Từ vòng đám phán Doha năm 2008, mặc dù đã gây ra một sự thất vọng lớn đối với những người ủng hộ tự do hóa thương mại, nhưng tổ chức Thương mại thế giới (WTO) vẫn là một thể chế quan trọng, hết sức có ý nghĩa trong việc giải quyết các tranh chấp thương mại giữa các nước thành viên. Tiền thân của WTO là GATT (Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại) không bao hàm quy trình giải quyết tranh chấp ràng buộc. Do vậy, WTO được xem là một bước tiến lớn trong lĩnh vực này.
Không tồn tại khu vực kinh tế nào mà trong đó các rào cản thương mại lại đóng vai trò quan trọng hơn thị trường nông sản thế giới, và ngành nông nghiệp Mỹ có thể được thừa hưởng những lợi ích từ việc giải quyết các tranh chấp trong khuôn khổ WTO mà Mỹ đóng vai trò là một bên có liên quan, ngay cả trong vụ kiện về bông sợi với Brazil.
Kể từ khi WTO đi vào hoạt động năm 1995, đã có 490 trường hợp giải quyết tranh chấp diễn ra, mặc dù trong số đócó một phần đáng kể các vụ việc không thể tiến tới giai đoạn tham vấn song phương. Nhìn chung, Mỹ có liên quan đến khoảng 47% các vụ việc, cả với vai trò người khiếu nại (109) và bị đơn (123). Có 76 vụ việc liên quan đến nông nghiệp, chiếm hơn 1/3 tổng số vụ tranh chấp. Trong đó, có 11 trường hợp vẫn chưa được giải quyết đầy đủ, bao gồm cả 2 trường hợp tranh chấp với Canada và Mexico về Quy định dán nhãn xuất xứ của Mỹ đối với các sản phẩm thịt gia súc. Trong số 65 trường hợp còn lại, 16 trường hợp không thể chuyển sang giai đoạn tham vấn song phương, 3 trường hợp đã thành lập được Ủy ban giải quyết tranh chấp nhưng vẫn không đạt được kết quả, 14 tranh chấp đã được giải quyết hoặc chấm dứt bên ngoài khuôn khổ các hoạt động chính thức của WTO.
Có 31 vụ tranh chấp được giải quyết thông qua quy trình giải quyết tranh chấp đầy đủ của WTO; 17 trường hợp do chính phủ Mỹ khởi xướng, trong đó có đến 16 trường hợp WTO đã chấp thuận hoàn toàn hoặc chấp thuận một phần các yêu sách do Mỹ đưa ra. 14 trường hợp còn lại, Mỹ đóng vai trò bị đơn, trong đó có 4 trường hợp có cùng nội dung (như trường hợp tranh chấp thương mại gỗ mềm giữa Mỹ và Canada năm 2001-2002) hoặc vụ kiện của nhiều nước đối với chính sách thương mại của Mỹ (như trường hợp Australia và New Zealand kiện Mỹ áp dụng các biện pháp tự vệ đối với các sản phẩm thịt cừu sống, sấy khô hoặc đông lạnh nhập khẩu từ Australia và New Zealand năm 1999).
Hiện nay, chính quyền Tổng thống Obama vẫn đang theo đuổi các vụ việc mà Mỹ cáo buộc là áp dụng các chính sách không phù hợp với nguyên tắc của WTO. Ngày 11/02/2015, Đại diện thương mại của Mỹ - ông Michael Froman - thông báo Mỹ đã bắt đầu tham gia các cuộc tham vấn với Trung Quốc về giải quyết tranh chấp trong việc trợ cấp xuất khẩu trong 7 lĩnh vực riêng biệt, bao gồm các mặt hàng trái cây, rau quả và sản phẩm dệt may.
Nghiên cứu mới đây của DTB Associates, một tổ chức nhận được sự ủy quyền của nhiều hiệp hội ngành nghề tại Mỹ, đã chỉ ra rằng một số thị trường thuộc nhóm các nền kinh tế mới nổi, bao gồm Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil, Thổ Nhĩ Kỳ và Thái Lan đã áp dụng các biện pháp hỗ trợ tài chính cho các nhà sản xuất trong nước trong nhiều năm, bao gồm cả trợ giá, trợ cấp xuất khẩu vượt xa giới hạn theo quy định của WTO (các loại trợ cấp nội địa gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến thương mại) và cả giới hạn trợ cấp xuất khẩu đã cam kết tại Vòng đàm phán Uruguay. Đây có thể coi là động lực để chính phủ Mỹ tiến hành các trường hợp tương tự trong những năm sắp tới.
Nhìn chung, Mỹ đã thành công trong việc theo đuổi các vụ việc liên quan đến những chính sách gây tranh cãi trên thị trường nông sản thế giới. Do vậy, chúng ta cần phải ghi nhận tầm quan trọng của WTO như một diễn đàn thương mại ưu việt trên thế giới, thậm chí ngay cả khi vòng đàm phán Doha tiếp tục bế tắc.
Tác giả: Stephanie Mercier là Cố vấn cao cấp về vấn đề chính sách và pháp lý của Tạp chí Nông nghiệp. Từ năm 1997 đến 2011, bà là Kinh tế trưởng của Ủy ban Nông nghiệp Thượng viện.
Theo http://www.agweb.com - PC
Từ khóa: WTO, vai trò, quan trọng, kinh tế, thế gới, Doha
