Trong 10 năm kể từ khi WTO cam kết sẽ có những thay đổi vì sự phát triển, các nước đang phát triển đã hoàn toàn bị loại ra ngoài cuộc chơi bởi các cường quốc toàn cầu.
Mười năm trước, Tổ chức Thương mại Thế giới mới luôn đặt các nước đang phát triển ở trung tâm của chương trình nghị sự đàm phán thương mại quốc tế. Tuyên bố cấp Bộ trưởng được thông qua tại phiên khai mạc Vòng đàm phán Doha vào ngày 14 Tháng 11 năm 2001, là một bước tiến đầy hứa hẹn làm dịu các cuộc nổi loạn chống toàn cầu hóa vào những năm 1990.
Tuy nhiên, các thành viên WTO đã thất bại trong việc đưa ra những thay đổi vì sự phát triển như đã hứa. Tìm kiếm "sự tiến triển" trong Vòng đàm phán Doha hiện nay cũng giống như tìm kim đáy bể. Các nước đang phát triển đã được hoàn toàn ngồi ngoài bởi các lợi ích kinh tế và chính trị của các cường quốc toàn cầu.
Dưới đây là 10 lý do WTO đã thất bại cho kế hoạch vì người nghèo:
1. Bông: Năm ngoái, Quỹ Công bằng thương mại tiết lộ về cách sử dụng khoản trợ cấp 47 tỷ USD cho các nhà sản xuất ở những quốc gia giàu có trong 10 năm qua đã tạo ra những rào cản cho 15 triệu nông dân trồng bông trên khắp Tây Phi đang cố gắng tìm cách thoát khỏi đói nghèo, và 5 triệu gia đình nông dân nghèo nhất thế giới đã buộc phải ngừng sản xuất và chìm sâu hơn vào cảnh nghèo đói vì những khoản trợ cấp này.
2. Trợ cấp nông nghiệp: ngoài bông, các thành viên WTO thậm chí đã thất bại khi không tìm được giải pháp cắt giảm các khoản trợ cấp khổng lồ cho nông dân giàu trên thế giới, những người mà sản xuất dư thừa sẽ tiếp tục đe dọa sinh kế của nông dân tại các quốc gia đang phát triển trên toàn thế giới.
3. Hiệp định thương mại: WTO cũng đã thất bại trong việc làm rõ các quy tắc mơ hồ một cách cố ý trong các hiệp định thương mại rằng cho phép các nước nghèo nhất bị điều khiển bởi các quốc gia giàu có. Tại châu Phi, trong các cuộc đàm phán với EU, các nước đã buộc phải loại bỏ thuế quan đối với 90% giao dịch thương mại của họ, vì không tồn tại những quy định rõ ràng để bảo vệ chúng.
4. Đối xử đặc biệt: những quy tắc cho các nước đang phát triển, được gọi là quy tắc "đối xử đặc biệt và khác biệt", có nghĩa là được điều chỉnh để làm cho chúng chi tiết hơn, hiệu quả và có thể đưa vào hoạt động. Tuy nhiên, WTO đã thất bại trong việc thông qua 88 đề xuất để khỏa lấp khoảng trống pháp lývề pháp lý giữa các bên.
5. Y học: những người nghèo nhất ở các nước đang phát triển không thể tiếp cận được thuốc giá cả phải chăng vì các thành viên đã không thành công trong việc làm rõ sự mơ hồ giữa sự cần thiết cho các chính phủ một mặt là để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, mặt khác là để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của các công ty dược phẩm.
6. Chi phí pháp lý: WTO cam kết sẽ cải thiện việc tiếp cận vào hệ thống luật pháp tốn kém và phức tạp của nó, nhưng đã thất bại. Trong 15 năm giải quyết tranh chấp trong khuôn khổ WTO, 400 trường hợp đã được đề xướng. Không có quốc gia châu Phi nào khiếu nại và chỉ có một nước kém phát triển nhất đã từng đệ đơn kiện.
7. Các chính sách kinh tế bảo hộ: một trong năm chức năng cơ bản của WTO đã nhất trí khi thành lập vào năm 1995 là để đạt được sự gắn kết hơn trong hoạch định chính sách kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, WTO không thể kiềm chế sự gia tăng nhanh chóng về số lượng các biện pháp bảo hộ của các nước G20 áp dụng để đối phó với cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu trong hai năm qua - mặc dù các nhà lãnh đạo G20 luôn lặp đi lặp lại khẳng định cam kết của họ trong việc chống lại mọi hình thức của các biện pháp bảo hộ.
8. Thảm họa tự nhiên: WTO không làm giảm bớt đau khổ mà người dân phải hứng chịu từ các thảm họa tự nhiên khi nó có cơ hội để làm điều này. Trong trường hợp thiên tai, các thành viên đã mất gần hai năm để thống nhất và thực hiện những nhượng bộ thương mại tạm thời cho Pakistan, nơi lũ lụt nghiêm trọng phải di dời 20 triệu người và gây thiệt hại 10 tỷ USD vào năm 2010. Những biện pháp này nếu được áp dụng kịp thời, theo Trung tâm Quốc tế về Thương mại và Phát triển bền vững , sẽ có thể thúc đẩy xuất khẩu của Pakistan sang EU bởi ít nhất là100 triệu euro trong năm này.
9. Ra quyết định: WTO đưa ra hầu hết các quyết định của mình bởi sự đồng thuận - và đạt được sự đồng thuận giữa 153 quốc gia là gần như không thể. Nhưng điều này cho thấy một sự thất bại nữa của WTO là: sẽ phá vỡ các liên kết giữa quy mô thị trường và sức mạnh chính trị mà WTO kỳ vọng sẽ mang lại cho các nước nhỏ và nghèo có được tiếng nói trong các cuộc đàm phán thương mại.
10. Thương mại công bằng: 10 năm sau khi bắt đầu của Vòng đàm phán Doha, các chính phủ đã thất bại trong việc tạo chế độ thương mại công bằng. Miễn là các nước nhỏ và nghèo vẫn không có tiếng nói, vai trò của các tổ chức vận động, chẳng hạn như Traidcraft và Fairtrade Foundation, vốn đang làm việc cùng nhau để loại bỏ trợ cấp bông, sẽ vẫn quan trọng.
WTO đã không hoạt động theo lời hứa của mình trong thập kỷ qua và điều đó cho thấy một vấn đề mang tính hệ thống rộng lớn hơn trong cộng đồng toàn cầu. Các giải pháp thực sự và lâu dài cho các vấn đề kinh tế toàn cầu chỉ có thể được đưa ra khi mô hình cạnh tranh toàn cầu giữa các quốc gia là sự hợp tác chân thật.
Theo theguardian.com - PT
Từ khóa: WTO, thất bại, kế hoạch, quốc gia, đang phát triển, y tế, bông, thương mại
