Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Khu vực ASEAN (Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á) là một trong những khu vực phát triển nhanh nhất trên thế giới vào năm 2022 khi Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) ước tính tốc độ tăng trưởng kinh tế ở Đông Nam Á tương đương 5,5% vào năm 2022.

Tuy nhiên, thế giới bước vào năm 2023 với nhiều áp lực kinh tế đang gia tăng và đây là một trong những yếu tố làm suy giảm đà tăng trưởng của toàn cầu. Do đó, ADB gần đây đã điều chỉnh dự báo năm 2023 của mình cho ASEAN ở mức 4,7% do nhu cầu toàn cầu suy yếu.

Điều đáng chú ý là các dự báo khác nhau và điều này có thể phụ thuộc một phần vào cách các tổ chức phân loại khu vực. Các nhà phân tích của Credit Suisse kỳ vọng tốc độ tăng trưởng của sáu nền kinh tế ASEAN – Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam – sẽ ở mức 4,4% vào năm 2023 từ mức 5,6% trong năm 2022.

Những con số này đưa tăng trưởng kinh tế khu vực lên trên mức trung bình toàn cầu. Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đã dự báo tăng trưởng toàn cầu ở mức 3,2% vào năm 2022 và 2,7% vào năm 2023. Do đó, ASEAN vẫn là điểm đến hấp dẫn đối với đầu tư quốc tế, giúp các nhà đầu tư tiếp cận với một trong những khu vực phát triển nhanh nhất trên toàn cầu.

Câu chuyện tăng trưởng ASEAN

Các quốc gia ASEAN đều đang có quan hệ rất tốt với hai siêu cường thế giới là Mỹ và Trung Quốc. Cả hai quốc gia đều nêu bật cam kết thương mại với các nền kinh tế ASEAN, Trung Quốc và ASEAN cùng tham gia Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) và Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Riêng Mỹ chỉ có hiệp định thương mại tự do với một số nước ASEAN.

Sự cạnh tranh giữa các siêu cường này không phải là yếu tố duy nhất có thể đóng góp tích cực vào tăng trưởng của ASEAN vào năm 2023. Một số quốc gia trong khu vực có ngành du lịch chiếm tỷ trọng lớn trong GDP và môi trường dịch tễ học được cải thiện hơn nữa cũng sẽ góp phần vào sự phục hồi chugn của khu vực vào năm 2023.

Theo Goldman Sachs, Thái Lan và Malaysia có thể đạt mức tăng trưởng khá 4% trong năm 2024 nhờ bình thường hóa du lịch và lữ hành toàn cầu. Tăng trưởng sẽ tái cân bằng vào năm tới khi du lịch phục hồi.

Malaysia, Philippines và Thái Lan có thể sẽ ghi nhận ngành du lịch phục hồi trở lại mức trước đại dịch vào năm 2023. Nhưng vẫn còn nghi ngờ về việc liệu khách du lịch Trung Quốc có quay trở lại hay không mặc dù gần đây đã dỡ bỏ các biện pháp hạn chế. Vào tháng 12/2022, cơ quan quản lý xuất nhập cảnh Trung Quốc cho biết họ sẽ tiếp tục cấp thị thực cho cư dân đại lục ra nước ngoài từ ngày 8/1.

Các nhà phân tích của S&P Global cho rằng suy thoái toàn cầu sẽ ít tác động hơn đến các nền kinh tế định hướng theo nhu cầu trong nước như Indonesia và Philippines – tổ chức này dự đoán cả hai quốc gia sẽ có mức tăng trưởng ít nhất 5% vào năm 2023. Tập đoàn có trụ sở tại Mỹ, cho rằng nhu cầu từ thị trường trong nước sẽ tiếp tục phục hồi ở Indonesia, Malaysia, Philippines và Thái Lan, khi các quốc gia này mở cửa trở lại toàn bộ sau đại dịch.

Tuy nhiên, tất cả những yếu tố trên chỉ là thứ yếu. Tăng trưởng chậm lại, thậm chí suy thoái ở các nền kinh tế phát triển sẽ làm giảm nhu cầu hoạt động kinh tế ở các quốc gia ASEAN. Trong khi đó, nhiều ngân hàng trung ương Đông Nam Á đã tăng lãi suất để đối phó với việc tăng lãi suất toàn cầu, dòng vốn chảy ra ngoài, đồng tiền mất giá và lạm phát gia tăng với giá lương thực và năng lượng toàn cầu cao hơn. Như đã lưu ý, để kiềm chế lạm phát, các ngân hàng trung ương sẽ tăng lãi suất trong nửa cuối năm 2023.

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)

Các nền kinh tế ASEAN đã và đang là điểm đến hấp dẫn của nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trong những năm gần đây. Các quốc gia này đang là các điểm đến hấp dẫn đối với các công ty muốn đa dạng hóa chuỗi sản xuất và muốn giảm chi phí sản xuất.

Về tổng thể, các quốc gia trong khu vực đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng GDP nhanh hơn mức trung bình, phản ánh sự bùng nổ dân số và các chính sách thương mại ngày càng tự do. Đổi lại, các tập đoàn đa quốc gia cũng đang ngày càng coi Đông Nam Á như một trung tâm sản xuất thay thế, bị thu hút bởi mức lương cạnh tranh, các quy định và cơ sở hạ tầng kinh doanh được cải thiện cũng như nhu cầu nội địa ngày càng tăng.

Singapore đã thu hút khoảng 100 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài vào năm 2021. Các ngành công nghiệp chính để đầu tư vào Singapore bao gồm Công nghệ thông tin, hàng không vũ trụ, điện tử, dược phẩm và dịch vụ chuyên nghiệp.

Tổng vốn FDI vào Indonesia tính đến quý 3 năm 2022 đạt 894 nghìn tỷ rupiah (tương đương 57 tỷ USD) – đạt 75% so với mục tiêu đề ra 80 tỷ USD vào năm 2022. Mặc dù số liệu chính thức chưa được công bố, nhưng chính phủ Indonesia tự tin rằng họ đã đạt được mục tiêu. Đến năm 2023, chính phủ nước này đặt mục tiêu tăng FDI lên 92 tỷ USD, tương đương 1.400 nghìn tỷ rupiah.

Indonesia là thành viên G20 duy nhất trong ASEAN, với nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào và thị trường nội địa rộng lớn với 260 triệu dân, quốc gia này mang đến cơ hội đầu tư dài hạn.

Việt Nam cũng mang đến cho các nhà đầu tư khả năng tiếp cận nhiều ngành công nghiệp có tính cạnh tranh quốc tế và cung cấp khả năng tiếp cận thị trường lớn hơn cũng như sự yên tâm cho các nhà sản xuất so với Trung Quốc. Trong cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc, Việt Nam đã nổi lên như một nhà cung cấp thay thế các sản phẩm gỗ. Mỹ hiện là thị trường tiêu thụ chính của các sản phẩm gỗ xuất khẩu. Tương tự, ngành dệt may của Việt Nam ngày càng hấp dẫn sau các luật được thông qua tại Mỹ liên quan đến lao động cưỡng bức và bông có nguồn gốc từ Tân Cương của Trung Quốc.

Trong khi đó, Thái Lan đã liên tục nhận đầu tư của Trung Quốc trong một thời gian. Quốc gia này là trung tâm của khối ASEAN và không thể thiếu trong các kế hoạch của Trung Quốc về phát triển kết nối toàn cầu cũng như đầu tư tư nhân. Các nhà đầu tư tư nhân ngày càng coi Thái Lan là điểm đến đầu tư cho các sáng kiến về tiền điện tử, fintech, blockchain và AI, cũng như chăm sóc sức khỏe và du lịch y tế.

Các ví dụ trên phản ánh xu hướng phát triển dài hạn của ASEAN bất chấp nền kinh tế toàn cầu đang suy yếu. Sự gia tăng liên tục của FDI vào ASEAN, đặc biệt là đối với Singapore, Malaysia, Thái Lan, Indonesia và Việt Nam có thể sẽ tiếp tục vào năm 2023.

Trung Quốc thành tâm điểm chú ý sau quyết định tái mở cửa

Trung Quốc và sức khỏe của nền kinh tế nước này, một phần nhờ vào vị trí địa lý và các mạng lưới thương mại liên quan, là một yếu tố đáng kể ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế trong khu vực ASEAN.

Tác động của việc Trung Quốc đột ngột mở cửa trở lại có thể sẽ tăng gấp đôi. Trong quý đầu tiên của năm 2023, Covid, cũng như các loại virus khác đã bị hạn chế, có khả năng sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng tắc nghẽn chuỗi cung ứng và suy giảm nhu cầu.

Tuy nhiên, sau một giai đoạn phòng chống dịch Covid-19 đầy thách thức, Trung Quốc dự kiến sẽ trải qua chu kỳ bùng nổ mở cửa trở lại như hầu hết các quốc gia khác đã trải qua sau đại dịch Covid-19. Dữ liệu của Ngân hàng Thế giới cho thấy tăng trưởng kinh tế Trung Quốc phục hồi lên 4,3% vào năm 2023 từ mức ước tính 2,7% vào năm 2022.

Việc mở cửa trở lại có thể có tác động sâu sắc đến kinh tế bất chấp các yếu tố rủi ro bao gồm “căng thẳng dai dẳng” trong lĩnh vực bất động sản.

Một số nền kinh tế ASEAN có thể được hưởng lợi ở một số lĩnh vực từ những thách thức nội bộ có ý nghĩa tích cực đối với khu vực ASEAN.

Nguồn: Asean Briefing

Từ khóa: triển vọng; kinh tế; ASEAN; 2023