Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) là hiệp định tự do thương mại lớn được kí kết vào ngày 15/11/2020 bởi 15 quốc gia châu Á – Thái Bình Dương, bao gồm Úc, Brunei, Campuchia, Trung Quốc, Indonesia, Nhật Bản, Lào, Malaysia, Myanmar, New Zealand, Philippines, Singapore, Hàn Quốc, Thái Lan và Việt Nam. 15 quốc gia này đại diện cho gần 30% GDP của thế giới với tổng dân số là 2,2 tỉ người. Trong khi đó, RCEP lần đầu tiên tập hợp Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc tham gia một hiệp định thương mại tự do chung. Viện Kinh tế quốc tế Peterson dự báo đến năm 2030, RCEP có thể bổ sung vào thu nhập toàn cầu 186 tỉ USD mỗi năm. Ban đầu Ấn Độ cũng có kế hoạch tham gia RCEP nhưng sau đó nước này đã rút khỏi hiệp định vào tháng 11/2019.

Tóm tắc về RCEP

Hiệp định RCEP bao gồm 20 chương và bao trùm một loạt các lĩnh vực như thương mại hàng hóa, quy tắc xuất xứ, thủ tục hải quan và tạo thuận lợi thương mại, các biện pháp vệ sinh và kiểm dịch động thực vật, quyền sở hữu trí tuệ, thương mại dịch vụ, thương mại điện tử và mua sắm chính phủ. Mặc dù Hiệp định RCEP không đưa ra những tiêu chuẩn thống nhất về lao động và bảo vệ môi trường, nhưng nhiều học giả tin rằng RCEP sẽ loại bỏ hiệu quả một số rào cản thương mại phổ biến ở các nước châu Á.

Quy tắc xuất xứ. Theo Hiệp định RCEP, quy tắc xuất xứ sẽ được thống nhất cho tất cả các nước thành viên, có nghĩa là các doanh nghiệp chỉ cần một chứng nhận xuất xứ để giao dịch tại tất cả các nước thành viên. Đáng kể là chỉ cần 40% cấu phần hàng hóa được sản xuất trong các nước thành viên thì có thể đáp ứng yêu cầu về quy tắc xuất xứ.  

Thương mại hàng hóa. Chương thương mại hàng hóa bao gồm các điều khoản chính để thực thi các cam kết liên quan đến thương mại hàng hóa của các nước thành viên, bao gồm nguyên tắc đối xử quốc gia giữa các thành viên; giảm hoặc xóa bỏ thuế quan, miễn thuế nhập khẩu hàng hàng hóa tạm thời. Ví dụ, 86% hàng hóa công nghiệp xuất khẩu từ Nhật Bản sang Trung Quốc có thể được loại bỏ thuế quan. Nhìn chung, RCEP miễn thuế cho trên 90% tổng sản phẩm thương mại hàng hóa.

Đầu tư. Chương đầu tư bao gồm một số tiêu chuẩn bảo hộ đầu tư thường được sử dụng trong các hiệp định thương mại và hiệp ước đầu tư khác như đối xử tối huệ quốc, đối xử công bằng và bình đẳng, và bồi thường công bằng. Ngoài ra, RCEP quy định về truất hữu tài sản bao gồm truất hữu trực tiếp và gián tiếp. Để được coi là truất hữu gián tiếp, nhiều tiêu chí mới đã được xác định bao gồm: tác động từ hành vi của chính phủ đến giá trị khoản đầu tư; hành vi của chính phủ có vi phạm các cam kết bằng văn bản ràng buộc trước đó với nhà đầu tư hay không; và bản chất của các hành vi của chính phủ.

Thương mại điện tử. Xem xét việc số hóa thương mại và thương mại giữa các quốc gia thành viên, chương thương mại điện tử nhằm mục đích thúc đẩy thương mại điện tử giữa các quốc gia thành viên và sử dụng thương mại điện tử trên toàn cầu. Chương này yêu cầu tất cả các quốc gia thành viên áp dụng các cơ chế pháp lý để tạo môi trường thuận lợi cho các giao dịch và phát triển thương mại điện tử, bao gồm bảo vệ dữ liệu và thông tin cá nhân, và chuyển giao thông tin xuyên biên giới. Ngoài ra, tất cả các quốc gia thành viên được yêu cầu duy trì thông lệ hiện tại là không áp đặt thuế lên hoạt động truyền dẫn điện tử.

Những điều mà các doanh nghiệp Hoa Kỳ và nước ngoài có thể mong đợi

Quy tắc xuất xứ rõ ràng: Đối với các doanh nghiệp Hoa Kỳ và nước ngoài kinh doanh và hoạt động tại ASEAN, Trung Quốc và khu vực châu Á Thái Bình Dương khác, RCEP đưa ra các quy tắc xuất xứ dễ dàng nhất so với các hiệp định thương mại tự do lớn khác. Như được nói ở trên, chỉ cần 40% cấu phần hàm lượng giá trị trong khu vực RCEP là có thể đáp ứng quy tắc xuất xứ. Đây là một tỉ lệ thấp một cách đáng ngạc nhiên và có lợi cho các doanh nghiệp nước ngoài nói chung và doanh nghiệp Hoa Kỳ nói riêng. Ví dụ: một doanh nghiệp Hoa Kỳ có thể sản xuất một sản phẩm có 60% cấu phần hàm lượng giá trị và sau đó xuất khẩu sản phẩm sang Indonesia, nơi bổ sung thêm 40% cấu phần giá trị hàm lượng còn lại (hoặc bất kì thành viên nào khác thuộc RCEP). Khi đó doanh nghiệp Hoa Kỳ bổ sung 40% cấu phần hàm lượng giá trị thuộc RCEP, thì doanh nghiệp đó có thể ghi nhãn lên sản phẩm là “Sản xuất tại Indonesia” và xuất khẩu sản phẩm này sang bất kỳ quốc gia thành viên nào của RCEP, bao gồm cả Trung Quốc, được hưởng mức thuế thấp hoặc bằng 0.

Chuỗi cung ứng và thị trường cuối: Để đối phó với mối quan hệ Hoa Kỳ - Trung Quốc ngày càng xấu đi, nhiều doanh nghiệp Hoa Kỳ đã bắt đầu tối ưu hóa và đa dạng chuỗi cung ứng toàn cầu của mình trên khắp Đông Nam Á. Do RCEP có mức thuế quan thấp, giảm các rào cản thương mại phi thuế quan và cải thiện khả năng tiếp cận thị trường đối với hàng hóa và dịch vụ trong khu vực, đầu tư vào Đông Nam Á trở nên hấp dẫn và khả thi hơn về mặt kinh tế đối với những doanh nghiệp muốn bán sản phẩm hoặc dịch vụ của mình tại đây. Ví dụ, đối với nhiều doanh nghiệp Hoa Kỳ, việc thu mua các linh kiện hoặc bán sản phẩm tại Trung Quốc có thể là một đề xuất tốn kém do có nhiều hàng rào thuế quan và phi thuế quan tồn tại giữa hai quốc gia. Tuy nhiên, hiện nay các doanh nghiệp Hoa Kỳ có cơ hội để tránh những gánh nặng này bằng cách nhập khẩu các linh kiện từ Trung Quốc và hoàn thành quy trình sản xuất của mình tại một quốc gia thành viên RCEP, sau đó bán sản phẩm cuối cùng cho thị trường khổng lồ Trung Quốc. Với cách làm trên, doanh nghiệp vừa xuất khẩu được sang thị trường Trung Quốc, vừa tận dụng được ưu đãi của RCEP.

Làm thế nào để các quốc gia thành viên và doanh nghiệp Hoa Kỳ có thể hưởng lợi từ hiệp định này

RCEP sẽ mang lại lợi ích cho các quốc gia thành viên bằng cách giảm các rào cản thương mại và đầu tư và tăng cường hội nhập kinh tế giữa các thành viên. Các doanh nghiệp Hoa Kỳ cũng có thể được hưởng lợi bằng cách tái cấu trúc lại chuỗi cung ứng toàn cầu của mình để đưa nhiều giao dịch thương mại và đầu tư về lại khu vực, giúp cho các doanh nghiệp tránh được nhiều mức thuế cao và gánh nặng pháp lý mà hiện nay họ đang phải gánh chịu.

Nguồn: Global Trade Mag

Từ khóa: hiệp định RCEP, ý nghĩa, Hoa Kỳ, các nước khác