nêu – ông Ji Yang Lum, nghiên cứu viên cao cấp về nhiên liệu sinh học tại S&P Global, một doanh nghiệp chuyên về thông tin tài chính.

Trong một hội nghị công nghiệp tại Kuala Lumpur hôm thứ Ba, ông Yi nhận định “trong vòng 5 năm qua, chúng tôi nhận thấy có sự vượt trội về yêu cầu pháp lý liên quan đến nhiên liệu sinh học. EU là một ví dụ cụ thể, khối này tập trung đạt mục tiêu giảm các-bon đồng thời không gây ảnh hưởng đến thị trường thực phẩm nội khối. Đây là lý do chính của việc họ chọn loại trừ thực phẩm và thức ăn chăn nuôi là nhiên liệu thô.”

Đối với mặt hàng nhiên liệu sinh học gốc dầu cọ, S&P Global nhận định các quy định pháp lý của Malaysia và Indonesia chỉ yêu cầu một tỷ lệ nhất định nhiên liệu sinh học pha trộn vào nhiên liệu dùng cho hoạt động giao thông. Do đó, tỷ lệ tăng trưởng mặt hàng này sẽ không đáng kể. Theo ông Lum, các nhà sản xuất dầu cọ đang quảng bá mặt hàng này như là nguồn nhiên liệu bền vững mới cho ngành hàng không (SAF) – động thái được chấp thuận gần đây bởi Cơ quan hàng không dân dụng quốc tế (ICAO) trên cơ sở chương trình trao đổi các-bon toàn cầu Corsia.

Vấn đề dấu các-bon trong các sản phẩm nhiên liệu sinh học gốc thực phẩm chăn nuôi sẽ ngày càng được bàn thảo kỹ lưỡng hơn. “Đinh lượng các-bon đối với sản phẩm thức ăn chăn nuôi đang và sẽ được khảo sát kỹ lưỡng hơn, lấn át ván đề nhiên liệu sinh học” ông Lu nói.

Các đánh giá gần đây của ICAO về các loại nhiên liệu sinh học gốc thức ăn chăn nuôi đều cho thấy dầu cọ có nguy cơ phát thải ILUC cao, tuy nhiên ông Lum vẫn tin rằng cơ hội cho dầu cọ là rất khả quan trong bối cảnh nguồn cung nhiên liệu gốc thực vật có nguy cơ phát thải thấp cho SAF vẫn còn hạn chế.

Về vấn đề phá rừng, ông Hegarty nhận định tỷ lệ bắt buộc nhiên liệu sinh học được pha trộn trong nhiên liệu hóa thạch sẽ có ít tác dụng hơn chính sách liên quan đến quản lý đất đai và rừng.

“Nếu hệ thống quy định về sử dụng và quản lý đất đai của quốc gia bạn đủ tốt, các chính liên quan đến nhiên liệu sinh học sẽ không còn quá quan trọng”, ông Hegarty nói.

Nguồn: eco-business

Từ khóa: chống phá rừng, EU, dầu cọ