5 thực tế lý giải những trở ngại đối với TPP

Obstacle-hardship

Vòng đàm phán mới nhất của Hiệp định quan hệ đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) đã kết thúc ở Maui tuần trước mà không đạt được thỏa thuận chung.

Nếu được hình thành, thỏa thuận thương mại khổng lồ12 quốc gia này sẽ liên kết 40% nền kinh tế thế giới. Những cái được và mất được dự kiến sẽ là rất lớn đối với các nước tham gia đàm phán, nhưng địa chính trị của một hiệp định phức tạp như vậy là vô cùng rắc rối. Trong khi thỏa thuận đang trong giai đoạn nước rút của các cuộc đàm phán, dưới đây là năm thực tế giải thích những trở ngại lớn đối với thỏa thuận thương mại quan trọng nhất của thế kỷ 21này.

1. Cuộc chiến trong lĩnh vực dược phẩm

Theo các công ty dược phẩm, phát triển một loại thuốc mới thường mất 10 đến 15 năm. Mỗi trường hợp thành công tốn kém khoảng 1,2 tỷ USD - bao gồm cả chi phí của rất nhiều trường hợp thất bại trên con đường phát triển. Giai đoạn độc quyền cho các bằng sáng chế là phần thưởng cho việc đầu tư này. Vấn đề đặt ra trong các cuộc đàm phán TPP là khi nào thuốc generic giá rẻ hơn có thể đưa ra thị trường, hoặc khi nào giai đoạn độc quyền đó kết thúc. Tại Mỹ, khoảng thời gian đó là khoảng 12 năm, nhưng hầu hết các nước tham gia đàm phán muốn thời gian này được rút ngắn hơn, từ 8 năm trở xuống, và riêng Úc đề xuất 5 năm. Điều đó cho thấy Mỹ muốn thời gian độc quyền dài nhất. Trong 10 công ty dược phẩm lớn nhất thế giới, sáu công ty có trụ sở tại Mỹ, 4 công ty còn lại có trụ sở tại châu Âu, khu vực không tham gia hiệp định này. (PhRMA, New York Times, Tổ chức Y tế Thế giới)

2. Đối với mặt hàng sữa

Sữa chiếm hơn 25% xuất khẩu của New Zealand (và 7% tổng nền kinh tế của nước này). Do đó, New Zealand đang cố gắng đạt được sự tiếp cận thị trường lớn hơn cho các sản phẩm sữa, với sự giúp đỡ từ Australia. Có một sự ngạc nhiên rằng bò sữa đang phải đối mặt với rất nhiều tranh cãi, nhưng Canada lại bị đứng ngoài các cuộc đàm phán về vấn đề này. Chính phủ Canada sẽ phải đối mặt với một cuộc bầu cử khốc liệt vào mùa thu này, và người nông dân chăn nuôi bò sữa Canada hiện đang được bảo hộ một cách thái quá khi thuế nhập khẩu sữa của nước này hiện được áptới 248,95%. Nếu bạn đưa ra suyluận rằng mỗi trong số 12 quốc gia tham gia đàm phán TPP đều có những vấn đề chính trị nội bộ riêng để lo ngại về việc bảo hộ này, bạn có thể hiểu lý do tại sao các cuộc đàm phán thương mại lại đang phải đối mặt với nhiều trở ngại như vậy. (Wall Street Journal, New York Times, Tổ chức Thương mại Thế giới)

3. Tranh cãi về vấn đề xe hơi vẫn căng thẳng trong đàm phán TPP

Truyền thông đã rất quan tâm tới các cuộc đàm phán về vấn đề xe hơi của thỏa thuận. Đó là vì vấn đề này là đặc trưng nổi bật của Mỹ và Nhật Bản, hai thành viên quan trọng nhất của khối thương mại TPP. Ngành ô tô của Nhật Bản là ngành bị cô lập nhất trong tất cả các nước công nghiệp phát triển, đứng thứ 30 trong số 30 quốc gia OECD. Tỷ lệ thâm nhập của hàng nhập khẩu của ngành công nghiệp xe hơi của Nhật Bản trong năm 2012 chỉ ở mức 5,9%, so với mức trung bình của OECD là 58% và tỷ lệ thâm nhập nhập khẩu của Mỹ là 47,9%. Tokyo đã làm cho các nước khá khó khăn để có thể bán được hàng tại Nhật Bản bằng cách dựng các "rào cản phi thuế quan", hoặc áp dụng chi phí gián tiếp. Washington cũng đã áp dụng chính sách bảo hộ lâu dài cho ngành công nghiệp ô tô trong nước. Mỹ hiện áp mức thuế suất nhập khẩu 2,5% đối với xe ô tô chở khách và phụ tùng và thuế 25% đối với xe tải nhẹ. Ngành xe hơi, nói chung luôn tồn tại mức bảo hộ cao tại các nước công nghiệp phát triển, nhưng điều này sẽ bắt đầu thay đổi khi TPP được thông qua. (Hội đồng Xe hơi Mỹ, Viện Kinh tế Quốc tế, Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ)

4. Rắc rối với ngành dệt may

Dệt may, con đẻ của toàn cầu hóa, đã trở thành cái bẫy trong thỏa thuận. Chỉ có quần áo mà là toàn bộ có nguồn gốc và được gia công trong các nước TPP mới đủ điều kiện để được bán miễn thuế. Điều này đặt ra nhiều vấn đề cho Việt Nam, hiện là nước xuất khẩu hàng dệt may và giày déplớn thứ hai sang Mỹ, với doanh thu trên hơn 13 tỷ USD trong năm ngoái. Để sản xuất tất cả những mặt hàng này, Việt Nam đã phải nhập khẩu 4,7 tỷ USD vải từ Trung Quốc, khoảng 50% tổng nhập khẩu hàng năm. Việt Nam chỉ có thể sản xuất 20% nhu cầu vải của đất nước. TPP cũng có thể buộc một số thay đổi. Nhưng Việt Nam sẽ được hưởng lợi ích rất lớn khi thuế của Mỹ đối với nhập khẩu hàng dệt may Việt Nam sẽ giảm mạnh từ 32% xuống 0%. Trong thực tế, tất cả các nước TPP, Việt Nam được dự báo sẽ là nước được hưởng lợi nhiều nhất xét theo quy mô của nền kinh tế, với dự kiến tăng 10% nếu TPP có hiệu lực. (Wall Street Journal, Forbes, Viện Brookings)

5. Thao túng tiền tệ

Nếu bạn đã theo dõi các cuộc tranh luận về việc trao quyền "đàm phán nhanh" cho tổng thống Obama tại Quốc hội Mỹ trong vài tháng qua, bạn có thể nghĩ rằng thao túng tiền tệ là một điểm quan trọng trong các cuộc đàm phán TPP. Nó không hoàn toàn, nhưng là một vấn đề đau đầu cho Tổng thống Obama. Các chính trị gia Mỹ, những người phản đối thỏa thuận đã cáo buộc điều này sẽ dẫn tới tình trạng thao túng tiền tệ toàn cầu, khi các chính phủ mua hoặc bán ngoại tệ nhằm thay đổi giả tạo giá trị của đồng tiền của họ. Viện Peterson ước tính thâm hụt thương mại của Mỹ đã tăng 200 - 500 tỷ USD mỗi năm do các chính sách can thiệp tiền tệ. Bên cạnh đó, ước tính Mỹ mất khoảng 1- 5 triệu việc làm bởi hiệp định này. Đó là những con số đáng sợ.

Nhưng quy định thao túng tiền tệ chặt chẽ hơn sẽ không phải là một phần của TPP. Kiểm soát tiền tệ của từng quốc gia thành viên và các chính sách tiền tệ là vấn đề chủ quyền quan trọng. Đề ra các quy định thao túng tiền tệ nghiêm ngặt sẽ làm nổ tung toàn bộ TPP ngay tại chỗ. Nhưng chính điều đó sẽ làm cho thỏa thuận khó được thông qua. (Viện Kinh tế quốc tế)

Mặc dù có những vấn đề gai góc, thỏa thuận này là một chiến thắng về kinh tế và địa chính trị lớn đối với tất cả các nước tham gia. Và TPP dự kiến sẽ được hoàn thành vào cuối năm 2015.

Theo http://time.com – PT

Từ khóa: 5 thực tế, lý giải, những trở ngại, đối với, TPP