Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Dự báo trong thời gian tới, dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) sẽ có xu hướng tập trung vào các lĩnh vực như: công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, nghiên cứu phát triển, kinh tế số, năng lượng sạch,… Để giành được phần thắng trong cuộc đua thu hút vốn FDI thế hệ mới cần có những cải cách mang tính đột phá.

Lợi thế từ vị thế trung tâm logistics Đông Nam Á

Báo cáo của Hội nghị Liên hợp quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD) đã cho thấy, sự cạnh tranh giữa các nước đang phát triển trong thu hút vốn FDI sẽ diễn ra quyết liệt, đặc biệt trong bối cảnh dòng vốn FDI được dự báo sẽ giảm trong năm 2023, trong khi nhu cầu thu hút vốn đầu tư cho giai đoạn phục hồi và phát triển sau Covid-19 tăng cao. Bối cảnh này đặt ra nhiều thách thức cho Việt Nam, song những áp lực đồng thời cũng thúc đẩy các cấp quản lý đổi mới tư duy, sáng tạo, kiến tạo tầm nhìn, từ đó mở ra những cơ hội và động lực mới trong hợp tác phát triển.

Báo cáo cũng cho thấy dòng vốn đầu tư nước ngoài toàn cầu có xu hướng tập trung vào các lĩnh vực: công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, nghiên cứu phát triển; kinh tế xanh, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn; năng lượng sạch;… Đây cũng chính là những lĩnh vực mà Việt Nam đang đặt trọng tâm ưu tiên thu hút đầu tư nước ngoài và dành nhiều ưu đãi, hỗ trợ đầu tư, qua đó sẽ mở ra nhiều cơ hội hợp tác và phát triển cho các nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam trong thời gian tới.

Đánh giá về sự thay đổi trong xu thế đầu tư vào Việt Nam của nhà đầu tư nước ngoài, ông Đỗ Văn Sử, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) khẳng định, sự dịch chuyển từ Trung Quốc sang Việt Nam là có nhưng không phải là nhà đầu tư rời Trung Quốc để sang Việt Nam hay Đông Nam Á mà thực tế họ vẫn đầu tư vào Trung Quốc, nhưng san sẻ phần nào sang Việt Nam và một số nước Đông Nam Á. Kết quả khảo sát của tổ chức quốc tế cho thấy ước tính đến 64% nhà đầu tư khi mở rộng đầu tư nghĩ đến Đông Nam Á và quá nửa số này tính đến Việt Nam. Việt Nam có lợi thế rất lớn trong vai trò vị thế trung tâm logistics của khu vực Đông Nam Á, nằm ngay sát Trung Quốc và kết nối được rất nhanh chóng thuận tiện với Trung Quốc.

Nếu nhìn từ mặt con số các dự án, FDI vào Việt Nam không chững lại hay giảm mà thậm chí vẫn tăng, năm 2021 tăng 16%, năm 2022 tăng 17% còn năm nay tăng 19% trong 3 tháng đầu năm, đấy là nếu xét theo số lượng dự án. Bình quân một dự án FDI vào Việt Nam có quy mô ước tính 15 đến 16 triệu USD. Thế nhưng để nâng quy mô tổng vốn FDI vào Việt Nam lên nhanh thì cần đến những dự án khổng lồ, từ tỷ USD trở lên.

“Như vậy, vốn FDI vào Việt Nam giảm là do thiếu vắng những nhà đầu tư ‘đại bàng’. Thứ nhất, họ chịu ảnh hưởng từ sự tác động của thuế tối thiểu toàn cầu, những tập đoàn lớn chịu ảnh hưởng chính bởi các mức thuế đó, nhà đầu tư toàn cầu đang có những xem xét lại tác động từ các quốc gia thu thuế và quốc gia nhận đầu tư. Thủ tướng Chính phủ đã chính thức giao cho Bộ Tài chính rà soát xem xét lại chính sách thuế còn Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì chính sách về hỗ trợ nhà đầu tư, tăng đầu tư mới, sau khoảng 2 tháng nữa giải pháp sẽ được hoàn thiện để đảm bảo thúc đẩy đầu tư tối đa. Thứ hai, yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến đầu tư Việt Nam chính là sự mất giá của đồng tiền bản tệ. Cuối năm 2022, so với đồng USD, đồng yên Nhật mất giá 27%, đồng won Hàn Quốc mất giá 22%, với tỷ giá suy giảm như thế, không ngạc nhiên khi dù nhà đầu tư chưa có ý định cắt giảm thì đầu tư của họ thực tế đã giảm nếu tính theo tỷ lệ sụt giảm của đồng tiền như trên. Chính vì vậy, các nhà đầu tư sẽ trì hoãn các dự án đầu tư mới”, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài phân tích.

Môi trường đầu tư vẫn là chìa khóa

Trong những năm gần đây, nhiều tập đoàn đa quốc gia, doanh nghiệp có vốn FDI lớn đã đầu tư các dự án quy mô lớn, công nghệ hiện đại, với chất lượng, hiệu quả ngày càng tăng, góp phần đưa Việt Nam trở thành cứ điểm sản xuất của nhiều ngành hàng, lĩnh vực kinh tế quan trọng, đặc biệt là công nghiệp điện tử, đồng thời đưa Việt Nam bước lên nấc thang cao hơn của chuỗi giá trị toàn cầu. Vì vậy, dù tăng trưởng kinh tế toàn cầu suy giảm và kinh tế Việt Nam đối mặt với nhiều khó khăn song các nhà đầu tư nước ngoài vẫn đánh giá Việt Nam là thị trường đầu tư đầy tiềm năng ở cả trước mắt cũng như lâu dài.

Khảo sát gần đây nhất của JETRO với các nhà đầu tư Nhật Bản tại Việt Nam cho thấy, 60% doanh nghiệp cho biết sẽ mở rộng kinh doanh tại Việt Nam trong 1-2 năm tới, đây là tỷ lệ cao nhất trong khối ASEAN. Khảo sát khác gần đây của EuroCham cũng cho hay các nhà đầu tư châu Âu xếp Việt Nam trong top 5 điểm đến đầu tư toàn cầu với 41% số doanh nghiệp được hỏi cho biết đang chuyển hoạt động từ nước ngoài tới Việt Nam.

Đánh giá môi trường đầu tư tại Việt Nam đang mở ra nhiều cơ hội, ông Furusawa Yasuyuki, thành viên ban Giám đốc Điều hành của Tập đoàn AEON (Nhật Bản) phụ trách thị trường Việt Nam, kiêm Tổng giám đốc AEON Việt Nam cho biết, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản cũng mong muốn đầu tư vào Việt Nam. AEON nghiên cứu và nhận thấy thị trường Việt Nam đang trong giai đoạn phát triển vượt bậc với những yếu tố tương tự như giai đoạn phát triển thần tốc của Nhật Bản.

Xác định Việt Nam là thị trường trọng điểm thứ 2 bên cạnh Nhật Bản để tăng tốc đẩy mạnh hoạt động đầu tư, Tập đoàn AEON đang nỗ lực thực hiện là trở thành thương hiệu quen thuộc với người Việt - “một doanh nghiệp Việt Nam phục vụ Người Việt Nam” và đóng góp vào sự phát triển của đất nước. Hiện nay, 90% sản phẩm trong hệ thống bán lẻ trong hệ thống AEON Việt Nam là sản phẩm nội địa. Ngoài ra, tổng giá trị xuất khẩu sản phẩm của Việt Nam thông qua hệ thống bán lẻ của AEON đến Nhật Bản và các quốc gia khác (từ năm 2017 đến năm 2022) đạt hơn 2 tỷ USD. Ngoài các mặt hàng nông sản, thực phẩm, AEON cũng xuất khẩu nhiều sản phẩm thời trang, gia dụng, và sản phẩm chăm sóc sức khỏe và sắc đẹp được sản xuất tại Việt Nam đến Nhật Bản và các nước khác.

Chia sẻ về kế hoạch phát triển trong 3-5 năm tới, ông Furusawa cho biết AEON Việt Nam sẽ tiếp tục tập trung vào việc mở các trung tâm mua sắm quy mô lớn đồng thời tăng tốc việc mở mới cửa hàng, đem đến những sản phẩm và dịch vụ chất lượng cho người dân địa phương. Để có thể tăng tốc mở rộng đầu tư tại Việt Nam, ông Furusawa mong muốn các thủ tục liên quan đến đầu tư có thể được đơn giản hóa. Trong đó, việc phối hợp và đưa ra các quyết định nhanh chóng từ chính quyền địa phương đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình thực hiện, triển khai đầu tư.

Còn theo Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam (VAFIE) Nguyễn Mại, Việt Nam đang tồn tại hai thách thức. Thứ nhất, Việt Nam cần phải hiểu rõ về những yếu tố đang cản trở nhà đầu tư, nắm thật rõ nhược điểm của môi trường đầu tư và quyết liệt cải thiện những yếu tố này. Yếu tố luật pháp chính sách và thực thi luật pháp chính sách mang tính quyết định về đầu tư, Việt Nam đang hành động quá chậm để giải quyết những vấn đề này.

Thứ hai, vấn đề về thủ tục đầu tư cũng cần phải sớm được giải quyết, yếu tố này gây ra nhiều bức xúc, Việt Nam nói nhiều đến Chính phủ số, Chính phủ điện tử nhưng hệ thống hành chính còn rất cồng kềnh, nhiều thủ tục. Ngoài ra, cần nâng cao chất lượng đội ngũ nhân lực có khả năng hỗ trợ tốt nhất cho doanh nghiệp nước ngoài.

Nguồn: Hải quan

Từ khóa: thu hút đầu tư