"Quyền thúc đẩy thương mại", hay được biết đến rộng rãi hơn với cách gọi ngắn gọn "Quyền đàm phán nhanh" (TPA), có thể đã được trao cho Tổng thống Mỹ B.Ô-bama (Barack Obama). Song, kể cả như vậy, cũng vẫn còn là quá sớm để nói rằng tốc độ của tiến trình đàm phán Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) sẽ được cải thiện đáng kể trong thời gian tới.
Dư luận thế giới đang quan tâm quá nhiều tới TPA, mà lại có vẻ như "coi nhẹ" Dự luật Hỗ trợ điều chỉnh thương mại (TAA, với mục tiêu giảm bớt những tác động tiêu cực tới người lao động, doanh nghiệp và cộng đồng, được gây ra bởi một Hiệp định thương mại tự do mà Mỹ ký kết với các đối tác) - phần còn lại cũng bắt buộc phải được Quốc hội Mỹ thông qua, trong gói dự luật liên quan tới TPP.
Khuất lấp trong những màn sương mù ở phía sau, nhưng TAA mới thật sự là khúc mắc rất khó tháo gỡ về mặt quan điểm trên chính trường Mỹ. Đáng chú ý, dự luật này lại đang bị phản đối, không phải chỉ bởi các nghị sĩ đảng Cộng hòa (như người ta thường được chứng kiến), mà còn bởi chính các nghị sĩ đảng Dân chủ - một tình huống khá "éo le" đối với đương kim tổng thống Mỹ.
Suốt thời gian qua, Chính phủ Tổng thống B.Ô-ba-ma đã phải vật lộn tìm cách vượt qua rào cản này. Hạ viện Mỹ đã từng thông qua cả TPA lẫn TAA, nhưng rồi Thượng viện lại bác bỏ. Sau đó, Hạ viện quyết định thông qua riêng rẽ từng dự luật, nhằm gây sức ép lên Thượng viện. Có điều, trong những diễn biến mới nhất, Thượng viện tuyên bố hoãn bỏ phiếu lần thứ hai tới tận cuối tháng Bảy tới.
Có một số nguyên nhân được đưa ra, nhằm giải thích cho sự "trầy trật" ấy. Lý do được công bố chính thức là TAA chưa đủ thuyết phục, không bảo đảm hỗ trợ hữu hiệu được cho những đối tượng bị ảnh hưởng nếu TPP được ký kết. Thí dụ, những người lao động Mỹ sẽ mất việc làm, nếu các doanh nghiệp chuyển hướng sản xuất tại các quốc gia thành viên TPP có nguồn nhân công rẻ hơn, chi phí thấp hơn...
Nhưng, dù chỉ là phỏng đoán, các nhà quan sát cũng vẫn có thể cảm nhận được sự gay gắt của các mâu thuẫn sâu thẳm. Có những nhóm lợi ích trong hàng ngũ các doanh nghiệp Mỹ đã quen được bảo hộ, thậm chí là trở nên độc quyền ở một số lĩnh vực. Họ không thể dễ dàng chấp nhận bị tước đi những đặc quyền ấy, nếu TPP được ký kết. Họ, không ít thì nhiều, cũng phải có những tác động nhất định vào những người đại diện cho quyền lợi của mình.
Vả chăng, thói quen của các "ông nghị" Mỹ, đặc biệt là trong những khoảng thời gian chuẩn bị bầu cử, thường vẫn là sự ngáng trở có chủ đích. Nhóm đảng Dân chủ sẽ "gây khó dễ" đối với hầu như bất cứ ý tưởng nào do nhóm đảng Cộng hòa đề xuất, và ngược lại.
Cả trên bề mặt lẫn chìm lấp phía dưới, câu chuyện về TAA bộc lộ khá rõ rệt những vấn đề của chính nước Mỹ. Họ vẫn còn quá khó khăn trong việc tìm kiếm một sự đồng thuận, khi xung đột lợi ích nội bộ đang đóng những vai trò quá lớn. Đến nỗi, điều tưởng chừng quan trọng như TPA (bảo đảm rằng các kết quả đàm phán của Tổng thống Mỹ không bị Quốc hội "bàn đi xét lại" quá nhiều) cho đến lúc này cũng mới chỉ là sự hào nhoáng bên ngoài.
Đáng buồn, điều này đang làm ảnh hưởng tới lợi ích tối thượng của cả quốc gia, chứ không chỉ là bất kỳ cá nhân nào. Nước Mỹ cần TPP, như một sự củng cố vững chắc cho vị thế của họ, kể cả về kinh tế, thương mại lẫn địa chính trị. Và không chỉ vậy, 11 đối tác ven Thái Bình Dương cũng đang trông đợi những thay đổi tích cực từ Hiệp định ấy. Thế nhưng...
Theo www.nhandan.com.vn
Tư khóa: Góc khuất, TPP, thương mại, tự do, đàm phán
