WTO cảnh báo về sự leo thang của chủ nghĩa bảo hộ

Trong vòng 6 tháng qua, các nền kinh tế thuộc nhóm nước G20 đã ban hành nhiều biện pháp nhằm hạn chế thương mại hơn là khuyến khích nó, thậm chí khi kinh tế toàn cầu chững lại cả về tăng trưởng lẫn thương mại.

Không giống như cuộc Đại suy thoái 1930, trong cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 phần lớn các quốc gia đều tránh các hình thức bảo hộ. Việc các nước từ chối ban hành các rào cản thương mại được các nhà kinh tế học ghi nhận là giúp kinh tế toàn cầu tránh được một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng hơn kể từ khi Lehman Brothers sụp đổ tháng 9/2008.

Tuy nhiên, trong một báo cáo công bố gần đây, Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) với vai trò là người quản lý các biện pháp hạn chế thương mại của nhóm nước G20 trong giai đoạn hậu khủng hoảng, đã cho thấy một bức tranh về sự leo thang của chủ nghĩa bảo hộ, ngay cả khi kinh tế thế giới vẫn tiếp tục chậm hồi phục sau khủng hoảng.

Báo cáo của WTO liệt kê chi tiết các động thái được thực hiện bởi các thành viên chủ chốt của G20 kể cả Mỹ, Trung Quốc và EU. Chúng bao gồm các cuộc điều tra chống bán phá giá đã công bố hay các cơ chế hỗ trợ nội địa.

WTO cho biết đã xác định được 112 biện pháp hạn chế thương mại được ban hành bởi các nước G20 từ giữa tháng 11/2013 đến giữa tháng 5/2014, ít hơn một chút so với 116 biện pháp đã được ban hành trong 6 tháng trước đó. Ngược lại có 98 biện pháp nhằm tự do hóa thương mại được ban hành trong thời gian này so với 57 biện pháp được công bố trong 6 tháng trước đó. Nhưng rõ ràng các biện pháp hạn chế thương mại vẫn tiếp tục tăng lên kể từ khi khủng hoảng xảy ra.

Từ tháng 10/2008, WTO ghi nhận có 1.185 biện pháp hạn chế thương mại mới và chỉ 251 lệnh đã được gỡ bỏ cho đến giữa tháng 5 năm nay, đồng nghĩa với việc vẫn còn gần 1.000 lệnh đang còn hiệu lực, tương đương 5,2% sản lượng nhập khẩu của các nước G20.

Tổng Giám đốc WTO, ông Roberto Azevado ví von: “Rõ ràng lớp lông của các biện pháp hạn chế thương mại đã dày hơn trong giai đoạn này. Điều này không giúp được cho chúng tôi trong nỗ lực hỗ trợ tăng trưởng và phát triển trên toàn thế giới”.

Ông Azevado hiện đang làm việc để có thể tái khởi động vòng đàm phán Doha vốn bị đình trệ một trong thời gian dài. Ông nói, theo đuổi tự do hóa trong nông nghiệp, hàng hóa và dịch vụ là lời hứa trong hơn một thập kỷ qua và cũng là cách tốt nhất để chống lại xu hướng leo thang của chủ nghĩa bảo hộ. Mỹ cũng đang đi đầu trong đàm phán các hiệp định tự do thương mại cấp khu vực như TPP và TTIP. Tuy nhiên, chưa có nỗ lực nào đạt được kết quả và WTO cảnh báo: “áp lực bảo hộ vẫn bao trùm trong bối cảnh kinh tế toàn cầu phục phồi chậm, không đồng đều và tỷ lệ thất nghiệp liên tục ở mức cao”.

Một số chuyên gia cho rằng báo cáo của WTO có thể chưa phản ánh hết các vấn đề của chủ nghĩa bảo hộ. Ông Simon Evenett, biên tập viên tờ Cảnh báo thương mại toàn cầu và là người theo dõi các biện pháp bảo hộ thương mại mới của Đại học St Gallen Thụy Sĩ cho biết theo tính toán của ông các nước G20 đã ban hành 167 biện pháp giới hạn thương mại từ giữa tháng 11/2013 đến giữa tháng 5/2014. Nếu tính các biện pháp giới hạn có tính chất bóp méo thương mại như trợ cấp hay giới hạn đầu tư nước ngoài, theo tính toán của ông con số này sẽ lên đến 256.

Ông Evenett nói: “Nhiều biện pháp bảo hộ ngày nay là mập mờ và không rõ ràng như các biện pháp tăng thuế, do đó thế giới cần một cơ chế giám sát hiệu quả hơn cho vấn đề này”.

Theo http://www.ft.com PC