TPP: thỏa thuận 27 nghìn tỷ USD

TPP

Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) là một thỏa thuận thương mại tự do đã được đàm phán trong hơn một thập kỷ. Mục đích của TPP là khơi thông dòng chảy hàng hóa, dịch vụ và vốn xuyên biên giới trong khối nước có GDP cộng gộp lên đến 27 USD nghìn tỷ USD. Đây cũng được xem là các cuộc đàm phán bí mật nhất thế giới.

Tại thời điểm hiện tại có 12 quốc gia tham gia TPP bao gồm Mỹ và 11 quốc gia khu vực châu Á Thái Bình Dương là Australia, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore và Việt Nam. Một số quốc gia và vùng lãnh thổ đã bày tỏ sự quan tâm đến hiệp định này như Hàn Quốc, Đài Loan và Columbia. Văn bản đàm phán sẽ được công bố sau 4 năm kể từ khi TPP có hiệu lực, hoặc nếu các cuộc đàm phán thất bại hoàn toàn.

Tại sao TPP là quan trọng?

Tiền thân của TPP là thỏa thuận đối tác kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương giữa 4 nước (còn gọi là P-4) là New Zealand, Chile, Singapore và Brunei vào năm 2005. Tháng 9/2008, Tổng thống George W. Bush thông báo với Quốc hội rằng Mỹ sẽ tham gia P-4. Ý tưởng về một thỏa thuận thương mại cấp khu vực do Mỹ dẫn đầu ra đời khi có sự tham gia của Việt Nam, Peru và Australia sau đó. Mặc khác, với hiệp định này chính quyền Mỹ cũng tìm cách củng cố sức mạnh kinh tế và vai trò địa chính trị của họ tại châu Á Thái Bình Dương, đặc biệt trong bối cảnh sự nổi lên của Trung Quốc.

TPP được kỳ vọng sẽ thúc đẩy hoạt động xuất khẩu và dẫn dắt kinh tế tăng trưởng, góp phần tạo ra việc làm và mang lại sự thịnh vượng cho các nền kinh tế thành viên. TPP sẽ xóa bỏ hầu hết các rào cản thuế quan cũng như các hàng rào thương mại và đầu tư khác. Thỏa thuận sẽ giúp đơn giản và chuẩn hóa các quy tắc thương mại thế giới.

Theo Đại diện Thương mại Mỹ: “TPP sẽ làm tăng tổng kim ngạch xuất khẩu của tất cả các nền kinh tế thành viên thêm 305 tỷ USD mỗi năm cho đến năm 2025, xuất khẩu của Mỹ có thể đạt 123,5 tỷ USD. Thỏa thuận cũng sẽ làm tăng 223 tỷ USD thu nhập của người lao động cộng gộp từ tất cả các nước thành viên”.

Trung Quốc thì sao?

Sự vắng mặt đáng chú ý nhất là nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới - Trung Quốc không tham gia đàm phán. Lý do là TPP phản ánh cuộc đấu tranh quyền lực giữa Washington và Bắc Kinh tại khu vực Thái Bình Dương. Bản thân Trung Quốc cũng đang thúc đẩy cho một hiệp định riêng lẻ, trong đó bao gồm cả một số nước thành viên TPP như Brunei, Malaysia, Singapore và Việt Nam. Tuy nhiên, gần đây Trung Quốc lại được xem là thành viên tương lai tiềm năng nhất của TPP khi Bắc Kinh đã có lập trường mềm mỏng hơn với TPP trái ngược với những ngờ vực trước đó. Tổng thống Mỹ trong một cuộc phỏng vấn cũng cho biết: “Trung Quốc đã bắt đầu thăm dò về các khả năng tham gia TPP”.

Quan điểm chỉ trích TPP

Trước quan điểm cho rằng TPP là hiệp định với những tiêu chuẩn cao của thế kỷ 21, các nhà phê bình cho rằng TPP chỉ là sự mở rộng của Hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA) với nhiều quy định được sao chép từ hiệp định này và các hiệp định trước đó của Mỹ.

Bên cạnh đó, một vấn đề gây tranh cãi là TPP không chỉ bao gồm thương mại mà nhiều chương trong đó đề cập đến cả những vấn đề phi thương mại. Nhiều vấn đề nhạy cảm được bao hàm như doanh nghiệp nhà nước, sở hữu trí tuệ… Các nhà phê bình tại Mỹ nhấn mạnh thỏa thuận này đơn thuần là cơ chế chuyển giao các chính sách phi thương mại vốn có nhiều tranh luận tại các cơ quan lập pháp và quốc hội. Vì mỗi thành viên TPP sẽ phải tuân theo những quy định pháp lý của riêng mình, do đó cơ quan lập pháp của mỗi nước phải làm cho các chính sách trong lĩnh vực dịch vụ, đầu tư phù hợp với các vấn đề trong hiệp định.

Hơn nữa, TPP cũng bị nghi ngờ về khả năng gây ra tình trạng bất bình đẳng về thu nhập ở các nước có mức lương cao vì họ có thể mua hàng với giá rẻ hơn từ những nước có mức lương thấp. Điều này xảy ra như một hệ quả của việc bảo hộ bằng sáng chế và bản quyền tác giả trong TPP.

Những tiến triển

Cuối tháng 6/2015, Tổng thống Obama đã ký thành luật quyền đàm phán nhanh được Quốc hội Mỹ thông qua trước đó. Điều này đồng nghĩa rằng các nghị sĩ Mỹ chỉ có thể bỏ phiếu “thuận” hoặc “chống” đối với hiệp định thương mại được trình mà không ảnh hưởng đến nội dụng đã đạt được trên bàn đàm phán. Khi chính quyền Tổng thống có được quyền đàm phán nhanh, các nhà đàm phán giờ đây sẽ chuyển trọng tâm sang các vấn đề nổi bật và khó khăn.

Ở thời điểm hiện tại vấn đề lớn nhất liên quan đến thuế quan và các ngành công nghiệp nhạy cảm. Mỹ và Nhật Bản đã cố gắng để có được sự đồng thuận về mức cắt giảm thuế đối với nhiều loại sản phẩm khác nhau từ ô tô đến thịt bò và gạo. Trong khi đó, Canada đang phải miễn cưỡng đàm phán về việc mở cửa thị trường gia cầm và ngành công nghiệp sữa. Những vấn đề lớn khác liên quan đến sở hữu trí tuệ như thời hạn bảo hộ sáng chế đối với dược phẩm hoặc cơ chế quản lý các doanh nghiệp nhà nước.

Một số thành viên đàm phán cũng cho thấy họ đang cố gắng để đạt được TPP càng sớm càng tốt. Bộ trưởng Kinh tế Tài chính Nhật Bản, ông Akira Amari gần đây nói: “Nếu nước nào đó không sẵn sàng cho việc đạt được thỏa thuận tại cuộc họp ở Hawaii, chúng tôi không thể để TPP bị trì hoãn bởi họ. Họ có thể xem xét việc tham gia TPP sau đó”.

Phiên đàm phán cấp bộ trưởng tiếp theo của TPP dự kiến sẽ diễn ra tại Hawaii vào cuối tháng 7/2015.

Tác giả: Gary Horlick, cựu chuyên gia Văn phòng Đại diện thương mại Mỹ

Theo http://themarketmogul.com/ - PC

Từ khóa: TPP, thỏa thuận, 27 nghìn tỷ USD