Năm ngoái, nhiều người cho rằng hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) có thể kết thúc đàm phán vào cuối năm 2014 và quyền đàm phán nhanh (TPA) được trao cho Chính phủ Mỹ trong năm 2014.
Ông Darci Vetter, Trưởng đoàn đàm phán nông nghiệp thuộc Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ, cho rằng các cuộc đàm phán đang bước vào giai đoạn cuối mặc dù thời điểm kết thúc đàm phán phụ thuộc vào việc khi nào các vấn đề khó khăn được giải quyết.
Vào giữa tháng 12 năm ngoái, các trưởng đoàn đàm phán đã nhóm họp ở Washington. Cuộc đàm phán đã bước vào giai đoạn các quyết định khó khăn được đưa ra và phác thảo một số các cam kết này nhạy cảm nhất.
Ông Vetter cho biết cuộc đàm phán vừa qua tập trung vào các vấn đề như các biện pháp vệ sinh và kiểm dịch thực vật, sở hữu trí tuệ, các biểu thuế quan trọng, điều kiện tiếp cận thị trường và một số vấn đề khác.
TPP là hiệp định thương mại tự do khu vực giữa 12 quốc gia lòng chảo Thái Bình Dương bao gồm Australia, Brunei Darussalam, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore, Việt Nam và Mỹ, chiếm gần 40% GDP toàn cầu.
Hiện nay, các nước đang băn khoăn liệu Nhật Bản có thay đổi lập trường của mình hay không khi nước đã chấp nhận giảm thuế và gỡ bỏ một phần các biện pháp bảo hộ thị trường nông nghiệp và ô tô.
Trước đây, Nhật Bản không chấp nhận đưa lĩnh vực nông nghiệp vào các hiệp định thương mại tự do hoặc các hiệp định hợp tác kinh tế nên đây là một bước đột phá mới của Nhật Bản. Lần đầu tiên, Nhật Bản sẵn sàng đặt vấn đề thuế quan và hạn ngạch của mình lên trên bàn đàm phán nên có thể mất nhiều thời gian để đàm phán.
Ông Nick Giordano, Phó Chủ tịch phụ trách các vấn đề quốc tế thuộc Hội đồng các nhà sản xuất thịt lợn quốc gia Mỹ, cho biết vấn đề khúc mắc lớn nhất trong các cuộc đàm phán TPP là điều kiện tiếp cận thị trường Nhật Bản. Nhật Bản vẫn đề nghị không xóa bỏ thuế quan đối với các sản phẩm thịt lợn, gạo, lúa mì, thịt và sữa trong TPP.
"Nếu một nước được cho phép miễn trừ một số lượng lớn sản phẩm không phải xoá bỏ thuế quan, các nước TPP khác có thể sẽ rút lại các điều kiện và các quy tắc tiếp cận thị trường. Điều này sẽ làm giảm đáng kể những lợi ích của toàn bộ hiệp định và thiết lập một tiền lệ không tốt đối với các hiệp định thương mại trong tương lai", ông Nick Giordano nói.
Đối với Mỹ, Nhật Bản là thị trường số một về xuất khẩu thịt lợn và thứ 3 về xuất khẩu thịt bò. Tiềm năng thúc đẩy xuất khẩu hai mặt hàng này là khá lớn nếu các cuộc đàm phán TPP có thể tháo dỡ một số rào cản hiện nay.
Các cuộc bầu cử của Nhật Bản
Ngày 14/12 năm ngoái, Nhật Bản tổ chức cuộc tổng tuyển cử và kết quả Đảng Dân chủ Tự do (LDP) của Thủ tướng Shinzo Abe cùng Đảng Komeito liên minh nắm giữ 326 ghế trong tổng số 475 ghế của Hạ viện Nhật Bản.
Cuộc bầu cử này được xem như một cuộc trưng cầu dân ý về các chính sách kinh tế của Thủ tướng Abe, được gọi là "Abenomics", bao gồm một gói kích thích tài chính và nới lỏng tiền tệ khổng lồ. Với chiến thắng áp đảo này, Thủ tướng Abe dự kiến sẽ tiếp tục chính sách Abenomics của mình thông qua thực hiện cải cách cơ cấu - yếu tố thứ ba và cuối cùng của học thuyết Abenomics - và nông nghiệp là một trong những lĩnh vực hàng đầu phải cơ cấu lại.
Ngành nông nghiệp của Nhật Bản được hưởng trợ cấp cao và bảo hộ rất mạnh. Chính phủ Nhật Bản có kế hoạch cải tổ lớn các chính sách nông nghiệp để tạo dựng một ngành nông nghiệp năng động và cạnh tranh hơn. Giảm các rào cản nhập khẩu là một trong những chính sách cơ bản khi hướng đến các mục tiêu này.
Thông qua TPA
Ông Dave Salmonsen, Giám đốc cấp cao Liên đoàn nông nghiệp Mỹ, cho biết Tổng thống Obama đã kêu gọi Quốc hội Mỹ trao TPA trong năm 2015 và ông hy vọng Quốc hội Mỹ thông qua dự luật này vào đầu năm nay.
TPA chỉ cho phép Quốc hội Mỹ bỏ phiếu thông qua hoặc không thông qua mà không có quyền chỉnh sửa hiệp định đã được Chính phủ Mỹ ký kết.
Ông Vetter đánh giá TPA rất quan trọng khi muốn đi đến kết thúc đàm phán một hiệp định thương mại. TPA làm cho các đối tác đàm phán tin tưởng rằng bất cứ thỏa thuận nào đạt được trong hiệp định sẽ được giữ nguyên nếu hiệp định được thông qua mà không lo bị Quốc hội Mỹ chỉnh sửa.
Các nhà lãnh đạo của cả Thượng viện và Hạ viện Mỹ đều đưa ra cam kết mạnh mẽ thúc đẩy TPA và khẳng định Chính phủ Mỹ đang làm việc rất chặt chẽ với cả hai viện của Quốc hội và hai đảng với hy vọng TPA được thông qua vào đầu năm nay.
Ông Salmonsen cũng cho biết, về mặt kỹ thuật, TPA là dự luật. Vì vậy, TPA trước tiên phải được Hạ viện thông qua sau đó mới được trình ra trước Thượng viện xem xét quyết định.
Theo asemconnectvietnam.gov.vn
Từ khóa: Nhật Bản, thay đổi quan điểm, đàm phán, TPP, Hiệp định thương mại tự do, Thái Bình Dương
