Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Theo Báo cáo Triển vọng Kinh tế Toàn cầu mới nhất của Ngân hàng Thế giới, nền kinh tế toàn cầu vào cuối năm 2024 sẽ ghi nhận “kỷ lục nghiệt ngã” - tốc độ tăng trưởng GDP nửa thập kỷ chậm nhất trong 30 năm.

Nền kinh tế toàn cầu đã chứng tỏ được sự vững vàng trong năm 2023: nguy cơ suy thoái kinh tế toàn cầu đã giảm bớt, phần lớn là do sức mạnh của nền kinh tế Mỹ. Tuy nhiên, căng thẳng địa chính trị gia tăng sẽ tiếp tục là thách thức đối với tăng trưởng trong ngắn hạn cho nền kinh tế thế giới. Trong khi đó, các nền kinh tế đang phát triển mới là những quốc gia hứng chịu sự sụt giảm tăng trưởng mạnh nhất trong trung hạn, bởi sự giảm tốc của thương mại toàn cầu và điều kiện tài chính thắt chặt đè nặng lên tăng trưởng. Tăng trưởng thương mại toàn cầu vào năm 2024 dự kiến chỉ bằng một nửa mức trung bình của thập kỷ trước đại dịch. Trong khi đó, chi phí đi vay đối với các nền kinh tế đang phát triển, đặc biệt là những nền kinh tế có xếp hạng tín dụng kém, có thể vẫn ở mức cao do lãi suất toàn cầu vẫn ở mức cao nhất trong 4 thập kỷ sau khi điều chỉnh lạm phát.

Dự báo tăng trưởng kinh tế thế giới giảm tốc năm thứ ba liên tiếp trong năm nay, còn 2,4% từ mức 2,6% trong năm ngoái, 0,75 điểm phần trăm so với mức bình quân của thập niên 2010. Các nền kinh tế đang phát triển được dự đoán chỉ tăng trưởng 3,9%, thấp hơn 1 điểm phần trăm so với mức trung bình của thập kỷ trước. Sau thành tích đáng thất vọng vào năm ngoái, các nước thu nhập thấp sẽ tăng trưởng 5,5%, yếu hơn dự kiến trước đây. Đến cuối năm 2024, người dân ở khoảng 1/4 số nước đang phát triển và khoảng 40% số quốc gia có thu nhập thấp sẽ trở nên nghèo hơn so với thời điểm trước đại dịch Covid-19. Trong khi đó, ở các nền kinh tế phát triển, tốc độ tăng trưởng đang chậm lại, sẽ giảm xuống 1,2% trong năm nay so với mức 1,5% năm ngoái.

Indermit Gill, Chuyên gia kinh tế trưởng kiêm Phó chủ tịch cấp cao của Ngân hàng Thế giới, cho biết: “Nếu không có sự điều chỉnh lớn về hướng đi, thập niên 2020 sẽ trở thành một thập kỷ của những cơ hội bị bỏ phí. Tăng trưởng trong ngắn hạn sẽ còn yếu, khiến nhiều nước đang phát triển - đặc biệt là những nước nghèo nhất – bị mắc kẹt trong một cái bẫy của nợ nần chồng chất khốc liệt và khan hiếm lương thực. Điều đó sẽ cản trở tiến trình thực hiện nhiều ưu tiên toàn cầu. Tuy nhiên, vẫn còn cơ hội để đảo ngược tình thế. Báo cáo này đưa ra một hướng đi rõ ràng: nếu các chính phủ hành động nhanh chóng tăng đầu tư và củng cố các khuôn khổ chính sách tài khoá.”

Để giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu và đạt được các mục tiêu quan trọng khác vào năm 2030, các nước đang phát triển sẽ cần tăng cường đầu tư đáng kể - khoảng 2,4 nghìn tỷ USD mỗi năm. Nếu không có gói chính sách toàn diện, triển vọng tăng trưởng sẽ không sáng sủa. Tăng trưởng đầu tư bình quân đầu người ở các nền kinh tế đang phát triển từ năm 2023 đến năm 2024 dự kiến chỉ đạt trung bình 3,7%, chỉ bằng hơn một nửa tốc độ của hai thập kỷ trước.

Báo cáo đưa ra phân tích toàn cầu đầu tiên về những gì cần làm để tạo ra sự bùng nổ đầu tư bền vững, rút ra từ kinh nghiệm của 35 nền kinh tế phát triển và 69 nền kinh tế đang phát triển trong 70 năm qua. Nghiên cứu cho thấy các nền kinh tế đang phát triển thường gặt hái được một “vận may kinh tế” khi họ đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng đầu tư bình quân đầu người lên ít nhất 4% và duy trì tốc độ này trong sáu năm trở lên: cụ thể tốc độ hội tụ với mức thu nhập của các nền kinh tế phát triển tăng nhanh, tỷ lệ nghèo đói giảm nhanh hơn và năng suất tăng gấp bốn lần. Các lợi ích khác cũng hiện thực hóa trong những thời kỳ bùng nổ này: trong số những lý do khác, lạm phát giảm, vị thế tài chính và đối ngoại được cải thiện, khả năng tiếp cận Internet của người dân tăng lên nhanh chóng.

Ayhan Kose, Phó kinh tế trưởng của Ngân hàng Thế giới và Giám đốc Nhóm Triển vọng, cho biết: “Sự bùng nổ của hoạt động đầu tư có tiềm năng mang lại sự biến đổi cho các nền kinh tế phát triển và giúp các nước này đẩy mạnh cuộc chuyển đổi năng lượng và đạt được nhiều mục tiêu về phát triển. Để tạo ra sự bùng nổ đầu tư, các quốc gia đang phát triển cần thực thi các gói chính sách toàn diện để cải thiện các khuôn khổ tài khoá và tiền tệ, mở rộng dòng chảy thương mại và tài chính xuyên biên giới, cải thiện môi trường đầu tư và tăng cường chất lượng thể chế. Đây là một việc khó, nhưng nhiều nước đang phát triển đã có thể làm được trước đây. Làm lại điều đó sẽ giúp giảm thiểu sự chậm lại dự kiến về tốc độ tăng trưởng tiềm năng trong thập kỷ này.”

Trong báo cáo, Ngân hàng Thế giới cũng xác định những gì 2/3 số nước đang phát triển - đặc biệt là các nước xuất khẩu hàng hóa - có thể làm để tránh chu kỳ bùng nổ và suy thoái. Báo cáo cho thấy chính phủ ở các quốc gia này thường áp dụng các chính sách tài khóa làm tăng thêm sự bùng nổ và suy thoái. Ví dụ, khi giá hàng hóa tăng, thúc đẩy tăng trưởng thêm 1 điểm phần trăm, chính phủ các nước sẽ tăng chi tiêu theo cách thúc đẩy tăng trưởng thêm 0,2 điểm phần trăm. Nhìn chung, trong thời kỳ thuận lợi, chính sách tài khóa có xu hướng làm nền kinh tế trở nên bùng nổ. Trong thời điểm khó khăn, nó làm cho sự suy thoái trở nên trầm trọng hơn. “Tính thuận chu kỳ” này ở các nền kinh tế đang phát triển xuất khẩu hàng hóa mạnh hơn 30% so với các nền kinh tế đang phát triển khác. Chính sách tài khóa ở các nền kinh tế này cũng có xu hướng biến động mạnh hơn 40% so với các nền kinh tế đang phát triển khác.

Sự bất ổn gắn liền với tính thuận chu kỳ cao hơn và sự biến động của chính sách tài khóa tạo ra lực cản kinh niên đối với triển vọng tăng trưởng của các nền kinh tế đang phát triển xuất khẩu hàng hóa. Có thể giảm bớt lực cản này bằng cách đưa ra một khuôn khổ tài chính chi tiêu của chính phủ, áp dụng chế độ tỷ giá hối đoái linh hoạt và tránh các hạn chế đối với sự dịch chuyển của vốn quốc tế. Nhìn chung, các biện pháp này có thể giúp các nhà xuất khẩu hàng hóa ở các nền kinh tế đang phát triển thúc đẩy tăng trưởng GDP bình quân đầu người lên tới 1 điểm phần trăm cứ sau 4 hoặc 5 năm. Các quốc gia cũng có thể được hưởng lợi bằng cách xây dựng các quỹ tài sản có chủ quyền và các quỹ dự phòng khác có thể được triển khai nhanh chóng trong trường hợp khẩn cấp.

Nguồn: World Bank

Từ khóa: kinh tế toàn cầu, tăng trưởng, chính sách tài khóa