Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Ngày 2/3/2024 vừa qua đã diễn ra Hội nghị Bộ trưởng WTO lần thứ 13 (MC13) tại Abu Dhabi, Hội nghị có ý nghĩa sâu sắc trong việc vượt qua khủng hoảng toàn cầu và củng cố niềm tin vào các giải pháp đa phương.

Tốc độ tăng trưởng toàn cầu vào năm 2024 được dự đoán là 3,1% và 3,2% cho năm 2025 Tốc độ của cả hai năm tiếp theo đều thấp hơn mức trung bình là 3,8% trong giai đoạn từ 2000 đến 2019.

Vì vậy, vượt qua thách thức đang là giải pháp cấp thiết nhất hiện nay trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tăng trưởng chậm chạp.

Trên thực tế, căng thẳng địa chính trị và sự đình trệ của các cuộc đàm phán thương mại là một phần nguyên nhân khiến nền kinh tế toàn cầu chưa đạt hiệu suất cao.

Các cuộc đàm phán thương mại được tổ chức trong khuôn khổ WTO nhằm giảm dần các rào cản thương mại và tăng tiếp cận thị trường. Các cuộc đàm phán thương mại, nếu thành công, có thể tạo ra sự chắc chắn và minh bạch về chính sách, đồng thời thúc đẩy thương mại và đầu tư xuyên biên giới.

Tuy nhiên, Vòng đàm phán đa phương Doha, khởi xướng từ năm 2001 đã bị đình trệ trong nhiều năm. Đồng thời, tỷ trọng và phạm vi của các hiệp định thương mại khu vực ngoài khuôn khổ WTO đã đạt đến đỉnh điểm. Và sự tê liệt trong đàm phán này đã ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu.

Việc đàm phán WTO không đạt được tiến triển đã làm gia tăng sự bất ổn của các nhà xuất khẩu và nhà đầu tư, khiến họ phải trì hoãn các quyết định quan trọng.

Sự đình trệ trong đàm phán đã làm mất niềm tin của doanh nghiệp vào hợp tác toàn cầu, ảnh hưởng đến quyết định của họ trong việc đạt được các thỏa thuận thương mại lớn và làm giảm hơn nữa sự tham gia giữa các thị trường toàn cầu.

Ngoài ra, nếu không có sự vận hành trơn tru của WTO, chủ nghĩa đơn phương gia tăng khi các cường quốc áp đặt thuế trả đũa hoặc vũ trang các công cụ thương mại để thực hiện các lợi ích kinh tế và chính trị của họ.

Nếu các nền kinh tế lớn tiếp tục xây dựng các rào cản thương mại chống lại nhau, nền kinh tế toàn cầu có thể bị chia cắt thành các khối kinh tế riêng biệt, thù địch. Và tác động tổng thể của chủ nghĩa bảo hộ thương mại đối với nền kinh tế toàn cầu có thể kéo GDP toàn cầu giảm tới 1,1%. Trong các lĩnh vực như sản xuất và nông nghiệp, tác động có thể gây thiệt hại lớn hơn.

Đáng lo ngại hơn là việc một số nền kinh tế phát triển ngày càng vũ trang hóa thương mại để đạt được mục đích chính trị hơn là kinh tế, làm suy yếu nghiêm trọng các nguyên tắc cốt lõi của WTO như không phân biệt đối xử. Chẳng hạn, Hoa Kỳ đã hạn chế xuất khẩu chất bán dẫn sang Trung Quốc với lý do bảo vệ “an ninh quốc gia” của nước này, tạo tiền lệ nguy hiểm.

Nếu không được kiểm soát, những xu hướng đáng lo ngại này sẽ leo thang, chia cắt nền kinh tế toàn cầu.

Việc nối lại Vòng đàm phán Doha và khôi phục cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO bằng cách bổ nhiệm số lượng thẩm phán cần thiết, điều mà Mỹ đã ngăn cản, là rất quan trọng để khôi phục niềm tin của cộng đồng quốc tế vào WTO.

Với cơ chế giải quyết tranh chấp hiện đang bị tê liệt, tranh chấp giữa các thành viên WTO ngày càng gia tăng, dẫn đến những xung đột không cần thiết, các nền kinh tế lớn vi phạm những quy định và có những hành động thương mại đơn phương.

Nếu những vi phạm như vậy không được kiểm soát, nó sẽ làm suy yếu thêm uy tín của WTO và khiến việc thực thi các quy tắc thương mại chung trở nên khó khăn hơn. Điều này sẽ dẫn đến việc tăng cường các đòn trả đũa ăn miếng trả miếng, đẩy thế giới tới nhiều cuộc chiến thương mại hơn.

WTO thực sự cần cải cách, nhưng điều quan trọng là phải bảo vệ quyền phát triển của các nền kinh tế mới nổi và các nước đang phát triển. Nguyên tắc đối xử đặc biệt và khác biệt là rất quan trọng để chia sẻ lợi ích của thương mại toàn cầu.

Cải cách WTO phsải tích hợp chứ không phải cô lập các nền kinh tế, đặc biệt là các nền kinh tế mới nổi đang đóng góp nhiều cho tăng trưởng toàn cầu.

Về chính sách thương mại, cần thúc đẩy lợi ích chung bằng cách tạo điều kiện cho sự hội nhập và phát triển của cả nền kinh tế phát triển và đang phát triển. Việc duy trì các nguyên tắc đôi bên cùng có lợi là rất quan trọng cho thịnh vượng chung.

Hội nghị Bộ trưởng WTO lần thứ 13 đã cho thấy sự cấp thiết của việc lựa chọn hợp tác thay vì đối đầu, ổn định thay vì hỗn loạn.

Trung Quốc đã đệ trình các đề xuất cải cách lên WTO, tạo dựng sự đồng thuận về các vấn đề quan trọng và cam kết tiếp tục mở cửa nền kinh tế.

Đã đến lúc các thành viên WTO khác phải thu hết can đảm chính trị để khám phá các giải pháp thực tế cho các vấn đề kinh tế và làm việc cùng nhau để phục hồi WTO.

Nguồn: Chinadaily

Từ khóa: WTO, chiến tranh thương mại, thế giới đa phương, khủng hoảng toàn cầu, kinh tế, Hội nghị Bộ trưởng WTO