Hiệp định tự do thương mại đa phương Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) có khả năng vẽ lại bản đồ cung ứng sản phẩm dệt may toàn cầu, nhưng sau 5 năm đàm phán vẫn đang tiếp tục phải đối mặt với những thách thức khó khăn - và vai trò của Trung Quốc vẫn còn chưa rõ ràng.
Mark Green, phó chủ tịch điều hành chuỗi cung ứng toàn cầu tại PVH, nói với các đại biểu tại Diễn đàn Prime Source được tổ chức gần đây tại Hồng Kông rằng ông tin TPP sẽ thành công. William Marshall, một đối tác Nhóm Thuế Thực hành tại Công ty luật toàn cầu Baker và McKenzie ở Hồng Kông nói rằng thật khó để hình dung các hiệp định thương mại khu vực mà không có Trung Quốc.
12 nước thành viên của TPP - Mỹ, Australia, Brunei Darussalam, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore và Việt Nam - đại diện cho khoảng 40% GDP toàn cầu.
Thỏa thuận này rất có ý nghĩa đối với ngành may mặc vì nó liên quan đến thị trường Mỹ - thị trường tiêu dùng hàng dệt may lớn nhất toàn cầu - và Việt Nam, nhà cung cấp hàng may mặc mới nổi lớn thứ ba sau Trung Quốc và Bangladesh. Tiếp cận ưu đãi vào thị trường may mặc của Mỹ có khả năng sẽ tạo cho Việt Nam một lợi thế hơn các nhà sản xuất châu Á khác.
"Việt Nam đang có vai trò dẫn đầu trong ASEAN khi gia nhập TPP" Marshall nói, nhưng cho biết thêm "Tôi nghĩ rằng TPP đang có một trận chiến khó khăn. Theo các chi tiết được rò rỉ từ các ủy ban đàm phán, thì quy tắc xuất xứ đang là vấn đề trọng tâm trong các cuộc tranh luận nảy lửa giữa các cuộc đàm phán.
Điều đó nói lên rằng: "Nếu 5 tháng trước bạn hỏi tôi về TPP thì tôi sẽ trả lời bi quan về TPP vì Quốc hội Mỹ đã không cấp quyền xúc tiến thương mại để tổng thống Obama kết thúc đàm phán các thỏa thuận thương mại tự do và phê chuẩn. Nhưng tới bây giờ, tình hình đã thay đổi, với một Quốc hội do đảng Cộng hòa chiếm ưu thế, các hiệp định thương mại tự do đang có nhiều khả năng được chấp nhận và phê chuẩn".
Quyền xúc tiến thương mại này (TPA) là chìa khóa để phê chuẩn thỏa thuận TPP, vì nó cho phép chính quyền Obama để giới thiệu một thỏa thuận đã đàm phán với các nhà lập pháp, và các nhà lập pháp chỉ biểu quyết theo hình thức đồng ý hoặc không đồng ý mà không cần tranh luận hoặc sửa đổi. Thông tin cho biết là TPA sẽ được Quốc hội Mỹ xem xét phê chuẩn trong tháng 5 tới.
Nhưng đang có nhiều yêu cầu xoay quanh vấn đề quy tắc xuất xứ (ROO) - đặc biệt là yêu cầu tỷ lệ quá trình sản xuất phải được diễn ra trong một đất nước TPP để hội đủ điều kiện hưởng tiếp cận ưu đãi thị trường Mỹ.
Yêu cầu ROO linh hoạt - ví dụ, một thỏa thuận về yêu cầu "chuyển đổi đơn" đòi hỏi sản phẩm cuối cùng chỉ cần thực hiện lắp ráp trong một quốc gia TPP là đã có thể hội đủ điều kiện để hưởng tiếp cận ưu đãi thị trường Mỹ - sẽ có "lợi ích trước mắt" cho Việt Nam. Đặc biệt, nó sẽ cho phép các nhà sản xuất dệt may Việt Nam linh hoạt mua nguyên liệu từ nhiều nguồn khác nhau - bao gồm cả Trung Quốc - và với chi phí thấp nhất.
Cuối năm ngoái, Trung Quốc đã bày tỏ sự quan tâm tham gia TPP, và Marshall cho rằng "ý định của Trung Quốc đến quá muộn". Ông cũng lưu ý: "Xét trên thực tế, tôi không chắc là một thỏa thuận thương mại tự do khu vực quan trọng mà không bao gồm Trung Quốc; vì Trung Quốc là nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Tôi nghĩ rằng Trung Quốc sẽ phải là một phần của TPP. Có thể chỉ vì bày tỏ ý định tham gia muộn nên Trung Quốc không được tham gia trong đợt đầu tiên, vòng đầu tiên, nhưng chắc chắn rằng cuối cùng thì Trung Quốc cũng sẽ là thành viên của TPP. Và trên thực tế, không có lý do gì để loại Trung Quốc ra khỏi cuộc chơi này.
Bên cạnh đó Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện khu vực (RCEP) giữa 10 thành viên ASEAN và Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và New Zealand đang được coi là một đối trọng nặng ký đối với TPP, các cuộc đàm phán của Hiệp định này dự kiến sẽ kết thúc vào cuối năm nay.
Trung Quốc cũng đã trở thành một người ủng hộ FTAAP, khu vực mậu dịch tự do châu Á-Thái Bình Dương, với một nghiên cứu khả thi của mình đã được đưa ra tại diễn đàn APEC lần thứ 21 của các quốc gia châu Á-Thái Bình Dương.
Cho đến cuối năm 2014 hầu hết chúng ta đã có thể đặt cược cho RCEP, nhưng tình thế hiện nay, với Quốc hộ của đảng Cộng hòa, thì cơ hội của RCEP và TPP là 50:50. Nhưng tôi nghi ngờ rằng TPP không thể kết thúc được trong năm nay; Marshall nói.
Lạc quan cho rằng TPP sẽ về đích nhưng nó sẽ mất thêm gian thì chúng tôi tin rằng sẽ có rất nhiều nhà máy Trung Quốc chuyển sang Việt Nam và những vấn đề như nguyên tắc xuất xứ "từ sợi trở đi" hay thiếu hụt nguồn cung có thể sẽ trở nên không thực tế.
Tuy nhiên, Việt Nam là thị trường nhỏ và với mỗi một nhà máy Trung Quốc có kế hoạch chuyển đến Việt Nam nó sẽ trở thành một mối lo sợ và nó sẽ góp phần đẩy giá lên cao.
Theo http://www.just-style.com - PT
Từ khóa: Việt Nam, vai trò, dẫn đầu, ASEAN, gia nhập TPP
