TPP và môi trường: đánh giá các cam kết và vấn đề thực thi các hiệp định thương mại

TPP-Obama

Ngày 05/10/2015, Nhà Trắng đã ban hành một tuyên bố của Tổng thống về Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), trong đó nêu rằng TPP "có các cam kết về lao động và môi trường mạnh mẽ hơn bất kỳ hiệp định thương mại nào khác trong lịch sử, và những cam kết này sẽ được thực thi, không giống như các hiệp định trước đây."

Tuyên bố này không có gì mới vì các hiệp định thương mại tự do (FTA) do Mỹ thiết lập trong hai thập kỷ qua đều có những hứa hẹn tương tự về vấn đềan toàn lao động vàbảo vệ môi trường. Tuy nhiên, nhìn từviệc thực thi và các điều kiện của các FTA trước đây, có thể thấy rằng TPP có lẽ sẽ tương tự như các FTA trước đây, tức là sẽ không thể đảm bảo vấn đề bảo vệ môi trường.

Trong khi các hiệp địnhtrước đây đã có quy định thực thi tương tự trong các chương về môi trường, không có vụ việc nào được chính thức xử lý dựa trên các quy định về môi trường của các FTA mà Mỹ đã ký kết. Trong thực tế, quy định duy nhất liên quan đến môi trường được sử dụng đều đặn lại là các quy định về giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư và các chính phủ (ISDS), trong đó cho phép các công ty kiện các chính phủ khi các chính phủ ban hành các đạo luật bảo môi trường và các đạo luật khác.

Việc sử dụng ISDS thường xuyên rõ ràng hoàn toàn trái ngược với cơ chế giải quyết tranh chấp giữa các bên hoặc các quy định về tố tụng dành cho công dân. Trong khi đó, dù cơ chế này thiếu hiệu quả và không được sử dụng đúng mức, nhưng đây lại là cơ chế có khả năng thực thi các quy định về vấn đề môi trường trong các FTA.

Lịch sử thực thi các quy định về môi trường trong các hiệp định thương mạiở Mỹ đã cho thấy các lợi ích về vấn đề môi trườngmà TPP đem lại sẽ rất nhỏ so với những ảnh hưởng tiêu cực lên môi trường và lao động do các quy định về thương mại và đầu tư của TPP gây ra.

Theo CIEL– TV

Từ khóa: TPP, môi trường, đánh giá các cam kết,vấn đề thực thi, hiệp định thương mại