Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Sau hơn 5 năm có hiệu lực, Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVFTA) đã tạo ra những đột phá đáng kể trong quan hệ kinh tế song phương. Không chỉ mở ra cơ hội lớn về thương mại, EVFTA còn đóng vai trò là đòn bẩy thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao từ EU vào Việt Nam.

Bệ phóng cho thương mại và đầu tư

Trên phương diện đầu tư, EVFTA đã góp phần đưa EU trở thành một trong những nguồn vốn đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam. Các dự án đến từ EU chủ yếu tập trung vào những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như công nghệ cao, năng lượng tái tạo, dược phẩm và logistics – những ngành đóng vai trò then chốt trong chuyển đổi mô hình tăng trưởng của Việt Nam.

Về thương mại, EU hiện là đối tác thương mại lớn thứ tư của Việt Nam, chỉ sau Trung Quốc, Hoa Kỳ và Hàn Quốc. Ngược lại, Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của EU trong khu vực ASEAN.

Theo báo cáo của Viện nghiên cứu Chính sách và chiến lược (Ban Chính sách chiến lược Trung ương), kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và EU trong năm 2024 đạt 68,4 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang EU đạt 51,7 tỷ USD, tăng 18,5% so với năm trước. Các mặt hàng chủ lực như thủy sản, dệt may, da giày tiếp tục tận dụng hiệu quả các ưu đãi thuế quan trong EVFTA để gia tăng thị phần tại thị trường này. Tỷ trọng xuất khẩu sang EU trong tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam cũng tăng dần, đạt 13,19% trong năm 2024.

Ở chiều ngược lại, Việt Nam nhập khẩu từ EU khoảng 16,6 tỷ USD, tập trung vào các mặt hàng thiết bị y tế, dược phẩm và công nghệ cao – những yếu tố góp phần nâng cao năng lực sản xuất và sức cạnh tranh của nền kinh tế trong nước.

Cơ hội chiến lược giữa biến động toàn cầu

Bước sang năm 2025, thương mại toàn cầu đối mặt với nhiều biến động khó lường, khi hàng loạt quốc gia điều chỉnh chính sách nhập khẩu và áp dụng các biện pháp bảo hộ. Trong bối cảnh đó, quan hệ thương mại Việt Nam – EU vẫn giữ được sự ổn định, thậm chí khởi sắc rõ rệt.

Trong hai tháng đầu năm 2025, EU đã vươn lên trở thành thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của Việt Nam, chỉ sau Hoa Kỳ, với kim ngạch đạt 8,8 tỷ USD – tăng 13,3% so với cùng kỳ năm trước. Đây là một tín hiệu tích cực cho thấy khả năng chống chịu và linh hoạt của doanh nghiệp Việt trong việc tận dụng hiệu quả các FTA.

Về đầu tư, bất chấp những biến động toàn cầu, Việt Nam vẫn là điểm đến được cộng đồng doanh nghiệp châu Âu đặc biệt quan tâm. Theo khảo sát của Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham), chỉ số niềm tin kinh doanh trong quý I/2025 đã có dấu hiệu cải thiện so với các quý trước. Đáng chú ý, 68% lãnh đạo doanh nghiệp châu Âu khẳng định vẫn giới thiệu Việt Nam như một điểm đến đầu tư hấp dẫn, cho thấy cam kết gắn bó lâu dài với thị trường này. Niềm tin đó được củng cố bởi nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, dự báo tăng trưởng GDP tích cực cùng sự phục hồi rõ rệt của tiêu dùng và du lịch trong nước.

Theo ông Julien Guerrier – Đại sứ, Trưởng Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam, trong bối cảnh thế giới đối mặt với nhiều rào cản thương mại như thuế quan leo thang hay những thực hành không công bằng, Việt Nam và EU vẫn kiên định thực thi các cam kết trong khuôn khổ EVFTA.

Ông Julien Guerrier nhấn mạnh: “Việt Nam và EU đang cùng nhau thúc đẩy an ninh và tính bền vững của chuỗi giá trị toàn cầu, dựa trên những tiêu chuẩn cao và nguyên tắc công bằng.”

Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Alain Cany – Cố vấn cấp cao Tập đoàn Jardine Matheson tại Việt Nam, nguyên Chủ tịch EuroCham – nhận định: “Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái định hình, việc tận dụng các FTA như EVFTA trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết”.

Để nâng cao hiệu quả, Việt Nam cần đẩy mạnh thực thi đầy đủ các cam kết, đặc biệt là các chương liên quan đến tự do hóa đầu tư, cải thiện tiếp cận thị trường và xóa bỏ các rào cản pháp lý để duy trì sức hút FDI và khuyến khích doanh nghiệp EU tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tại Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài (tháng 2/2025), ông Trần Ngọc Quân – Tham tán Thương mại Việt Nam tại Bỉ và EU – lưu ý rằng EU đang bước vào nhiệm kỳ mới (2024–2029) với nhiều thay đổi chính sách đáng chú ý. Theo ông Quân, các doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động hơn trong việc xúc tiến thương mại, tìm kiếm đối tác, tận dụng tối đa các lợi thế từ EVFTA – trước khi EU hoàn tất thêm nhiều FTA mới với các quốc gia khác trong thời gian tới.

Có thể nói, thời điểm hiện tại là "thời điểm vàng" để Việt Nam đẩy mạnh khai thác EVFTA, tăng cường liên kết thương mại – đầu tư với Liên minh châu Âu. Trong khi các thị trường khác đang đối mặt với rào cản thương mại, thì EVFTA đang trở thành một hành lang thuận lợi và ổn định cho hàng hóa, dịch vụ và dòng vốn giữa hai bên.

Tuy nhiên, để phát huy trọn vẹn tiềm năng từ EVFTA, các chuyên gia cho rằng, điều quan trọng là Việt Nam cần tiếp tục cải cách thể chế, nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp – đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ – tiếp cận thông tin, tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ hội hợp tác từ thị trường EU.

Nguồn: VietnamFinance

Từ khóa: thương mại, kinh tế, toàn cầu